D
Dacia s. Dасiaе (D. mediterranea и ripensis); Дакия, нынешняя Валахия, Молдавия, Буковина и Трансильвания (1. 7 § 14 D. 48, 22. 1. 4 С. 11, 6).
Dactyliotheca, ящик для хранения колец (1.
52 § 8 D. 32).Daemon, злой дух (1. 23 С. Th. 16, 10).
Damnabilis, достойный осуждения (1. 2 С. 9, 18).
Damnare, 1) осудить, присудить; damnatio, присуждение (1. 4 § 1. 1. 27 D. 10, 2. 1. 3 D. 39, 2), damnari litis aestimatione (1. 30 D. 16, 3); in id quod facere possunt (1. 173 pr. D. 50, 17); (1. 6 § 7. 1. 14 D. 3, 2); (1. 4 § 5 eod.), in damnationem venire (1. 42 D. 6, 1); особ. присудить к смертной казни, iudisio риblico, iп саpitali crimine, rei capitalis damnatus (1. 3 § 5. р. 22, 5. 1. 13 § 2 D. 28, 1. 1. 2 D. 48, 19); iп perpetua vincula, ad bestias, ultimo suppliсio damnari (1. 8 § 13. 1. 29. 31 pr. eod.); (1. 3. eod.); (tit. D. 48, 20); (1. 1 pr. eod.). - 2) обязывать кого, особ. в силу завещания, in testamento heredem suum damnare, ne altius tollat etc. (1. 16 D. 8, 4. 1. 87 pr. § 1 D. 35, 2); (1. 1 pr. eod.); damnatus heres sinere, non petere etc. (1. 14. D. 33, 2. 1. 2 pr. D. 34, 3. 1. 8 § 1 D. 44, 4); per damnationem legare, legatum, вид отказа по древнему р. праву, на основании которого завещатель посредством определенной формулы обязывал наследника выдать отказ известному лицу (Gai. II. 192. 197. 201 - 208. 210. 212 seq. 218. 262. 282. III. 175. IV. 9. 171. Ulp. XXIV, 2. 4. 8. 11 а). - 3) отвергать, quasi furiosae iudicium ultimum damn. (1. 19 D. 5, 2).
Damnas, обязанный, heres damnas esto dare etc.; heredes damnas sunto, формула отказа, которая устанавливала обязательство (obligatio stricti iuris) между наследником и легатарием (1. 4 § 1. 1. 19 pr. 1. 82 § 5. 1. 84 § 1. 1. 104 pr. § 3. 5. 1. 105. 122 §1 D. 30. 1. 44. 51 D. 31. 1. 34 § 1. 1. 63. D. 32 1. 17 pr. D. 33, 1. 1. 15 pr. D. 33, 2); в законах встречается также формула: damnas esto (1.
2 pr. 1. 27 § 5. D. 9, 2).Damnatio см. damnare s. 1.
Damnosus (adi.). damnose (adv.), убыточный, вредный, hiereditas interdum damnosa est (1. 32 D. 17, 1. 1. 57 § 1 D. 29, 2. 1. 119 D. 50, 16); damnosus socius (1. 14 D. 17, 2); aedes, quae damnose imminent (1. 40 § 3 D. 39, 2).
Damnum, ущерб, вред, а) вообще убыточность, citra damnum. voluntatis (1. 23 § 2 D. 40. 5); damno infamiae subiici (1. 6 C. 2, 12); (1. un. C. 5, 47): (1. 1 C. 1, 54); b) особ. имущественный вред, потеря имущественная (Gai. III. 160. 182. 211. IV. 37); (1. 3 D. 39, 2: damnum et damnatio ab ademtione et quasi deminutione patrimonii dicta sunt), в том см. damnum прот. contumelia s. iniuria, оскорблению чести (1. 5 § 1 D. 9, 2. и 1. 34 pr. D. 44, 7); (1. 15 § 46 D. 47, 10); в обширнейшем смысле обозн. damnum не только понесенный ущерб, но и невырученную прибыль (§ 10. J. 4, 3. 1. 11. pr. D. 10, 4. 1. 2 § 11. D. 43, 8); (1. 26 D. 39, 2); обыкновенно подразумевается наличный, имущественный убыток: damnum infligere противоп. lucrum extortguere (1. 6 § 11 D. 42, 8); (1. 30 D. 17, 2); compensare luarum s. commodum cum damno (1. 11 D. 3, 5. 1. 23 § 1 D. 17, 2. I. 42 D. 19, 1); (1. 3 pr. D. 37, 1); damnum litis - пpoигрыш процесса (1. 53 D. 42, l); d. fatale (см. fatum s. 2); damna, quae casu contigerunt (1. 41 § 7 D. 40, 5); d. culpa s. iniuria datum (1. 5 § 1. 1. 49 § 1 D. 9, 2), (Gai. III. 182. 202. 210-21), (1. 54 § 2 D. 41, 1. 1. 31 pr. D. 47, 2); (1. 23 eod. 1. 14 § 3 D. 19, 5); actio damni iniuriae (1. 6 § 1. 4 D. 4, 9. 1. 32. 41 D. 9, 2. 1. 57 D. 19, 2); (1. 151 D. 50, 17); (1. 203 eod.); damnum praestare, sarcire, вознаградить вред и убытки (1. 26 D. 32. 1. 7 § 1. 1. 22. 24 D. 39, 2); иногда damnum praestare обознач. причинить вред (1. 23 § 3 D. 4, 2); damnum datum consequi, получить вознаграждение за вред и убытки (1. 81 D. 50, 16); damnum decidere, совершить мировую сделку касательно вознаграждения за вред (1. 7 pr. D. 13, 1. 1. 47 § 5. 1. 63 § 1 D. 47, 2); damnum infectum - вред, который может причинить соседний участок собственнику другого участка (tit.
D. 39, 2. 1. 2 h. t.); damni infecti cavere, promittere, repromittere, satisdare (1. 9 § 1. 4. 5. 1. 13 § 3. 1. 15 § 3. 1. 26. 43. 44. pr. eod.); damni infecti stipulari, stipulatio (1. 7 § 2. 1. 18 § 16. 1. 23. 28. 30 pr. 32. 40 pr. 42 eod.); damni inf. actio (1. 33 eod.); damni inf. nomine mitti in possesx. (1. 15 § 16. I. 21. 44. § 1 eod.); (1. 18 § 3 eod.); (Gai. IV. 31); c) иногда: денежный штраф (1. 8 pr. D. 48, 19. cf. § 2 J. 4, 18).Danubius, Дунай (rubr. C. Th. 7, 17).
Daphnensis lucus, Daphne, предместье Антиохии в Сирии и находившаяся здесь увеселительная роща из кипарисовых и лавровых дерев (tit. C. 11, 47).
Daps, жертва (Gai. IV, 28).
Dardanarius, хлебный торговец (1. 6 pr. D. 47, 11. 1. 37. D. 48, 19).
Dardania, Дардания в верхней Мезии, нынешней Сербии (1. 4. C. 11, 6).
Dare, 1) давать а) вообще, dare responta (1. 1 § 47 D. 1, 2), vacationem (1. 9 D. 2, 12), liberam facultatem (1. 1 pr. D. 35, 2); iure civili data potestas (1. 1 pr. D. 26, 1); dare actionem (1. 1 pr. D. 14, 6. 1. 2 § 1 D. 16, 1), bonorum possessionem (1. 2 § 2 D. 38, 15), exsecutionem (1. 32 § 6 D. 4, 8); sententiam, постановить решение (1. 14§ 1. 1. 17 pr. 1. 19 D. 49, 1); negotium dare alicui (1. 6 § 1 D. 3, 4. 1. 8§ 4 D. 42, 5); b) предоставить, отказать, libertates secundis tabulis datae (1. 19 pr. D. 1, 7), hereditas codicillis data (1. 10 pr. D. 28, 7); legatum, fideicommissum dare (1. 126. 127 D. 30); dare, legare (1. 1 pr. D. 35, 2); с) назначать, tutorem, curatorem (1. 2 D. 2, 12. 1. 7 D. 26, 3. 1. 5 pr. D. 26, 4), actorem (1. 2, 6 § 2 D. 3, 4), procuratorem (1. 43 pr. D. 3, 3), iudicem (1. 12 § 1. 2. 1. 81 D. 5, 1), fideiussores (1. 1 D. 2, 5. 1. 1 D. 2, 8), satisdationem, captionem (1. 5 pr. D. 5, 3. 1. 73 D. 46, 1); d) отдавать, in adoptionem dare (1. 5. 34 D. 1, 7); arrogandum se dare (1. 2 § 2 eod.); dare se in matrimonium (1. 37 § 2 D. 50, 1), in concubinatum (1. 13 pr. D. 48, 5), militiae se dare (1. 29 D. 40, 12); d. se in arenam (см. ); особ. в тесн.
см. б) передать (tradere) в собственность, нпр. при займе, mutuum dare (l. 2 pr. 1. 3. 16 - 18 D. 12, 1), тк. при: dare ob causam, dare certa lege (tit. D. 12, 4), - или для временного пользования, нпр. при ссуде, rem utendam dare (§ 2 J. 3, 14); при отдаче на хранение, custodiendum darе aliquid (1. 1 pr. D. 16, 3), при найме, commodam domum ad habitandum dare (1. 60 pr. D. 19, 2), при залоге, pignori s. hypothecae dare aliquid, pignus s. hypothecam dare (1. 1. 5. 11 § 2 1. 13 § 1. 1. 15 pr. D. 20, 1), также при precario dare (1. 3 § 5 D. 41, 2. 1. 1 § 2. 1. 12 D. 43, 26); в более обширн. смысле dare обознач. причину (основание или цель) возникновения вещных договоров. Внешним признаком договора была res, т. е. доставленная прежде должнику вещь (1. 17 pr. D. 2, 14. tit. J. 3, 22); такое же знач. имеет dare при без именных вещных договорах, в противоположность facere (1. 5 pr. D. 19, 5); вообще dare, как предмет обязательства, противопоставляется facere (1. 3 pr. 1. 25 pr. D. 44, 7. 1. 2 pr. D. 45, 1. 1. 91. pr. eod., отсюда dare facere s. dare fieri при стипуляциях, когда стороны хотели соединить оба действия facere et dare), dari fieri spondes? (1. 71 D. 17, 2. cf. pr. J. 3, 15: "verbis obligatio contrahitur - cum quid dare fierive nobis stipulamur", также в формуле личных исков: quod NN. dare facere oportet (1. 54 pr. D. 50, 16. cf. § 1 J. 4, 6); в) в более тесном смысле, как предмет стипуляции, и при формулах личных исков обознач. dare: передать вещь в собственность приобретателя (§ 14 eod. 1. 167 pr. D. 50, 17. 1. 75 § 10 D. 45, 1); то же самое касается формул отказов: heres damnas esto dare (см. damnas), heres dato, dari volo etc. (1. 5 § 1. 1. 6. 8 § 11. 14 pr. 1. 30 pr. 1. 32 pr. D. 30. 1. 43. 51. 74 D. 31. cf. 1. 29 § 3 D. 32); также когда дело идет о ресипiaт dare (1. 1. 3. 16 D. 12, 4. 1. 1-4 D. 12, 5. 1. 52. 65 D. 12, 6. 1. 53 D. 50, 17); то же выдавать, израсходовать (1. 25 § 9. 1. 27 D. 21, 1); accepta et data, приход - расход (1. 1 § 2 D. 2, 13. 1. 47 § 4 D. 2, 14. 1. 56 pr. D. 50, 16); 7) иногда для установления сервитута, или на основании завещания или стипуляции, употребляется выражение dare (1. 3 pr. D. 7, 1); (1. 95 § 6 D. 46, 3. 1. 11 § 2 D. 12, 2); (1. 136 § 1 D. 45, 1); (1. 19 D. 8, 3). - 2) предлагать свои услуги, operas d. (1. 34 § 1 D. 4, 6. 1. 8. 10. 12. 22 § 1. 1. 26 § 1. 1. 30 pr. D. 38, 1); operam dare, исполнять обязанности (1. 18 pr. D. 5, 1), или употребить много труда на что-либо, нпр. operam dare juri, заниматься наукою права (1. 1 pr. D. 1, 1), reipublicae, посвятить себя на службу государству (1. 1 pr. D. 5, 1), § 1 D. 4, 6), стараться, заниматься (1. 1 § 7 D. 1, 12. I. 29 D. 19, 2. 1. 1 pr. D. 38, 5 1. 41. D. 41, 1); data opera, усердно, с целью (1. 1 pr. D. 4, 7. 1. 1 D. 13, 4. 1. 9 § 4. 1. 52 § 1 D. 9, 2); dare testimonium, свидетельствовать (1. 3 pr. 1. 21 § 1 D. 22, 2); jusiurandum, присягать (1. 5 § 2. 1. 9 § 1 D. 12, 2); damnum dare, причинить вред (см. damnum s. b); dare pauperiem (1. 1 § 7. 9. D. 9, 1), - 3) определять, dare disciplinam (1. 12 pr. D. 49, 19), legem, formam (1. 7 § 5. 1. 10 pr. D. 2. 14), conditionem (1. 12 D. 22, 1. 1. 35 § 1 D. 29, 2. 1. 217 § 1 D. 50, 16), diem (1. 13 § 15 D. 39, 2). - 4) уступать, сообразить, dare (s. locum dare) honori postulantium (1. 9 § 4 D. 1, 16), dare pietati (1. 1 § 1 D. 49, 5). -5) присуждать, dari ad bestias (l. 8 D. 48, 10. 1. 12 D. 43, 19); (1. 8 § 12. 1. 17 22. 23. 28. § 1. 5. 1. 34 eod. ), in exsilium (1. 4 D. 48, 22. 1. 29 pr. D. 27, 1).Dasumianum SCtum, сенатское постановление, со времен императора Траяна (854 а. n. с.), касающееся отпущения рабов на волю посредством фидеикоммисса (1. 36. 51 § 4-6 D. 40, 5).
