МЕТИЛ СПИРТИДАН ОММАВИЙ ЗАХДРЛАНИШ ДОЛАТИ
З.А.Гиёсов, Х.Р.Хайдаров, ^.А .Махсумхонов СТЭ Бош бюроси Фаргона вилояти СТЭ бюроси
Долзарблиги. Суд-тиббий экспертиза хизматининг расмий дисобот маълумотларига кура алкоголдан уткир задарланиш билан боглиц мурдалар экспертизаси задарланишлардан улим долатлари гурудида етакчи уринни эгаллайди.
Сунгги йилларда алкогол суррогатларини ишлаб чицариш, фойдаланиш ва сацлаш устидан назоратни кучайтирилганлиги натижасида ушбу моддаларни истеъмол цилиш билан боглиц задарланишлардан шикастланиш ёки улим долатлари сезиларли даражада камайди.
Лекин, айрим долатларда адашиб, билмасдан, бошца долатларда эса мазкур моддалардан цонунга хилоф равишда тайёрланган алкоголли ичимликларни истеъмол цилиш оцибатидаги задарланишлар юзага келиши мумкин.Шу нуцтаи-назардан жорий йилнинг март ойида Фаргона вилоятининг Куцон туманлараро СТЭ булинмасида метил спиртидан оммавий задарланиш долати билан боглиц долда утказилган тирик шахслар ва мурдалар экспертизаларининг тадлили амалий адамият касб этади.
Экспертиза тайинлаш дацидаги царордан ва олиб борилган суриштирув-тергов даракатларидан маълум булишича цушни давлатдан олиб утилган метил спиртидан тайёрланган алкоголли ичимликни истеъмол цилиш натижасида жорий йилнинг март ойида Куцон шадрида оммавий задарланиш долати содир булган.
Материал ва усуллар: Куцон туманлараро булинмасида метил спиртидан уткир задарланиш факти юзасидан жорий йилнинг март-июнь ойларида утказилган 12 та тирик шахс ва 14 та мурда экспертизалари хулосалари тадлил этилди.
Тадкикот натижалари: Тирик шахслар экспертизаси: мазкур экспертизаларининг барчасида тацдим этилган тиббий дужжат материаллари атрофлича урганилган, текширилувчи шахслар мутахассис иштирокида суд- тиббий текширувдан утказилган.
Тахлил натижаларидан маълум булдики, захарланганларни 18-50 ёшдаги (уртача 31 ёш), эркак жинсига мансуб булган шахслар ташкил этган.
Алкоголли ичимлик истеъмол цилингандан кейинги дастлабки соатларда барча шахсларда енгил мастлик холати цайд этилган, захарланишга хос бирон-бир объектив шикоятлар булмаган.
Умумий холсизлик, кунгил айнаши, цусиш каби дастлабки клиник белгилар алкоголли ичимлик истеъмол цилингандан кейин уртача 15-25 соатлар оралигида юзага келган ва ушбу шикоятлар билан шахслар тиббий ёрдамга мурожаат этган. Фацат бир холатда тиббий ёрдамга захарланишдан кейинги 3 соатда, икки холатда эса аксинча 2 суткада, бир холатда 4 суткада мурожаат этилган. Анамнез маълумотлари ва клиник текширув натижалари асосида барча шахсларга алкогол суррогатидан уткир захарланиш ташхиси цуйилган. Даволаниш жараёнида бош огриги, айланиши, оёц-цулларда огриц, куришнинг пасайиши, иккаланиши (диплопия), куз олдини туман босиш, цорачицларни ёругликка реакциясини сусайиши каби захарланишга хос белгилар юзага келган, олдин тахикардия, кейинроц брадикардия, артиериал цон босимини дастлаб ортиши, кейинроц эса тушиб кетиши кузатилган. Таъкидлаш лозимки, клиник ташхис фацат беморларни объектив текширув натижаларига ва анамнез маълумотларига асосан цуйилган булиб, лаборатория текширувлари, хусусан наркологик текширувлар утказилмаган. Интенсив тарзда олиб борилган инфузион, симптоматик ва махсус даволаш муолажалари натижасида 8 холатда шахсларнинг саломатлик холати тулиц тикланган, асоратлар юзага келмаган.Турт холатда эса даволаш муолажалари самара бермай, интоксикация белгилари ортиб борган, курув нервининг неврити ва атрофияси натижасида беморларнинг куриш функцияси йуцолган, курлик юзага келган.