Datio, 1) давание: а) передача, предоставление, datio libelli (l. 7 D. 5, 2), bon. possessionis (1. 1 § 1 D. 37, 9); datio legati, libertatis противоп. ademtio; datio pura, conditionalis (1, 6 § 4 D. 28, 5. 1. 14 pr. D. 29, 7. 1. 9. 14 § 1. 1. 26 pr. D. 34, 4); b) назначение, datio tutoris, curatoris (1. 6 § 1 D. 26, 1.
1. 10 D. 26, 5. 1. 16 pr. D. 27, 10), fideiussoris (1. 2 § 1 1). 2, 8), iudicis (1. 32 D. 5, 1. 1. 2 § 1 D. 49, 8), pignoris, hypothecae (1. 16 § 9 D. 20. 1), dotis (1. 23 D. 50, 17); c) вручение, передача, conditio, quae in datione exsistat, противоп. cond., quae in facto sit (1. 82 D. 35, 1); (1. 31 § 2 D. 36, 1); (1. 8 D. 15, 1): mutui datio (1. 2 § 1. 1. 8. 27. D. 12, 1 1. 7 § 3 D. 14, 6); pecuniac datio (1. 3 § 3 eod. 1. 57 D. 35, 1), (1. 26 § 1. C. 4. 32); d) уплата (1. 68 D. 46, 3). - 2) исполнение, sacramenti datio (1. 2 § 9 C. 2, 59).Dativus tutor v. curator, опекун, назначенный правительством, магистратом (1. 7 D. 46, 6. 1. 5 C. 5, 30).
De (рrаeр.), 1) по отношению к, касательно, de quibus causis scriptis legibus non utimur (1. 32 pr. D. 1, 3); (1. 14 D. 2, 15); (1. l D. 49, 9); (1. 52 § 9 D. 17, 2). - 2) = ex, a) из, quidquam de suo adjicere (1. 2 § 2. 7 D 1, 2); (1. 1 § 14 D. 37, 8); duo de fratribus (1. 35 D. 2, 14); exire de familia (см. exire s. 1); b) сообразно, de lege fieri (1. 1 § 16 D. 43, 12); c) по, по причине, abesse de causa probabili (1. 28 D 4. 6); (1. 12 § 1 D. 47, 2). - 3) = a, ab, a) от, с, de domo sua extrahi, in ius vocari (1. 18. 21 D. 2, 4); b) от, petere, stipulari de aliquo (1. 36 § 1. 1. 37 D. 7, 1. 1. 5 § 14 D. 13, 6); c) из, abire de Roma (§ 35 § 2 D. 3, 3); d) касательно: excusationem tribuere de muneribus (1. 11 D. 50, 5); e) против, tueri aliquem de vi hostium (1. 9 § 1 D. 4, 2).
Dealbator, белильщик (1. 1 С. 10, 64).
Deambulare, обходить = ambulare s. l. (1. 12 § 1 D. 7. 8. 1. 13 § 4 D. 39, 2); deambulatio, прогулка (1. 13 § 4 D. 7. 1).
Deaurare, золотить (1. 1 C. Th. 10, 22); deaurator, золотильщик (1. 1 C. 10, 64).
Debere, 1) быть обязану, долженствовать, plerumque debet - licet etiam (1. 1 pr. D. 28, 5); (1. 2 D. 22, 6): (1. 8 9 § 5 D. 26, 7); (1. 59 § 3 D. 17, 1); (1. 7 § 3. 1. 39 D. 1, 7. 1. 74 D. 50, 17). - 2) быть должным, быть обязану, debitum (subst.), долг; debitor, должник: debitrix, должница (1. 108 D. 50, 16. 1. 66 D. 50, 17. 1. 178 § 3 D. 50, 16. 1. 10-12 eod.); debitum ex quacunque сausа (1. 1 § 6 1). 13, 5); debitor ex contractu - ex delicto (1. 14-16 pr. D. 5, 2); debitores ex administratione (1. 6 § 1 D. 50, 4); (1. 17. D. 44, 7); deberi ex testamento (1. 18 eod. ); (1. 159 D. 50, 17); natuia debere, быть должным, на основании естественного обязательства (1. 47 D. 36, 1. 1. 84 § 1 D. 50, 17); natura debitum (1. 1 § 7 D. 13, 5); naturale - civile debitum (1. 40 § 3 D. 35, 1), naturales debitores (1. 16 § 4 D. 46, 1); usurarium debitum (1. 38 pr. D. 3, 5); (1. 1 D. 16, 2), (1. 9 pr. 1). 2, 14); debitum petere, exigere (1. 47 pr. eod. 1. 17 D. 2, 15); debere pecuniam (1. 10 D. 13, 4); (1. 1 § 1 D. 13, 5); eiusdem ресиniае debitores (l. 21 § 5 D. 2, 14); usurае debitae (1. 2 § 2 D. 46, 3); (1. 52 D. 4, 8); debere legata (1. 8 § 16 D. 5, 2); (1. 10 § 1. 2. 1. 51 § 3. 4 13. 40, 5); debere operas (1. 9 D. 38, 1); servitus debetur personae, praedio, fundo; iter, via debetur alicui (1. 27. 34 pr. D. 8, 3. 1. 2 § 1. 1. 9 D 8, 5. 1. 6 § 1. 1. 15 D. 8, 6); iter sepulcro debitum (1. 4 eod.); (1. 25 § 18 D. 10. 2); также о поземельных участках, обремененных сервитутами или отказами, источники употребляют "servitutem deberе" (1. 6, 14. 21 D. 8, 2), "legata debere" (t. 13 § 6 D. 19, 1); наоборот, deberi, по отношению к лицам, обязанным к известному действию, iиri agrorum debitae personae (1. 7 § 1 С. 11, 7); omnes qui quolibet modo curiae iure debentur (1. 49 C. 10, 31); в 1. 50 eod. debita curia обозн. должность декуриона, которую следовало принять и исправлять. - 3) deberi, надлежать, следует по закону или на основании aequitas - non sic parentibus liberorum, ut liberis parentum hereditas debetur (1. 7 § 1 D. 38, 6); (1. 7 pr. D. 48, 20); (1. 4 D. 27, 10); debitam pietatem sequi (1. 19 D. 42, 8); (1. 8 § 11 D. 5, 2); (1. 8 § 8. eod. 1. 2 C. 3. 29); debita portio s. pars, законная доля (legitima), на которую имел право патрон относительно имущества отпущенника (1. 114 § 1 D. 30. 1. 28 D. 31. 1. 60 D. 36, 1. 1. 19 § 1. 1. 20 § 1. 24. 25. 41. 44. 45. D. 38, 2); debitum bonorum subsidium, законная доля детей (1. 5 С. 2, 29).
Debilis, слабый (1. 9 § 5 D. 1, 16. 1. 19 § 1 D. 42, 5).
Debilitare, ослаблять (1. 17 D. 10, 4. 1. 24 § 3 D. 13, 7. 1. 27 D. 20, 1); сделать недействительным (1. 46 С. 10, 31).
Debilitas, слабость, увечье, бессилие (1. 50 § 1 D. 17, 1. 1. 2 § 7 D. 50, 5).
Debitor, debitrix, dabitum, debitus см. debere s. 2 и 3.
Decanicum, часовня (1. 3 С. 1, 5. Jul. ер. nоv. с. 73 § 266).
Decanus, 1) императорский телохранитель (tit. С. 12, 27). - 2) гробокопатель (1. 4. 9. C. 1, 2. 1. 1 C. 11, 17).
Decaproti, Decaprotia см. decemprimi s. 1.
Decargyrus nummus, род монеты (1. 2 C. Th. 9, 23).
Decedere, удаляться, а) doced. ad administratione, оставлять управление (1. 5. C. 9, 27); dec. (de) possessione, отказаться от владения (1. 31 D. 4, 3. 1. 1 § 2 D. 25, 5. 1. 6 § 1. 1. 6 § 1 D. 36, 4); b) вычесть (1. 25 § 15. 16 D. 5, 3. 1. 24 D. 19, 5 1. 72 D. 30); с) уходить, исчезать, ususfructus decessit a muliere (1. 78 pr. D. 23, 3); praediis, aedibus decedit aliquid противоп. accedit (1. 10 § 1 eod. 1. 31 D. 32); умереть (1. 20. 22 pr. D. 1, 7. 1. 26 D. 4, 8. 1. 1 § 13 D. 9, 1. 1. 31 § 11 D. 21, 1. 1. 32 pr. D. 26, 7); также vita decedere (1. 77 § 6. 27. D. 31. 1. 42 D. 39. 6).
Deсem, десять (1. 3 pr. D. 47, 44).
December (subst.), 1) декабрь месяц (1. 58. D. 7, 1). - 2) название раба (1. 41 § 15 D. 40, 5).
Decembar (adi.), декабрьский, Calendae decembres (1. 38 § 1 D. 28, 5).
Decempedalis (adi.), имеющий десять футов длины (1. 6 C. 11, 42).
Decemprimi, 1) десять первых членов муниципального совета (сuria), которые также назывались decaproti; decemprimatus s. decaprotia, достоинство этих членов совета (1. 1 § 1. 1. 18 § 26 D, 50, 4. 1. 8 С. 10, 41). - 2) старшие офицеры императорской лейб-гвардии (domestici) (1. 2 С. 12, 17).
Decemviri, 1) члены коллегии, состоящей из десяти, избранные в 451 г. до Рожд. Хр. из патрициев для составления закона XII таблиц (1. 2 § 4. 24. D. 1, 2. 1. 63 D. 24, 1). -2) древнейшая судебная коллегия, установленная для решения дел о свободе и праве гражданства, deccmv. litibus iudicandis (1. 2 § 29 D. 1, 2).