Захарланиш натижасида соглицца етказилган зиённи суд-тиббий бахолашда асосан жарохатланганларни умумий соглигини бузилиш давомийлиги, умумий мехнат цобилиятини тургун йуцотиш ёки аъзонинг функциясини йуцотиш каби мезонлардан фойдаланилган. Жумладан, 7 холатда шахсларни шикастланиш билан боглиц холатда тиббий муассасада 6 кунгача булган муддат даволанганлигини инобатга олиб, соглицца етказилган зиён енгил тан жарохати сифатида бахоланган. Бир холатда шахс шифохонада 9 кун даволанганлиги сабабли жарохат соглицни бузилишига сабаб булган енгил, бир холатда эса урта огирликдаги тан жарохати (даволаниш муддати 25 кун) сифатида бахоланган.
Уч холатда курув нервининг неврити ва атрофияси юзага келиб куриш фаолиятини тулиц йуцотилганлиги сабабли соглицца етказилган зарар аъзо функциясини йуцотиш мезонига мувофиц огир тан жарохати гурухига мансублиги хацида хулоса берилган.
Мурдалар экспертизасида: метил спиртидан уткир захарланиш натижасида вафот этган 14 та шахс мурдасининг суд-тиббий экспертизаси хулосалари хам тахлил этилди.
Мурда экспертизаси жараёнида эксперт томонидан тацдим этилган тиббий хужжатлар маълумотлари урганилган, мурдаларни суд-тиббий, ички аъзолардан олинган булакчаларнинг суд-гистологик, цон ва сийдикнинг суд- кимё текшируви утказилган.
Зарур холатларда катамнез маълумотлари йигилган ва урганилган.Тахлил натижасида маълум булдики, метил спиртидан уткир захарланиб вафот этган шахслар 35-69 ёшдаги (уртача 47,4 ёш), эркак жинсига мансуб булган. Суд-тиббий экспертиза мурдахонасига уларнинг 11 таси шифохоналардан, 3 таси уйидан келтирилган. Тиббий хужжатлар ва катамнез маълумотларидан аницландики, захарланишнинг илк белгилари: бош огриши, айланиши, кунгил айнаб цусиш, умумий холсизлик каби клиник белгилар алкогол моддаси истеъмол цилингандан кейинги дастлабки 2-15 соатларда вужудга келган ва шу куни тиббий ёрдамга мурожаат этишган. Шифохонада анамнез ва клиник маълумотлар асосида беморларнинг барчасига алкогол суррогатидан уткир захарланиш ташхиси цуйилган. Интенсив олиб борилган инфузион, симптоматик ва махсус даволаш муолажаларига царамай, беморларда уткир юрак цон-томир ва нафас етишмовчилиги белгилари кучайиб бориб улим юзага келган. Даволанишга мурожаат этгандан улим юзага келгунча утган муддат 45 минутдан 1 суткагача булган вацтни ташкил этган. Фацат бир холатда улим даволанишнинг 7-суткасида вужудга келган.
Мурдалар экспертизасида асосан тез улимга хос белгилар: ташци текширувда мурда догларининг туц цизгимтир-сиёх рангдалиги, юз, лаб сохаларининг цианози; ички текширувда бушлицларда алкоголга хос хиднинг мавжудлиги, ички аъзоларнинг тулацонлиги, йирик цон томирлар ва юрак бушлицларида суюц цон, плевра ва эпикард остида майда нуцтасимон цон цуйилишлар, упкаларнинг плевра бушлигини батамом тулдирганлиги, бош мияда шишиш цайд этилган. Ички аъзолар булакчаларининг суд- гистологик текширувида эса: бош мия ва мияча моддасининг шиши, нейронлар дистрофияси билан; упкаларнинг учоцли шиши, эмфиземаси, оралиц туцимада учоцли цон цуйилишлар; миокард оралиц туцимасида учоцли шиш, цон цуйилишлар; буйракларда донадор дистрофия, уткир учоцли некротик нефроз; жигарда донадор ва учоцли ёгли дистрофия; барча ички аъзоларда тулацонлик каби тез улимга хос микроскопик узгаришлар цайд этилган.
Барча холатларда мурдалардан олинган цон суд-кимё текширувидан утказилган. Метил спиртининг мавжудлигига сифат реакцияси утказилганда барча холатларда мусбат натижа олинган. Катамнез, мурдаларни суд-тиббий, ва царордаги иш тафсилотига асосланиб алкогол суррогатларидан уткир захарланиш суд-тиббий ташхиси цуйилган. Кушимча текширувлар натижаларини инобатга олиб, хулоса тухтамида шахсларнинг улими метил спиртидан уткир захарланиш натижасидаги уткир нафас, юрак- цон томир етишмовчилигидан юзага келганлиги хацида тухтам берилган.Истеъмол цилинган метил спирти асосан ошцозон ва ингичка ичакда сурилади. Унинг парчаланиши жигарда алкоголдегидрогеназа ферменти таъсирида кечиб, натижада аъзолар учун жуда токсик хусусиятга эга булган метаболитлар: формальдегид, чумоли, глюкоурон ва сут кислоталари вужудга келади. Метил спиртининг аъзолардаги трансформацияси одатда этил спиртига нисбатан секин кечади. Бинобарин, тахлил этилган холатдаги каби метил спирти истеъмол цилингандан дастлабки соатларда хеч цандай клиник белгиларни кузатилмаганлигини, захарланишга хос белгиларни уртача 1 сутка атрофида юзага келганлигини, захдрланишга хос белгиларнинг шиддатли ривожланишини айнан метил спиртининг нисбатан секин парчаланиши ва унинг натижасида ута захарли моддаларни хосил булиши билан тушунтириш мумкин.