Decennalia, игры, которые устраивались в честь десятилетнего царствования каждого императора (1. 1 С. Th. 4, 13).
Decennium, десятилетие (1. 16 § 3 D. 40, 9. 1. 8 § 7 D. 48, 19. 1. 1 D. 50, 11).
Decenter, прилично (1. 6 С. 1, 40).
Deceptio, обман (1. 6 С. 11, 42).
Deсernerе, постановлять, а) решиться, de petenda bon. Possess. (1. 1 § 2 D. 38, 3), de hereditate (1. 13 § 2 D. 29, 2); oпpeделить, cum nihil de peculio decrevit filius (1. 9 D. 49, 17); b) o корпорациях и коллегиях: постановлять; decretum (subs.), постановление, quod ordo (decurionum) decrevit (1. 5 D. 50, 9); (1. 2 eod.); decr. civitatis (I. 36 pr. D. 50, 1); (1. 9 § 2 D. 14, 6. 1. 32 § 24 D. 24, 1); decr. pontificum (1. 8 pr. D. 11, 7); c) o решениях судей, высших сановников и императоров: решать, постановлять, на основании causae cognitio, si quis aliquid novi iuris obtinuerit - eodem iure adversus eum decernetur (1. 1 § 1 D. 2, 2); (1. 10 pr. D. 48, 6); (1. 3 D. 48, 11); (1. 23 § 2 D. 4, 2); (1. 3 D. 1, 14); (1. 1 § 1 D. 1, 4); a Principibus decretum est (1. 1 D. 48, 21); decern. (alicui, contra aliquem) actionem, utiles actiones, предоставить иск после рассм. дела (1. 1 § 4. D. 4, 3. 1. 22 D. 13, 5. 1 5 D. 26, 3 1. 46 § 1 D. 26, 7. 1. 2 § 3 D. 28, 6. 1. 98 D. 29, 2. 1. 55 § 1 D. 40, 5); decern. bonorum possessionem (1. 1 § 7 D. 38, 9); decern. (alicui) alimenta, присудить кому деньги на содержание (1. 27 § 3 D. 5, 2. 1. 38 D. D, 2. 1. 2 § 2.1. 3 pr. D. 27, 2); decretum (subst.), решение, приговор, постановление после causae cognitio (1. 9 § 1 D. 1, 16); (1. 3 § 8 D. 37, 1): pro tribunali decr. interpositum (1. 7 § 1 D. 26, 3); decreta a Praetoribus latine interponi debent (1. 48 D. 42, 1); edicta et decreta Fraelorum (1. 75 D. 5, 1); (Gai. IV. 139); decreta Consulum v. Praesidum (1. 3 pr. D. 4, 4); (1. 2 D. 26, 3); (1. 29 § 2. 1. 47 § 1 D. 4, 4); (1. 15 § 16 D. 39, 2); bon. possessio, quae cognitionem pro tribunali desiderat, vel quae decretum exposcit. противоп. b. р., quae de plano peti potuit (l. 2 § 1 D. 38, 15); отсюда decretalis bon poss. (1. 1 § 7 D. 38, 9); decreto bon. possessionem accipere, petere; ex decreto admitti (1. 14 § 1 D. 37, 4. 1. 4 D. 37, 8. 1. 2 § 11 D. 38, 17): decreto filio succurrendum est (1. 84 D. 29, 2); ( Carbonianum decretum, см. Carbon.); decreta Рr?псiрит, постановления императоров, т. е. решения судебных дел, которые рассматривались в auditorium principis (1. 7 pr. D. 1, 1. 1. 1 § 1 D. 4, 6. cf. 1. 22 pr. D. 36, 1. 1. 7 D. 48, 7); decretum divi Marci (1. 13 D. 4, 2).
Decerpere, 1) срывать, снимать (l. 12 § 5 D. 7, 1.1. 8 pr. D. 8, 1.1. 27 § 25 D. 9, 2).- 2) брать, взять (1. 14 C. Th. 11, 36. l. 8 § 2 C. Th. 13, 3).
Decertare, сражаться (1. 32 § 1 C. Th. 10, 10); decertatio = certatio (1. 2 § 2 C. Th. 7, 20).
Decessio, уменьшение, противоп. асcessio s. 2. (1. 6 § 5. D. 10, 3. 1. 3 D. 15, 2. 1. 178 § 1 D. 50, 16).
Decessor, предшественник в должности (1. 4 § 4 D. 1, 16. 1. 42 D. 4, 4).
Decessus, смерть (1. 34 pr. D. 33, 2).
Decet, прилично (l. 23 D. 32. 1. 6 § 3. C. 2. 6).
Decidere, 1) сп?адать (1. 1 § 3 1. 5 § 12 D 9, 3. 1. 7 § 2. 1. 24 § 5 D. 39, 2).- 2) погибать как caducum (1. 5 C. Th. 4, 6).
Decidere, 1) отрубать, dec. arbores (1. 7 C. 4, 24).- 2) сечь, decid. aliquem verberibus (1. 2 D. 47, 21).- 3) решать, a) спорный юрид. вопрос (1. 24 C. 2, 19.1. 3 C. 6, 29 1. 21 C.6, 30); отсюда decisio, решение императора касательно спорных вопросов (§ 3 J. 1, 5. рг. J. 1, 10. 1. 6 С. 6, 27); b) прекратить спор посредством мирного соглашения сторон, полюбовно, вследствие присяги, iurisiur. religшo qua - desiduntur controversiae (1. 1. D. 12, 2); res iudicata vel iureiur. decisa (1. 56 D. 42, 1); res transactione decisa (1. 29 § 2 D. 5, 2); отсюда = transigere, напр. decid. cum creditoribus, соглашаться, примириться (1. 44 D. 2, 14 1. 59 D. 26, 7), cum debitore (1. 4 § 6 D. 44, 4); decid. damnum (см.); decisio, полюбовная сделка (1. 7 pr. D. 13, 1. 1. 3 § 1 D. 35, 2); dec. litis, прекратить спор примирением (1. 7. 19. 24. 33 C. 2, 4); dec. furti (l. 13 C. 6, 2).
Decies, десять раз: dec. centena, или просто decies = dec. cent. millia, миллион (1. 6 § 1 D. 22, 1. 1. 77 § 3 D. 35, 1).
Decimariae называются постановления закона Julia et Papia Poppea, на основании которых переживший супруг наследовал умершему супругу, получая лишь 1/10 часть наследства (cf. Ulр. ХV); lех. 2. С. 8, 58 устранил вышеупомянутое правило.
Dacimus, десятый, decima (pars), десятина (Ulp. XV, 3. 1. 18 рг. D. 34, 2. 1. 2 § 2 D. 50, 12).
Decipere, обманывать (1. 1 § 2 D. 4, 3. 1. 3 § 1. 1. 4 D. 4, 4. 1. 2 § З D. 16, 1).
Decisio см. decidere s. 3.
Declamare = proclamare (1. 20 pr. C. 11, 47).
Declarare, 1) означать, выражать, decl. voluntatem (l. 32 § 1 D. 1, 3); communi consensu decl. (1. 7 § 19 D. 2, 14); sententia, per sententiam decl. (1. 35 § 1 D. 6, 1. 1. 8 § 4 D. 8, 5). - 2) определять, обозначать, Princeps nominatim iudicem declarans (1. 3 D. 49, 3). - 3) доказывать: impios in iudicio decl. liberos (l. 2 C. Th. 8, 13).
Declinare, 1) клониться, decl. in contrarias sententias (1. 22 § 3 C. 6, 2), ad nullum monstrum v. prodigium (1. 3 C. 6, 29).- 2) отклонять, не принимать, decl. municipalia munera, obsequia publicorum munerum (1. 2 C. 5, 66. 1. 18. 32 C. 10, 31), exceptiones (1. 8 C. 2, 51. 1. 8 C. 7, 35).
Decoctio, 1) утайка, растрата (1. 5 C. 11, 9). - 2) потеря, dec. natalium (1. 3 C. Th. 4, 11).
Decector, утайщик, разоритель (1. 40 C. 10, 31. 1. 15 C. Th. 14, 3).
Decollatio, обезглавление (Paul. V. 17 § 3)
Decolorare, искажать (1. 19 C. 1, 3).
Decoquere, истрачивать, утаивать деньги другого (Gai. IV, 102. 1. 12 С. 10, 70).
Decorare, yкрашать, auro gemmisque decorata ornamenta (1. 1 C. 11, 11), honore, dignitate decorare (1. 6 § 3. 5. D. 50, 2. 1. 32 § 5 C. 7, 62); decoratus = honoratus; ex decoratis infames constitui (1. 35 C. 4, 65).
Decorus, приличный, красивый, decora facies civitatis (1. 6 C. 8, 12).
Decrescere, уменьшаться, противоп. crescere (1. 40 D. 15, 1. 1. 24 § 3 D. 39, 3), отнимать, прот. accrescere (l. 4 D. 5, 4. 1. 13 § 3. 4 D. 28, 5).
Decretalis см. decernere s. 2 и 3.
Decretum см. decernere s. 2 и 3.
Decumbere, ложится (1. 2 § 4 D. 2, 11).
Decuria, муниципальный совет, сенат = curia (1. 25 § 1 D. 29, 2. 1. 3 § 4 D. 37, 1).
Decuriales (urbis Romae), канцелярские чиновники римс. сената; распределялись на несколько клаесов (decuriae) (tit. C. 11, 13); leges decuriales, императорские указы, касающиеся этих чиновников (1. 2 eod.).
Decurio, 1) член курии (см. s. 2), сенатор в муниципальн. городах и колониях (1. 239 § 5 D. 50, 16. tit. D. 50, 2. C. 31 - 34), (Gai. II. 195). Decurionatus, должность сенатора (1. 2 § 8. 1. 3 рг. § 2. 1. 7 § 3.1. 12. 13 § 2 D. cit.).- 2) председатель т. н. silentiarii, тайных советниковимператора (tit. C. 12, 16).- 3) десятник, начальник декурии (1. 1. С. Th. 7, 12).
Decurionatus, см. decurio s. 1.
Decurrere, 1) бежать вниз, течь, decurrens aqua. (1. 6 pr. D. 39, 3). - 2) ??poбегaть, per omnina vestigia decurrendum est (1. 9 C. 9, 41). - 3) прибегaть, пpиступать, d. ad emtionem (1. 37 D. 21, 1), ad actionem (1. 5 pr. D. 11, 6. 1. 1 § 18 D. 16, 3), ad fidem aiicuius (1. 9 § 2 D. 2, 13).- 4) приходить, ex varia statutorum diversitate ad id decursuт est (1. 4 C. 10, 11); eos. huс decursum est, дошло до того, что (1. 2 § 1 D. 38, 2. 1. 55 pr. D. 40, 4. 1. 3 pr. D. 49, 14); decurr. in unam sententiam (1. 1 § 3 D. 2, 14); decurr. ad heredes (1. 4 pr. D. 34. 1).- 5) пepexoдить, изменяться, humani iuris conditio semper in infinitum decurrit. et nihil est in ea, quod stare perpetuo possit (1. 2 § 18 C. 1, 17).- 6) совершать, оканчивать, stetisse per aliquem, quo minus lis suo Marte decurrat (1. 13 § 9 C. 3, 1); solemnitates decursa (1. 2 C. 1, 13), decursis hastis, с публичных торгов, et proscriptione habita (1. 6 C. 10, 3); проходить о времени (1. 2 C. 5, 1).
Decus, 1) украшение (1. 2 C. 11, 2); decora marmorum (1. 16 C. Th. 15, 1). - 2) честь, слава, honestioris personae decore et iure privari (1. 2 C. 5, 9); contra decus saeculi versari (1. 3 C. 12, 23).
Decutere, oтнимать: сапопi поп decutitur aliquid, канон (подать) не уменьшается (1. 10 C. 10, 47).
Dedecorandus, dedecorosus, бесчестный (1. 2 С. Th. 6, 14. 1. 13 С. Тh. 16, 5).
Dedecus, бесчестие (1.10 D. 4, 6.1. 3 § 5 D. 37, 4).
Dedere, отдавать, сдавать; deditio, сдача, передача, похае s. ad noxam dedere, когда раб передавался в собственность тому лицу, которому был причинен вред (1. 1 § 14 - 16 D. 9, 1. 1. 2 рг. 1. 8. 11. 14. 17. 19 D. 9, 4); похае deditio, deditio ipsius corporis, quod deliquit (1. 1.4 § 3. 1. 5 pr. 1. 16. 21. § 2 cod. 1. 37 § 1 D. 9, 2 1. 5 § 3 D. 11, 3); hostibus se dedere, сдаваться (1. 4. 17 D. 49, 15. 1. 17 D. 50, 7); dedi tormentis v. interrogationibus (1. 16 C. 9, 47); (1. 4 C. 10, 44); deditum esse, прeдаваться, посвящать себя, malis artibus (1. 1 § 5 D. 11, 3), desidiae (1. 25 § 1 D. 22, 3).
Dedicare, 1) посвящать, жертвовать (1. 9 § 1 D. 1, 8. 1. 61 D. 2, 14. 1. 12 D. 27, 10), in sacrum dedic. (1. 3 D. 44, 6).- 2) назначать что-нб. для какой-либо цели, auri quantitas ad coemtionem frumentariam dedicata (1. 2 C. 11, 23).
Dedignari, отвергать (1. 17 C. 7, 4. 1. 28 C. Th. 11, 1).
Dediticii, т. е. народы, покоренные с оружием в руках, которые поэтому должны были подвергнуться самым тяжелым требованиям, особ. выдаче оружия. Закон Aelia Sentia постановил, чтобы вольноотпущенники, которые за тяжкия престунления были наказаны, не могли приобрести права римскаго гражданства и уподоблялись т. н. dediticii (Gai. I, 12. 13-15. 25. 27. 67. 68. III. 74... 76. Ulp. I. 5. 11. VII. 4. XX. 14, XXII, 2. § 3 J. 1, 5); dediticius (adi.), относящийся к этому роду отпущенников, dedit. libertas, conditio (tit. C. 7, 5); dedit. liberti (1. 1 C. 7, 6).
Deditio см. dedere.
Deducere, 1) уводить, отводить, deduc. colonias s. colonos (1. 239 § 5 D. 50, 16. 1.1 § 7. 8 D. 50, 15); deduci (in) domum, или просто, deduci, ввод жены в дом мужа (1. 5 § 10 D. 13, 6. 1. 5. D. 23, 2. 1. 68. 69 § 3 D. 23, 3.1, 66 рг. D. 24, 1.1. 13 § 8 D. 48, 5); deduci iп hortos (1. 66 § l D. 34, 1).- 2) приводить, доводить, deduc. furem ad Praesidem (1. 58 § 1 D. 47, 2); deduci ad supplicium (1. 19 D. 48, 19); in vincula (1. 2 § 5 D. 49, 14); (1. 4 pr. D. 48, 4); (1. 10 D. 47, 9); deduci in servitutem (1. 7 pr. D. 41, 1), in servilem causam (1. 3 § 1 D. 4, 5), in assusationem (1. 9 C. 9, 2); (1. 78 pr. D. 3, 3); causa in conditione iurisiurandi deducta, дело зависит от подтверждения присягою (1. 39 D. 12, 2); in censum deduc. aliquid, представить что-нб. для оценки, как предмет имущества (1. 64 D. 41, 1); ad licitationem rem ded., довести до публичной продажи (1. 6 D. 10, 2); rem s. litет ?п iudicium deduc., предъявлять, подавать иск о чем, ходатайствовать (1. 12 D. 2, 14.1. 66 D. 3, 3.1. 31 § 2 D. 3, 5.1. 22. 23 D. 26, 7.1. 4. 11. § 7 D. 44, 2.1. 1 С. 3, 9: здесь resin iudicium deducta = lis contestata); касательно отдельных предметов ?п ?иdicium deducere обозначает: делать предметом иска, in iudicium s. in iudicio deduci: cделатьься предметом исковаго притязания (1. 3 рг. D. 2, 10. 1. 17 D. 3, 5. 1. 30 D. 10, 2. - 1. 51 § 1 eod. 1. 18 D. 10, 3.-1. 28 § 4 D. 12, 2. - 1. 11 § 1 D. 19, 1); (1. 11 § 5 D. 44, 2); (1. 21 рг. eod. 1. 90 D. 45, I); тоже-самое обозн. deducere, deduci ?п controversiam, in litem (1. 17 pr. D. 16, 3. 1. 31 § 1 D. 46. 2); deduci in actionem s. in actione (l. 27 § 3 D. 6, 1. 1. 7 § 14 D. 6, 2. 1. 37 D. 17, 2.1. 13 pr. D. 40, 12), in petitionem (1. 7 § 5 D. 44, 2), in intentionem condemnationemve (1. 2 pr. D. 44, 1); deduci in causam s. in causa fideicommissi, сделаться предметом фидеикоммисса (1. 3 pr. D. 33, 7. 1. 15 § 6 D. 35, 2. 1. 25 § 3 D. 36, 1), in obligationem, сделаться предметом обязательства (1. 75 § 1. 8. 1. 109. D. 45,1); in stipulationem s. in stipulatum (1. 76 § 1. 1. 89. 103. 125. 136 eod.), in cautionem (1. 24 pr. D. 33, 2. cp. 1. 25 § 4 D. 22, 3), in aestimationem (1. 81 § 4 D. 30), in compensationem (1. 8. 15 D. 16, 2). - 3) вычесть, deducitur de peculio, si quid dominus servi nomine obligatus est (1. 9. 8 D. 15, 1); deduc. quod sibi debetur (1. 11 § 7 eod. 1. 36 pr. D. 5, 3). impensas (1. 38 eod.); (1. 36 § 5 eod. 1. 7 pr. D. 24, 3); (1. 46 pr. 1). 7, 1. 1. 1 § 4.1. 3 § 1 1. 5. 6 § 1 D. 7, 2); fundum deducto usufr. dari iubere (1. 26 pr. D. 33, 2); deducto aere alieno (1. 125 D. 50, 16). Deductio, вычет, deductio impensarum (1. 41 § 1 D. 31); privilegium s. ius deductionis (1. 5 § 7 D. 14. 4. 1. 14 § 1 D. 15, 1); deductionem pati (1. 38 § 2 eod.), (Gai. IV. 65 - 68). - 4) (diducere), разделять (1. 3 § 2. 1. 5 § 1 D. 6, 1); in tres partes hereditatem ded. (1. 13 § 3 D. 37, 4). - 5) растянуть, ferri materies, quae facile deducatur ignibus (1. 1 C. 11, 9).
Deductio, см. deducere s. 1 и 3.
Deesse, 1) o лицах: а) не присутствовать, особ. в суде, не явиться в определенный срок, si contra emtorem iudicatum est, quod defuit - ad iudisium non adfuit (1. 55 pr. D. 21, 2); (1. 27 § 4 D. 4, 8); (1. 2 § 41 D. 38, 17); (1. 6 C. 9, 2); (1. 13 pr. D. 4, 4. 1. 73 § 3 D. 5, 1. 1. 5 pr. D. 48, 19); deesse cognitioni (1. 27 § 1 D. 40, 12. 1. 7 D. 47, 9); b) уклоняться, non deesse dejensioni (1. 21 § 3 D. 4, 6). - 2) o вещах, правах, качествах: недоставать, не быть, evenit ut quod alteri superest, alteri desit (1. 1 pr. D. 18. 1); (1. 14 § 1 D. 7, 8); (1. 9 § 3 D. 21, 2); animus deest in furioso (1. 2 § 1 D. 3, 3).
Defectio, упадок (l. 31 C. Th. 11, 1).
Defectus, ненаступление, неисполнение (см. deficere s. 2).
Defendere, 1) отражать, def. incendium (1. 7 § 4 D. 43, 24); vim vi def. (1. 45 § 4 D. 9, 2).- 2) защищаться а) вообщ. обеспечивать, adversus periculum naturalis ratio permittit se defendere (1. 4 eod); (1. 7 C. 8, 51); (1. 8 pr. D. 1, 8); defendi exceptione s. per except. (1. 28 § 6. 8 D. 12, 2. 1. 17 § 1 D. 24, 3.1. 16 D. 44, 4. 1. 141 § 5 D. 45, 1); b) утверждать (1. 14 D. 2, 11. 1. 77 D. 6, 1. 1. 2 § 1 D. 7, 4. 1. 67. 71. D. 21, 2); benigna interpretatione potest defendi (1. 9. D. 23, 4); non ineleganter defendi poterit (1. 42 D. 28, 5); fortiter, fortius defendi potest (1. 2 § 2 D. 10, 2. 1. 85 D. 32); c) защищать пред судом, предетавлять когo-либо на суде (1. 33 § 2 D. 3, 3. § 3 eod. cf. 1. 17 D. 46, 7. 1. 35 § 3 D. 3, 3.1. 51 § 1 eod. 1. 63 D. 5, 1. 1. 10 D. 26, 7.-1. 2 § 3 D. 42, 4. 1. 52 D. 50, 17. 1. 2 D. 49, 4. 1. 31 § 7 D. 3, 5), litem (1. 78 pr. D. 3, 3), publicum negotium (1. 8 pr. D. 50, 7); def. aliquem de appellatione (1. 1 D. 49, 4); dotis nomine, evictionis nomine (1. 42. 49 pr. D. 5. 1), omnium actionum nomine (1. 37 pr. D. 3, 3), (1. 39 pr. eod.); defendi in capitali crimine (1. 8 § 1 D. 40, 9); (1. 8 D. 4, 1); (1. 28 D, 17, 2.1. 11 § 21 D. 32. 1. 1 § 9 D. 33, 4); тк. касательно предмета спора и защиты, permittendum erit possessori hereditatis, partem hereditatis defendere, parte cedere (1. 8 D. 5, 4); (1. 40 D. 3, 5); defendere servum (1. 3. 4 D. 2. 9. 1. 6 D. 6, 2), aedes, fundum (1. 9 pr. D, 39, 2.1. 9 § 1 D. 44, 2).- 3) = vindicare, a) предъявлять претензию на что, домогаться чего, si oleum tuum quasi suum defendat Titius (1. 9 § 3 D. 4, 3); res quasi donatas def. (1. 53 § 1 D. 24, 1); (1. 7 § 1 D. 5, 3); sibi def. servitutem (1. 8. § 4 D. 8, 5), usumfr., possessionem (1. 4 D. 43, 17); ex servitute defendi; in libertatem def. aliquem (1. 32 D. 40, 12. 1. 25 C. 8, 45); b) отмстить за, def. mortem s. necem alicuius (1. 21 § 1 D. 29, 5.1. 50 § 2 D. 30. 1. 18 § 1. 1. 20. 21. D. 34, 9. 1. 11 pr. D. 48, 2. 1. 29 § 2 D. 49, 14).
Defensaculum, защита (1. 2 C. Th. 10, 15).
Defensare, защищать (1. 2 C. 12, 41. 1. 5 C. Th. 2, 1. 1. 134 D. Th. 12, 1).