Метил спирти ва унинг метаболитлари цон гемоглобинига ва хужайра ферментларига таъсир этиб оксидланиш жараёнини издан чицаради, туцима гипоксиясини юзага келтиради. Сунгги холат эса куз тур пардаси ва курув нервига таъсир этиб, уларни шикастланишига сабаб булади. Тирик шахслар экспертизасида аксарият холатларда шахслар куришнинг пасайишига шикоят цилганлигини, 3 холатда эса куриш нервининг неврити натижасида куриш фаолияти батамом йуцотилганлигини айнан ушбу холат билан изохлаш мумкин.
Оксидланиш жараёнини бузилиши уз навбатида ацидозга сабаб булади. Беморларда цайд этилган цорин сохасидаги огрицлар, кунгил айнаши, цусиш, холсизлик, бош айланиши, бош огриги каби субъектив шикоятларни айнан ацидознинг клиник намоён булиши сифатида бахолаш мумкин.
Огир захарланиш холатларида хансираш, цианоз, тахикардия, аритмия, цон босимининг пасайиши, клоник тутцаноц, кома ва улим юзага келиши мумкин. Бош мияни, асосан унинг узак цисмини шикастланиши натижасидаги нафас етишмовчилиги шахсларнинг улимига сабаб булади. Мурда экспертизалари жараёнида тез улимга хос белгиларнинг цайд этилганлиги, упканинг эмфизематоз кенгайганлиги, паренхиматоз аъзолардаги дистрофик узгаришларнинг мавжудлиги хам танатогенезда "мия улими" устивор эканлигини, улим нафас марказларининг параличи натижасида юзага келганлигини бевосита тасдицлайди.Хулосалар: Тирик шахслар ва мурда экспертизалари хулосаларини узаро таццослаганда ёш гурухлари уртасида сезиларли фарц мавжудлиги диццатни жалб этади. Хусусан, алкогол суррогатларидан уткир захарланиб тирик цолганларни уртача ёши 31 ни ташкил этган холда, вафот этганларда ушбу курсаткич 47,4га тенг булган.
Алкогол суррогатларидан уткир захарланиш клиник ташхиси беморларнинг асосан анамнез ва клиник текширув натижаларига асосланган, цон ва сийдик лаборатория текширувларидан утказилмаган.
Уткир захарланиш цайд этилган шахсларда соглицца етказилган зарарнинг огирлик даражасини аницлаш соглицни бузилиш давомийлигига, мехнат цобилиятини тургун йуцотиш даражаси, аъзо ёки унинг функциясини йуцотиш мезонларига асосланган.
Еще по теме МЕТИЛ СПИРТИДАН ОММАВИЙ ЗАХДРЛАНИШ ДОЛАТИ:
- Справи про чаклунство й забобони
- ДОКАЗАТЕЛЬСТВО МЕТОТРЕКСАТА В БИОЛОГИЧЕСКОМ МАТЕРИАЛЕ
- 13.19. Спонукання неповнолітніх до застосування допінгу
- И.Т. Беспалый. Государственное право Российской Федерации. Учебное пособие. Часть 1. Изд-во "Самарский университет". Самара,2004. 140 С., 2004
РАЗДЕЛ I. ГОСУДАРСТВЕННОЕ ПРАВО РОССИЙСКОЙ ФЕДЕРАЦИИ КАК ОТРАСЛЬ ПРАВА И НАУКА
- Глава I. ГОСУДАРСТВЕННОЕ ПРАВО КАК ОТРАСЛЬ ПРАВА РОССИЙСКОЙ ФЕДЕРАЦИИ
- § 1. Понятие и предмет государственного права Российской Федерации как отрасли права
- § 2. Государственно-правовые нормы, их особенности и виды. Государственно-правовые институты
- § 3. Государственно-правовые отношения, их особенности. Субъекты и объекты государственно-правовых отношений
- § 4. Источники государственного права Российской Федерации
- § 5.Система государственного права Российской Федерации
- § 6. Место государственного права Российской Федерации в системе права Российской Федерации
- Глава II. НАУКА ГОСУДАРСТВЕННОГО ПРАВА РОССИЙСКОЙ ФЕДЕРАЦИИ
- § 1. Понятие, предмет, источники и система науки государственного права Российской Федерации