Defensio, 1) защита: а) представительство на суде (1. 21 § 3 D. 4, 6. 1. 34 § 3 D. 12, 2.1. 33 § 4 D. 3, 3. § 2 eod.); def. civitatis, id est, ut syndicus fiat (1. 1 § 2. 1. 16 § 3 D. 50, 4); cautio defensionis (1. 7 § 4 D. 33, 4); legitimae defensionis persona (1. 3 C. 4, 46); b) особ. ведение дела на суде, rei suae def. (1. 54 D. 6, 1); (1. 4 § 3 D. 49, 1); (1. 102 D. 45, 1); c) требование, признание права, def. libertatis (1. 1 C. 7, 18).- 2) причина защиты, средство защиты, напр. exceptionis def. temporaria, perpetua; def. iuris, quae causam incertam habet (1. 56. D. 12, 6); (1. 76 § 1 D. 18, 1); pluribus defens. uti (1. 5 D. 44, 1); (1. 43 D. 50, 17); (1. 8 C. 2, 44); auditis delensionibus iudicare (1. 8 C. 7, 43). - 3) cyдебное преследование преступления, следствие, ubi quis necatus est - heredi def. mortis incumbit (1. 5 § 3. D. 29, 5).
Defensor, защитникъ, представитель, а) вообще, напр. appellantur tutores quasi tuitores atque defensores (1. 1 § 1 D. 26, 1); (1. 21 C. 5, 37); defensor idonetis (Gai. IV. 101); defens. ecclesiarum, церковный староста (l. 23. C. 6, 23); defens. civitatum s. locorum, чиновники в провинциальных городах, которые обязаны были защищать граждан от притязаний наместников,-были полицейскими чиновниками и имели юрисдикцию по маловажным делам (tit; C. 1, 55. Nov. 15. (ecdu ); так же называются defensores plebis (l. 1 un. C. 1, 57); b) првдставитель на суде, особ. а) представитель корпорации (1. 18 § 13 D. 50, 4): def. тип?сърит v. cuiusvis corporis (1. 34 § ? D. 12, 2); def. rе?риbl?cae (1. 1 § 13 D. 49, 4. 1. 10 § 4 D. 50, 5); b) тот, кто заступал в суде ответчика без уполномочения, прот. procurator (1. 9 § 6. 1. 34 § 3 D. 12, 2), def. absentis vel praesentis (1. 42 § 2 eod.); litem subire quasi def. (1. 20 pr. D. 11, 1); (1. 74 § 2 D. 5, 1); def. alienae litis (1. 46 § 2 D. 3, 3); (1. 2 § 5 D. 16, 1).
Deferre, 1) относить куда заноcить, iп oppidum, in civitatem def. aliquid (1. 12 § 1 D. 7, 8.1. 2 D. 50, 11); (1. 5 § 4. 1. 9 § 1 D. 10, 4.1. 9 § 1. 3 D, 39, 2); (1. 3 C. 4, 33).- 2) предлагать, предоставлять, def. alicui facultatem, privilegium (1. 1 C. 9, 9), optionem (1. 79 D. 36, 1), conditionem (см. cond. s. 3), iurisdictionem (1. 6 D. 2, 1), restitutionis auxilium (1. 26 § 9 D. 4, 6): defertur alicui honor (1. 10. 11. pr. D. 50, 4); onus alicui delatum (1. 2 C. 10, 60); actio alicui delata (1. 64 § 6 D. 24, 3); iusiurandum deferre alicui, предлагать кому исполнение присяги, delatio iurisiurandi, предложение присяги (1. 3. 5 § 3. 4. 1. 6. 7. 9 § 3 -7. 1. 16-20. 34. 37. D. 12, 2); bоn. possessio defertur alicui (1. 2 § 4 D. 37, 11. 1. 2. § 1. 1. 19 pr. D. 38, 2. 1. 227 pr. D. 50, 16); quibus bon. possessionem detulit Praetor (1. 1 pr. D. 38, 9); si lex deferat bon. possessionem (1. un. § 2 D. 38, 14); hereditas defertur, открывается наследетво, т. е. кто-ниб. получает право на наследетво (1. 151 D. 50, 16); (1. 2 рг. D. 10, 2); (1. 35 pr. D. 29, 2. 1. 9 D. 38, 16); successio defertur alicui, наследство переходит к кому-нб. (1. 91 D. 50, 17); intestati iure deferri bопа (1. 42 § 1 D. 38, 2); (1. 2 D. 49, 17); (1. 8 D. 35, 3. 1. 6 § 3 D. 36, 1. 1. 1 pr. D. 38, 9); (1. 1 pr. D. 38, 3); 1). 2 § 1 D. 10, 2); deferri касается и отдельных предметов открывшагося наеледства, напр. fundus iure hereditario delatus (1. 37 D. 18, 1), то же назначенных отказов, напр. legatum servo delatum dominus potest repudiare (1. 7 D. 30), или назначения опеки (1. 7 pr. D. 4, 5. cf. 1. 1 pr. 1. 3 pr. 1. 6 D. 26, 4); tutela ex testamento delata (1. 45 pr. D. 27. 1); cura delata (1. 41 pr. eod.).- 3 ) oбъявлять, а) имущество для оценки (1. 4 рr. § 5- 7 D. 50, 15. 1. 7. 8 С. 8, 54); b) (потеп s. aliquem) def., обвинять кого в преступлении (1. 10 D. 37, 14. 1. 3 D. 48, 2.1. 7. § 2 D. 48, 4. 1. 15 § 4 D. 48, 5. 1. 5 § 11 D. 25, 3); такой смыслиыеют выражения causam alicuius def., напр. milites, qui causas alienas deferre под posssunt (1. 13. D. 48, 2); также crimen def. (1. 27 § 7 D. 48, 5): delatio criminum, донос о преступлении (1. 30 C. 9, 9); delator criminis, обвинитель (1. 20 C. 9, 1); c) deferre, delatio, особ. доносить о конфискациях, саusат def. fisco, ad aerarium (1. 21 D. 48, 2. 1. 13 pr. 1. 42 § 1 D. 49, 14); (1. 18 § 8 eod.); rem def. (1. 18 § 9 eod.); (1. 16. 18 pr. § 1 seq. eod.); deferre se nemo cogitur, quod thesaurum invenerit (1. 3 § 11 eod.); (1. 15 § 3 eod.); (1. 5 § 20 D. 34, 9. cf. 1. 16 D. 49, 14); delationes fiscales (1. 25 eod.); delator, доносчик, указатель таких преступлений, которые влекли за собой конфискацию имущества (1. 22 § 3. 1. 4. 16. 18 § 5. 1. 23. 24. 44 eod.); vасantiит bопоrит delator (1. 10 pr. D. 44, 3); delatorius, касающийся доносчика, ему свойственный, delat. curiositas (l. 6 D. 22, 6).
Defessus, уcталый: def. senectus (1. 7 C. 12, 58).
Deficere s. defici, 1) недоставать: si cibaria defecerint in navigatione (1. 2 § 2 D. 14, 2); (1. 35 pr. D. 12, 2).- 2) не иметь места, не быть, deficit actio, exceptio (1. 5 § 12 D. 9, 3.1. 21 D. 19, 5.1. 31 § 18 D. 21, 1. 1. 2 § 5 D. 39, 3. 1. 1 § 1 D. 47, 4), interdictum (1. 3 § 13 D. 43, 19), anxilium Scti (1. 4 C. 4, 29); (1. 49 D. 10, 2); (1. 2 pr. D. 29, 6); defecta intentio (1. 20 C. 4, 19); deficit s. deficitur conditio, defecta conditio (1. 28 § 3 D. 28, 5. 1. 48 § 1 D. 28, 6. 1. 10 pr. D. 35, 1. cf. conditio s. 2. c.); отсюда defectus conditionis, ненаступление условия (1. 28 pr. D. 28, 2. 1.5 D. 28, 3. 1. 28 § 4 D. 28, 5.1. 27 § 1 D. 28, 7); deficit conventio (1. 2 D. 20, 4); особ. об отпавших отказах и о наследственной доле, deficit, quod ei relictum est; pars (legati) deficit s. defecit (1. 55 pr. I. 57. 59 D. 31); fideicommissum deficiens (l. 60 eod.); pars defecta s. deficiens (1. 31 D. 35, 1. 1. 78 D. 35, 2); deficere также o назначенных наследниках, которые не хотят или не могут принять наследства, ип parte deficientis esse heredem (1. 5 D. 28, 5); deficientium partes accipere (1. 53 § 1 D. 29, 2); (1. 8 D. 34, 1); (1. 78 D. 35. 2); (1. 57 § 2 D. 36,1).- 3) оставить, defici, нeдоставать, не хватать, defici actione, не иметь иска (1. 1 D. 14, 3); defici accusatore marito (1. 14 pr. D. 40, 9); deficere facultatibus ad munera vel honores (1. 4 § 1 D. 50, 4); fide veri deficere (1. 4 C. 1, 18); aequitas suggerit, etsi iure deficiamur (1. 2 § 5 D. 39, 3); iure civili deficere, не быть в состоянии сослаться на гражданское право (1. 6 § 1 D. 37. 1. 1. 2 D. 38, 8); iure deficit testamentum (1. 12 С. 6, 23); defici conditione (1. 8 § 7 D. 28, 7. 1. 31 D. 35, 1. 1. 13 pr. D. 40, 7).- 4) истощаться, испортиться: homo defectae senectutis; aetate defectus (1. 12 § 3 D. 7, 1. 1. 3 § 7 D. 29, 5); (1. 7 C. 11, 58); отсюда defectio praediorum, упадок, падение недвижимых имуществ (1. 12 eod.); defici facultalibus, обеднеть (1. 33 D. 23, 3); также просто deficere: si debitores defecerint (1. 3 § 8 D. 49, 14); cautio defecit, представленное обеспечение оказывается недостаточным (1. 73 D. 35, 1); defecta потina, долговые требования против несостоятельного должника (1. 11 § 1 D. 22, 1). - 5) отложиться, отпасть (1. 5 § 1 D. 4, 5.1. 3 § 21 D. 49, 16).- 6) умереть, plerique, dum torquentur, deficere solent (1. 8 § 3 D. 48, 19); (1. 21 C. 9, 22).
Defigere, 1) втыкать, вбивать, virgas (1.3 § 3 D. 47, 7).- 2) прикреплять, def. domicilium, поселиться (1. 5 C. 10, 39).- 3) пленять чем, прельстить (Paul. V. 23 § 15. 1. 3 C. Th. 9, 16).
Definire, 1) ограничивать, заключать в пределы; aratro def. (1. 239 § 6 D. 50, 16).- 2) вообще определять, def. mercedem (1. 25 pr. D. 19, 2); tempus lege defin. (1.3 D. 41, 3); (1. 3 § 3 C. 8, 34); iuris auctoritate def. (1. 2 C. 6, 38); (1. 30 D. 31); regulariter definire, поставить что за правило (1. 9 D. 5, 3. 1. 25 § 5 D. 7, 1. 1. 3 § 1. D. 25, 1); definitio, правило, определение: Catoniana regula sic definit - quae definitio in quibusdam falsa est (1. 1 pr. D. 34, 7); (1. 202 D. 50, 17); iuris defin. (1. 4 C. 7, 34); (1. 4 C. 6, 38); (Gai. II. 94. 235).- 3) решать; causa dejinienda per iudicem (1. 9 C. 3, 1); definitio, судебное решение, приговор: editio gestorum seu relationis vel definitionis (1. 12 § 1 C. 12, 19); definitiva sententia, oкончательный приговор (1. 12 pr. С. 4, 1. 1. 10 С. 7, 64).
Definitio см. definire
Definitivis см. definire
Defixus, определенный (1. 29 С. Th. 7, 4).
Deflectere, отклонять, отвращать, defl. animos (1. 1 С. Th. 9, 30); отступать defl. a iustitia (1. 17 C. 9, 41).
Deflere, оплакивать (1. 3 С. 12, 43).
Defluere, 1) стекать (1. 1 § 20 D. 39, 3. 1. 2§ 13 D. 43, 8).- 2) проходить (1. 3 C. 3, 11. 1. 5C. Th. 2, 4).- 3) переходить к кому (1. 2 C. Th 8, 18).
Defodere, вскапывать, закапывать (1. 76 pr. D. 18, 1. 1. 17 pr. 18 pr. D. 19, 1).
Deformare, обезображивать, ..cicatricibus def. servum (l. 17 § 1 D 7, 1); ne ruinis urbs deformetur (1. 2 § 17. 1. 7 D. 43, 8); обесчестить, deformatus = nota deformi affectus (1. 15 C. Th. 9. 40); deformatio, обезображение (1. 4 C. Th. 7, 13. 1. 19 C. Th 15, 1).
Deformis, безобразный, def. rиinae (1.5 C. 8, 12); постыдный, def. ministeria (1. 6 C. 12, 1); deformitas, безобразие (1. 7 D. 1, 18. 1. 3 D. 9, 1.1. 7 D. 9, 3); бесчестие (1. 8 C. Th. 7, 13).
Defraudare, обманывать, defraudari dominio (§ 2 J. 2, 9), commodo dotis (1. 45 D. 24, 3). Defraudator = fraudator (Gai. IV, 65).
Defringere, отламывать (Gai. IV, 17).
Defrutum, отваренный морс (1. 9 pr. 1. 16 § 1 D. 33, 6. 1. 12. § 10. D. 33, 7. Paul. III. 6. § 77).
Defuga, тот, кто уклоняется от своей обязанности: curiae v. соllegii def. (1. 3 С. Th. 12, 19).
Defugere, уклоняться, не исполнять, def. curiam (I. 38 С. 10, 31), munus (1. 11 С. Th. 13, 5); особ. defugere для обозначения продавца (auctor), который уклоняется от принятия участия в процессе, предъявленном покупщиком против третьего лица по эвикции (1. 39 § 5 D. 21, 2. 1. 85 § 5. 1. 139 D. 45, 1).
Defunctorie s. perfunctorie, поверхностно, слегка (1. 21 § 2 D. 29, 5. 1. 2 § 32 D. 38, 17. 1. un. D. 5, 69).
Defungi, 1) совершать, def. munere accusandi (1. 1 § 6 D. 48. 16), operula (1. 3 D. 50, 14).- 2) отделываться, освобождаться (I. 1 § 1 D. 47, 6): def. noxae deditione (1. 37 § 1 D. 9, 2); (1. 11 § 12 D. 19, 1). - 3) = vita defungi s. fungi, умереть (1. 26 § 5 D. 23, 4. 1. 40 pr. D. 29, 1); capita defuncta (1. 68 § 2 D. 7, 1); defunctus, покойник, successio in universum ius, quod def. habuit (1. 24 D. 50, 16); (1. 59 D. 50, 17).
Degener, 1) незаконный (1. 12 C. 5, 27).- 2) негодный (1. 1 § 4 C. 7, 6).- 3) постыдный, позорный, degen. morte gladium subire (1. 1 C. 12, 46).
Degеrе (sc. vitam), проводить, проживать, degere in provincia, civitate, agro (1. 35 § 8 D. 4, 6. 1. 2 C. 3, 19); (1. 15 C. 6, 21); (1. 18. C. 5, 4); (1. 6 C. 4, 61).
Deglabrare, очистить, снять кору (1. 5 pr. D. 47, 6).
Degradare, отрешать кого от должности (1. 1 С. 12, 30).
Degustare, 1) пробовать; degustatio, пробование (1. 1 pr. 4 pr. § 1 1.15 D. 18, 6); в пер. см. degust. liberales litteras (1. 1 С. Th. 13, 4). - 2) коснуться (1. 1 C. Th. 16, 10).
Dehinc, потом (1. 3 С. 9, 45).
Dehonestare, обесчестить (1. 1 § 5 D 50. 13).
Dehonorare, позорить (l. 8 С. Th. 11, 39).
Deiectio, см. deicere, s. 3.
Deiector, см. deicere s. 1.
Deierare, клясться (1. 21 § 2 D. 9, 4).
Deicere, 1) сбрасывать, низвергать (1. 1 pr. D. 9, 3. § 3 eod ); deiector = qui deiecit (1. 5 § 4 eod ); actio, quae competit de еffusiset deiectis (1. 5 § 5 eod.j; dei. onus, trabem, ramum (1. 7 § 2 1. 11 § 4. 1. 31 D. 9, 2); tegulae vento deiectae (1. 24 § 4 D. 39, 2).- 2) paзрушать, dei. terminos (1. 4 § 4 D. 10, 1), vierdaria, vineas, arbusta, arbores (1. 13 § 4. 5. D. 7, 1. I. 2 D. 7, 6), navis instrumentum, отрубить снасти (1. 3 D. 14, 2). - 3) вытеснять из владения; deiectio, изгнание, вытеснение: vi, аrтis dei. aliquem de possessione, solo, fundo etc. (1. 1 pr. § 1 seq. 1 2. seq. D. 43, 16); (1. 1 § 34 eod.); (1. 15 § 23 D. 39, 2); (1. 60 pr. D. 7, 1); dei. aliquem gradu = degradare (1. 3 § 20 D. 49, 16); gradus deiectio, отрешение от должности (1. 3 § 1 eod.).- 4) пpoгнать (1. 2 pr. C. 1, 27). - 5) быть загнанным, унесенным: navis deiecta (l. 7 D. 14, 2).
Deinceps, 1) сряду, один за другим: et deinceps, затем, дальше (1. 51 D. 50, 16); nepotes et deinc. descendentes (1. 3 § 6 D. 38, 4); filius. nepos, vel. deinc. impuberes (1. 3 § 10 D. 26, 4); (§ 2 J. 2. 19); (§ 5 J. 1, 11); (1. 195 § 2. D. 50, 16); nurus, pronurus et deinc. (1. 2 § 3 D. 2, 8).- 2) впредь (1. 3 C. 1, 4 1. 1 C. 1, 30).
Deinde, потом, а) для обозначения времени (1. 2 § 32 D. 1, 2); post deinde (1. 2 § 17 eod ); deinde postea (1. 5 § 3 D. 1, 5), tunc deinde (1. 11 § 2 D. 20, 4. 1. 69 D. 29, 2. 1. 11 § 1 D. 40, 4); b) очереди, порядка: ante s. prius - (sic) deinde (1. 31 pr. D. 11, 7. 1. 1 pr. D. 15, 1. 1. 2 § 4 D. 28, 6); primum, secundum, tertium, deinde (1. 1 § 1 D. 38, 6).
Deitas, божество (1.1 pr. C. 1, 1).
Delabi, 1) спадать (1. 62 § 1 D. 7, 1).- 2) доставаться, res, quae hereditatis, legati iure ad quempiam delabuntur (1. un. C. 10, 35).
Delatio, delator, delatorius си. deferre s. 2 и 3.
Delectare, забавлять (1. 2 § 47. D. 1, 2).
Delectus, 1) выбор, различие, sine delectu (1. 1 pr. D. 3, 1. 1. 43 § 1 D. 23, 2).- 2) набор рекрут (1. 3 D. 48, 4. 1. 4 § 10. 2 D. 49, 16).
Delegare, 1) отсылать, отправлять (1. 8 C. 10, 16). - 2) препоручать (1.5 C. 3, 1.1. 5 § 8 D. 23, 3).- 3) передать, вверять, поручать, publici iudicii exercitatio lege vel Scto delegata (1.1 pr. D. 1, 21); delegatum munus (1. 12 § 4 D. 11, 7), publica pecunia delegata (1. 2 D. 48, 13); (1. 2 § 1 D. 11, 6); causam (процесс) delegare, delegatio causae (1. un. C. 3, 4); (1. 19 C. 7, 62). - 4) в тесном смысле: подставлять вместо себя другого должника кредитору; delegatio, такой переход долга, такая юридическая операция, на основании которой прежний должник (delegans) предлагает новому должнику (delegatus) взять на себя долг с согласия верителя (delegatarius), причем delegans освобождается от обязательства (tit. D. 46, 2. С. 8, 42. - 1. 11 pr. D. cit.); поручение (mandatum-iussus) прежнего должника считается здесь единственною формальностью, к которой также относится выражение delegare (1. 17 eod.: "Delegare scriptura vel nutu, ubi fari non potest, debitorem suum quis potest."); с другой стороны, перемена обязательств основывалась на формальном соглашении (stipulatio) между delegatus и delegatarius, почему и в источниках stipulatio и одие раз litis contestatio считаются формами делегации (1. 11 § 1 eod.: "Fit autem delegatio vel per stipulationem vel per litis contestationem". 1. 1 C. eod.: Delegatio debiti, nisi consentiente et stipulanti promittente debitore, iure perfici non potest". Замена обязательства другим совершается ipso iure в момент litis сопtestationis, что новейшие юристы называют необходимым обновлением. Обязательство делегата относительно делегатария считается вполне новым, самостоятельным (1. 19 D. 46, 2. 1. 12. 13. 33. D. eod. 1. 21 § l.D. 39, 5. 1. 5 § 5. D. 44, 4), в том состоит различие между delegatio и novatio (cp. Salpius, Novation и Delegation. р. 118). Для делегации не требуется, чтобы новый должник (delegatus) был должником старого (delegans), таккак источники говорят о делегации в том случае, когда delegatus в качестве дарителя, вступает на место прежнего должника (1. 21 pr. D. 39, 5. 1. 33 § 3 eod. I. 41 pr. D. 42, 1. 1. 5 § 513. 44, 4); также не требуется, чтобы delegatarius был нообходимо верителем старого должника; цель делегации может состоять в том, чтобы, напр., установить дарение или назначить приданое в пользу верителя; deltgatio есть вообще форма для передвижения требования (debitum, nomen) от одного лица к другому, средство уплаты (numerare, solvere) не наличными деньгами, а требованием (1. 41 pr. D. 42, 1;-"si non creditori meo, sed еi, сиi dare volebam, te delegavero". 1. 11 C. 8, 54. 1. 2 C. 4, 10). Если delegans был должником делегатария и верителем нового должника, то существующие обязательные отношения прекращаются вследствие заключения нового обязательства между delegatus и верителем; в этом случае delegatio равняется уплате долга (1. 8 § 3 D. 16,1: - "solvit et, qui reum delegat." 1. 37 § 4 D. 38, 1:-"si crertitori suo libertum patronus delegaverit - solutionis vicem continet haec delegatio." 1. 18 D. 46, 1.1. 31 § 1 D. 46, 2). Выражение delegare относится не только к лицу нового должника, но также к самому предмету делегации, del. потеп (1. 9 D. 19, 5. 1. 1 § 12 D. 37, 6), legata (1. 41 D. 35, 1); delegatio debiti, nominis (см. выше). По отношению к delegatus: se delegare: подставлять себя в качестве должника (1. 4 § 1 D. 40, 1); ср. Gai. III. 130.
Delegatio, 1) см. delegare s. 3 и 4. - 2) годичное распpеделение податного сбора в провинциях (1. 4 С. 10, 23. cf. 1. 4 С. 10, 16. 1. 2 С. 10, 17.1. 23. 0. 10, 31. 1. 8. 10. С. 10, 47).
Delegatoria (sc. epistola), назначение податей (1. 7 С. 10, 19).
Delenimentum, ласкательство, наговоры (1. 4 D. 5, 2); также delinimentum.
Delеrе, 1) стирать (1. 1 pr. D. 28, 4); потеп (heredis) ita deletum, ut penitus legi no n possit (1. 1 D. 37, 2); (1. 40-42 D. 9, 2. 1. 2 D. 48, 10), rationes (1. 11 § 1 D. 11, 3), imaginem, librum (1. 31 pr. D. 47, 2).- 2) вооб. уничтожать, разрушать, vi fluminis ager deletus (1. 11 § 6 D. 39, 3); dediticia conditio sit penitus deleha (1. 1 C. 7, 5).
Deleticia charta, скобленная и снова написанная бумага, противоп.: nоvа charta (l. 4 D. 37, 11).
Delibatio, уменьшение (1. 116 pr. D. 30).
Dеlibеrаrе, обсуждать, обдумывать: deliberatio, обсуждение, размышление (1. 1 pr. D. 14, 1. 1. 11 § 3. 1. 90 § 2 D. 32. 1. 6 § 5 D. 36. 1); особ. по отношению к наследникам и легатариям, которые могли испросить срок на размышление о принятии наследства или отказа, ius deliber randi (tit. D. 28, 8 C. 6, 30); tempus ad deliberandum s. deliberationis (1. 1. 7 pr. 8.10. D cit ); (1. 71 1). 36, 1); (1. 19 C. cit); (1. 3 D. 27, 10); (1. 2 D. 49, 1. cf. 1. 16 D. 34, 3. 1. 3l D. 29, 1); (Gai. II. 162. seq. 167).
Delicatus (adi), delicate (adv.), милый, нежный; delic. debitor против. onerosus creditor, тягостный (1. 25 D. 13, 7); delicate (мало-помалу) progredi (1.137 § 2 D. 45, 1).
Deliсiaе, роскошь (1. 6 § 1 D 7, 7.1. 16 pr. D. 40, 2).
Deliciosus, роскошный, deverticula delic. (l. 11 C. Th 1, 16); изобильный, delic. nutrimenta (1. 5 C. Th. 7, 22).
Deligere, избирать (Vat. § 220).
Delictum см delinquere.
Delinquere, провиниться, соверишать преступление; delictum (subst.), недозволенное действие, грaжданское преступление (1. 9 § 2 D. 4, 4.1. 3 D. 9, 1. 39 D. 24, 3.-1. 134 § 1 D. 50, 17. Gai. III. 182. 209).
Delitescere, укрываться (1. 1 § 2 D. 11, 4).
Delphica (sc. mensa), стол, треножник (1. 3 pr. D. 33, 10. Paul. III. 6 § 56).
Delphus, житель города Delphis в Фокиде, (1. 1 § 21 D 50, 2).
Delubrum, часовня (1. 10. 25 C. Th. 16, 10).
Deludere, насмехаться, не уважать: del. leges (1. 14 § 2 C. 1, 51), auctoritatem iu indiciariam (1. 7. C. 2. C).
Demandare, поручать, demand. alicui cognitionem (1. 1 § 8 D. 48, 16); (1. 141 § 4 D 45, 1).
Demens, безумный, сумасшедший: dementia, безумие, сумасшествие (1. 2 D. 5, 2.1.6. 7 § 1. 2 D. 27, 10).
Demere, отнимать (l. 59 D. 6, 1).
Demerere, заслужить чье расположение (1. 46 § 3 D. 40, 5).
Demergere, погружать (1. 13 pr. D. 41,1).
Demigrare, переходить, входить, demigr. ad iura alicuius (1. 18 C. 8, 12).
Deminuere, уменьшать, ограничивать; deminutio, уменьшение: dem. finem pretii, прот. excedere (1. 66 § 3 D. 21, 2); deminutio, прот. augmentum, incrementum (1. 8 § 1 D. 2, 13. 1. 10 D. 47, 11); (1. 20 § 2 D. 37, 4); (1. 2 § 1 D. 12, 6); (1. 5 pr. D. 25, 1); deminueres ius suum (1. 71 D. 35, 2); capite deminui; capitis deminutio (1. 2. 3. § 9 D. 26, 4.1. 1 D. 33, 2. см. caput s. 5); уменьшение, лишение имущества, dem. patrimonium suum, противоп. id agere, ne locupletetur, или nolle acquirere (1. 6 pr. § 2 D. 42, 8); quae quis de bonis deminuit прот. quae non acquisinit (1. 1 § 6 D. 38, 5); (1. 134 pr. D. 50, 17); (1. 22 D. 46, 3); dem. defacultatibиs suis (1. 5 § 16 D. 24, 1), dem. quid ex hedreitate (1. 61 D. 26, 7); (1. 26 D. 18, 1); (1. 7 § 2 D. 28, 8 1 7 § 5 D. 41, 4); (1. 20 § 21. 1. 21 D. 5, 3); (1. 5 pr. eod.); (1. 10 pr. D. 27, 10); (1. 34 D. 42, 5); (1. 15 § 4 D. 44, 3); (1. 1 § 2 D. 27, 3); (1. 46 § 7 D. 26, 7).
Deminutio см. deminuere.
Demittere, 1) спускать, опускать, barbam (отpoщать) (1. 15 § 27 D. 47, 10). - 2) зависеть от чего, res in iusiurandum demissa (1. 34 § 9 D. 12, 2). - 3) выпустить, ex portu demitti naves (1. 3 C. Th. 7, 16).
Demogrammateus, писарь (1. 4 C.10, 69).
Demolire s. demoliri, разрушать; demоlitio, разрушение (1.1 § 12 D. 39, 1. 1. 35. 37. D. 39, 2).
Demonstrare, 1) показывать, указывать, доказывать, demonstratur ex rescriptis (1. 5 § 2 D. 50, 6); Scto demonstratum est (1. 22 § 2 D. 40, 5); (1. 1 § 3 D. 49, 8); (1. 5 D. 2, 4); (1. 23 D. 1, 5); demonstr. transfugas (1. 5 § 8 D. 49, 16).- 2) объяснять; demonstratio, объяснение, определение особ. а) о значении выражения (1. 94 § 3 D. 46, 3. 1. 123. 201. 204 D. 50, 16); b) о точном определении предмета, demonstrare terminos, fines; demonstratio affinium (1. 12 D. 10, 1. 1. 18 § 1 D. 18, 1. 1. 45 D. 21, 2); demonstratio loci, fundi, mensurae agri (1. 13 D. 8, 1. 1. 63 § 1 D. 18, 1. 1. 36 § 1 D. 50, 1), (1. 13 § 2 D. 8, 3); (1. 69 § 4 D. 23, 3); (1. 106 D. 45, 1); (1. 5 § 15 D. 39, 1); в формулярной системе производства demonstratio есть формула, обнимающая краткое изложение фактов (соntractus или delictum), которые вызвали процесс (Gai. IV. 39. 40. 44. 58 - 60. 136); с) об изображении или объяснении лица или предмета, противоп. обозначению имени или названия, nihil referre, proprio nomine res appelletur, an digito ostendatur, an vocabulis quibusdam demonstretur (1. 6. D. 12, 1); (1. 6 D. 6, 1); (1. 9 § 8 D. 28, 5); (1. 34 pr. D. 35, 1); (1. 40 § 4 cf. 1. 17 pr. § 2. 1. 33 pr. 34 eod. 1. 10 D. 34, 2. 1. 76 § 3 D. 31. 1. 75 § 1 D. 30); (1. 75 § 2 eod. cf. 1.6 D. 30).- 3) в 1. 65 § 1 D. 31 demonstrare re обознач.: вести, "equus, qui demonstrabat quadrigam".
Demonstratio см. demonstrare.
Demorari, 1) пребывать (1. 2 § 4 D. 5, 1). - 2) замедлять: dem. petitionem (1. 8 С. 5, 31).
Demori, умирать, засыхать, demortua capita, demortuae vineae, arbores (§ 38 J. 2,1.1.18.70 § 1 D.7, 1); (1. 3 pr. D. 37, 1).
Demortuus = defunctus (1. 18 D. 7, 1. 1. 3 D. 37, 1. 1. 70 § 1. D. 7, 3).
Demosthenes, знаменитый афинский оратор (1. 2 D. 1, 3. 1. 16 § 6 D. 48, 19).
Demovere, yдалять (1. 7 § 2 C. Th. 16, 5).
Demum (adv.), только тогда, non statim-sed tunc demum (1. 15 § 21 D. 39, 2); только: ita demum (1. 3 pr. D. 2, 2. 1. 31 D. 4, 8. 1. 6. D. 8, 2); non demum - sed etiam (1. 34 pr. D. 28, 6).
Dena, по десяти, in annos singulos dena dare spondes? (1. 64 D. 45, 1); (1. 3 pr. D. 33, 1); (1. 88 § 3 D. 35,2).
Denarismus, уплата динария (1. 107. 123 § 2 C. Th. 12, 1).
Denarium s. denarius, римская серебр. монета = 10 asses (1. 65 § 1 D. 45, 1. 1. 20 § 1 D. 33. 1. Gai. III. 146).
Dendrophori, 1) цех ремесленников, которые должны были доставлять материал для публичных зданий (1. 1 С. Th. 14, 8).- 2) секта еретиков (1. 20 § 2 С. Th. 16, 10).
Denegare, 1) отказывать кому в чем, не допускать, особ. отказ со стороны магистрата, deneg. actionem (l. 13 pr. 1. 27 § 1 D. 4, 4. 1. 26 § 4 D. 4, 6. 1. 24 § 2 D. 5, 1. 69. 99 D. 29, 2. I. 4 pr. D. 42, 1. 1. 15 § 44 D. 47, 10), iudicium (1. 6 eod.), interdictum (1. 12 § 1 D. 41, 2), iurisdictionem (1. 26 § 6 D. 4, 6), petitionem (1. 87 D. 30. 1. 57 § 1 D. 36, 1); persecutionem ususfr. (1. 3 D. 2, 9. 1. 27 pr. D. 9, 4), exceptionem (1. 23 eod. 1. 18 D. 44, 1), in integrum restitutionem (1. 37 § 1 D. 4, 4), auxilium (1. 47 pr. eod. 1. 2 D. 1, 6), bon. possessionem (1. 3 § 15. 16 D. 37, 4), exsecutionem operis novi (1. 19 D. 39, 1), facultatem postulandi, appellandi (1. 1 § 7 D. 3, 1. 1. 4 § 3 D. 49, 1), alimenta (1. 1 § 2. 1. 6 D. 37, 9), (1. 3 § 4 D. 38, 16).- 2) отрицать: deneg. deposita (1. 21 C. Th. 9, 40).
Denique, 1) наконец - одним словом (1.1 § 1 D. 1, 8), (Gai. IV. 60).- 2) поэтому, следовательно (1. 1 D. 10,3.1. 14 D. 12, 1.1.7 D. 12,3. 1.6 § 1 D. 17, 1. 1. 23 D. 24, 1. 1. 14 D. 44. 7). - 3) и, даже (1. 13 § 1 D. 5. I. 1. 5 pr. D. 44, 3).- 4) как, например (1. 13 D. 1, 7. 1. 1 § 5 D. 3, 1. 1. 17 D. 3, 5. 1. 9 D. 6, 1. 1. 10 pr. D. 7, 8. 1. 3 § 15 D. 10, 4. 1. 8 D. 20, 1. 1. 1 § 9. 10 D. 43, 16. 1. 5 pr. D. 44, 3. 1. 8 D. 48, 4. 1. 87 D. 50,17).
Denominare, наименовать, предлагать (1. 7 pr. D. 48, 5): loco sui magistratum denom. (1. 2 C. 11, 33); denomiinatio, наименование (1. 13 §2 C. Th. 6, 4).
Denotare, 1) отмечатъ, обозначать (1. 24 D. 40, 4). - 2) обеcчестить (1. 54 pr. D. 30); denotatio, беcчестие (1. 2 C. 10, 19).
Dens, зуб (1. 1 § 3 D. 50, 13).
Densitas, гycтота, множество, insistentium dens. (1. 5 § 1 C. Th 9, 17).
Densus, частый, densiores donationes (1. 34 § 4 C. 8, 54).
Dentatus, зубастый, bestia dent. (1. 1 § 6 D. 3, 1).
Denudare, обнажать, лишать, denudari praesidio (1. 14 C. 4, 20), cingulo (Nov. 33).
Denunciare, предвещать, объявлять, уведомлять; denunciatio, извещение, уведомление, condicere = denuntiare, торжественно объявлять (Gai. IV. 17а. 18); denunc. coheredi, paratum se accepto facere dotem (1. 7 § 1 D. 35, 1); (1. 28. 31 D. 9, 2); (1. 3 § 7. 1. 5 pr. § 1. 2 13. 43, 24); особ. обозн. неформенный акт, объявление воли по поводу известного юридического действия постороннего лица, ввиду которого заявляется протест (1. 4 § 5. 6 D. 39, 2); (1. 1 § 1. 3. 6. 7. 12. 14 D. 25, 3); si comminatus tantum accusationem (inofficiosi testam.) fuerit, vel usque ad denunciationem (т. е. внесудебное, предварительное уведомление о намерении вчатия querelae inofficiosi testamenti) vel libelli dationem processerit, ad heredem suum accusationem transmittit (1. 7 D. 5, 2); к предварительному объявлению о предстоящей жалобе относятся denunciare, denunciatio и в других местах источников (1. 38 pr. D. 4. 4. 1. 20 § 6. 11 D. 5, 3.1. 1 pr. D. 44, 6); denunciare crimen, denucoiatio criminis (1. 17 § 2. 3 D. 48, 5. 1. 14 C. 9, 9); (1. 10 pr. D. 44, 3); особ. обозн. den. a) запрещать, deunnc. alicui, ne solvat (1. 27 D. 13, 5. 1. 21 D. 36, 1. 1. 106 D. 46, 3); (1. 17 § 4 D. 14, 3); si quis prohibuit vel denunciavit; tradi rem (1. 14 D. 6, 2); (1. 16. 17. 39 § 3. 6. D. 48, 5); (1. 24 C. 2, 19); (1. 2 C. 8, 29); Claudianum Sctum et omnem eius observationem circa denunciationes (троекратное, торжественное запрещение свободной женщине продолжать сожитие с рабом) - conquiescere in posterum volumus (1. un. C. 7, 24); denunciare, denunciatio обозн. также: заявить о новой работе по постройке и требовать приостановления этого opus nоcит, которое рушением может причинить вред (1. 5 § 5 D. 39, 1. 1. un. С. 8, 11); b) приглашать к известному действию, denunc. alicui, ut ехhibeat; denunciatio, rem restituendam (1. 5 § 1. 2 D. 16, 3); (1. 1 § 3 D. 18, 6); (1. 1 § 10 D. 25, 4); (1. 49 pr. D. 5, 1. cf. 1. 29 § 2.1. 53 § 1. 1.55. §1.1. 56 §51. 62 § 1.1. 63 pr. D. 21, 2. 1. 85 § 5 D. 45, 1.1. 8. 9. 20. 23. С. 8, 45); denunc. alicui testimonium = ut testimonium diceret (1. 4. 19 § 1 D. 22, 5), (1. 4 D. 13, 7. cf. 1.3 § 1. 2 C. 8, 34); non sufficit ad probationem morae, si servo debitoris absentis denunciatum est a creditore, если повестка o требовании уплаты долга была передана рабу (1. 32 § 1 D. 22, 1); то же самое в 1. 10 C. 8, 14; иногда den. обозн.: внесудебный вызов явиться в суд, contumaces, qui neque denunciationibus, neque edictis Praesidum obtemperassent (1. 5 pr. D. 48, 19); (1. 4 C. 5, 50); (1. 7 C. 7, 43); (1. 9 eod.); c) угрожать чем, роеna, quam lex denunciat (1. 17 C. 9, 9); edicti denunciationem rumpere (1. 23 § 3 D. 49, 1); (1. 5 pr. D. 40, 1); (1. 1 C. 4, 55); d) denunciare testimonium - dicere testim. (1. 2 pr. D. 47, 13. 1. 6 pr. D. 48, 11); e) обвинять (1. 17 § 1 D. 48, 5).
Denunciatio, см. denunciare.
Denunciator, обвинитель (1. 9 § 1 C. Th. 16, 5).
Denuo, снова (1. 41 D. 1, 7.1. 16 § 1.1. 21 § 5 D. 4, 8).
Deorsum, вниз (1. 10 § 9. 12 D. 38, 10).
Depascere, съедать траву, glandem immisso pecore depasc. (1. 9 § 1 D. 10, 4. 1. 14 § 3 D. 19, 5).
Depecisci = turpiter pacisci (l. 3 § 2 D. 3, 6); depectio = pactio turpis (1. 1 C. Th. 2, 10. 1. 1 C. Th. 9, 37).
Depellere, 1) низвергать, попасть, in servitutem depulsus (1. 2 C. 7, 45).- 2) выгонять (1. 1 § 46 D. 43, 16).- 3) отклонять, исключать, depell. damnum (1. 1 § 16 D. 39, 1); accusatio suppositi partus nulla temporis praescriptione depellitur (1. 19 § l D. 48, 10); a procurationis officio depell. aliquem (1. 12 C. 2, 13); сбрасывать, manum (Gai. IV. 24).
Dependere, уплачивать, dep. pecuniam (1. 2 D. 20, 5. 1. 25 § 1 D. 22, 3), pretium (1. 57 § 2 D. 18, 1), fructus (1. 3 § 1 D. 22, 1), vectigalia (1. 28 D. 33, 2); tributorum nomine dep. aliquid (1. 2 § 16 D. 18, 4); poenae depensae (1. 42 D. 12, 6).
Deperdere, терять: а) deperdi, погибать (1. 20 § 21 D. 5, 3.1. 2 § 5 D. 18, 4); nomina deperdita противоп. integra (1. 16 D. 26, 7); b) deperdere, терять, лишаться, non utendo deperd. servitutem (1. 6 § 1 D. 8, 6); потерять владение вещью (1. 21 § 1 D. 41, 2); c) deperditus homo, распутный человек (1. 3 § 1 D. 22, 6).
Deреrirе, погибать: a) = deperdi см. s. a (1. 20 § 6. 17 D. 5, 3.1. 30 § 4 D. 35, 2); o рабах: умереть (1. 40 pr. D. 5, 3.1. 10 § 5 D. 23, 3); b) = deperdi s. b. напр. deperit servitus, ius servitutis (1. 28 D. 8, 3. 1. 6 § 1 D. 8, 6), actio (1. 19 pr. D. 13, 5); (1. 3 § 6 D. 27, 4).
Depingere, 1) писать красками (1. 13 § 1. D. 40, 4).- 2) написать: depicta lex (1. 7 § 1 C. Th. 16, 5).
Deplorare, жаловаться на (1. 18 C. 9, 9); deploratus, жалкий (1. 6 § 1 D. 2, 13).
Deploratio, жалоба (1. 3 pr. C. Th. 11, 8. 1. 2 C. Th. 13, 9).
Deponere, 1) перестать носить траур, напр. lugubria (l. 8 D. 3, 2); сложить с себя должность, dep. officium (l. 5 § 2 D. 16, 3. 1. 38 pr. 65 § 1 D. 23, 2.1. 3 § 6 D. 26, 10), tutelam (1. 40 pr. 1. 41 § 2 D. 27, 1), imperium (1. 16 D. 1, 16), cingulum (1. 2 C. 3, 21), sollicitudinem (1. 21 C. 9, 9); (1. 13 D. 1, 7); оставлять, отказываться, dep. affectum, et animum accusandi (1. 6 § 1. 1. 13 pr. D. 48, 16); animo dep. possessionem (1. 34 pr. D. 41, 2); dep. beneficium (1. 2 D. 40, 10); лишать себя, сбыть, qui de patrimonio suo deposuerit, противоп. qui non acquirit (1. 5 § 13 D. 24, 1). Depositio, низложение, сложение, потеря, роеnaе, quae continent - dignitatis aliquam depositionem (1. 6 § 2. 1. 8 pr. D. 48, 19); depos. superflui ponderis (1. 28 C. 6, 23). - 2) пoложить в безопасное место, поместить, отдать на сохранение кому-нб.; depositio, отдача, положение на сохранение, dep. рecuniaт iп aedem, s. apud aedem, s. in aede (1. 73 D. 3, 3.1. 7 § 2 D. 4, 4. 1. 1 § 36. 1. 5 § 2 D. 16, 3), in publico loco (1. 64 D. 46, 1); (1. 5 D. 10, 2); dep. corpus (1. 40 D. 11, 7. cf. commendare s. 1); servum exhibendum dep. apud officium (1. 11 § 1 D. 10, 4); (1. 3 § 6 D. 43, 30), (1. 31 § 1 D. 41, 1); особ. обозн. односторонний, вещный договор, который совершается посредством передачи одним лицом другому движимой вещи на безмездное хранение, с обязанностью возвратить ту же самую вещь (in specie) во всякое время: поклажа, отдача на сохранение (§ 3, 1. 3,14; - tit. D. 16, 3.C. 4, 34. -1. 24 eod.-1.1 § 8 eod.); (1.1 § 2 eod.); lex depositionis (1. 5 § 2 eod.); conditio depositionis (1. l § 22 eod. 1. 9 § 3 D. 4. 3); (l. 18 § 1 D. 36, 3); pretium depositionis non quasi merceden accipere (1. 2 § 24 D. 47, 8); (Gai. III. 207. IV. 47, 60). Depositum, a) предмет, данный на сбережение, depositum suscipere (1. 5 pr. D. 16, 3); pro deposito esse apud aliquem (1. 78 § 1 D. 36, 1); pro deposito habere pecuniam (1. 11 § 13 D. 32); in deposito habere, tenere aliquid (1. 5 § 4 D. 36, 3. 1. 69 pr. D. 47, 2); in depositi causam habere (1. 2 C. 4, 32); abnegare, inficiari depositum (1. 1. 1 § 2. 1. 69 pr. D. 47, 2); si convenit, ut in deposito et culpa praestetur = si in re deposita et culpam repromisi (1. 1 § 6 D. 16, 3. 1. 2 § 24. D. 47, 8); b) обязательное отношение, возникающее из передачи вещи на сохранение, = contractus depositi (l. 2 pr. 1. 50 D. 2,14. 1. 23. 45 pr. D. 50, 17); in deposito male versari (1. 6 § 6 D. 3, 2), 1. 1 § 35 D. 16, 3); dolus solus in depositum venit (1. 1 § 10 eod.); (1. 24 eod.); depositi actio, иск прямой (directa), который предъявляет deponens против депозитария, по поводу возвращения вещи и вознаграждения за вред и убытки (§ 3 J. cit. 1. 1 § 9-47 D. eod.); depositi (sc. actione) agere eperiri, teneri, damari (1. 1 D. 2, 2. 1. 1 § 8.13. 14. 16. 25. D. 16, 3); contrarium indicium depositi, встречный иск принимателя поклажи о возвращении издержек, понесенных на чужую вещь (1. 5 pr. eod.). Depositor = qui deposuit (1. 1 § 36. 37 eod.). Depositarius a) = qui depositum suscepit (§ 36 bit.); b) = depositor (1. 7 § 2. 3 eod. 1. 24 § 2 D. 42, 5).- 3) разрушать, ломать, dep. aedificium, aedes (1. 6 pr. 8 pr. D. 8, 5. I. 23 § 2 D. 41, 3); aedes usque ad aream deposita (1. 83 § 5 D. 45, 1); paries deponendus (1. 18 § 11 D. 39, 2); dep. arboris ramos (1. 17 § 1. D. 8, 2); depositio aedificii = demolitio (1. 9 § 2 D. 4, 2).- 4) объяснять, tactis sacrosanctis scripturis deponere, quod etc. (1. 1 § 1 C. 2. 59); depositio, объяснение, testium depositiones (1. 3 C. 2, 43. 1. 17 C. 4, 20); (1. 3 C. 4, 66).
Depopulari, 1) oпустошать, depop. praedia (1. 1 § 7 D.43, 13).- 2) разорять, depop. hereditates (1. 1 § 1 D. 47, 4).
Depopulatio, опустошение (1. 14 C. Th. 15, 14).
Depopuiator, разоритель (1. 14 C. Th. 16, 8).
Deportare, y-oтносить, у-отвозить, dep. pecuniam in urbem Romam (l. 122 § 1 D. 45, 1); clam dep. fructus (1. 63 § 8 D. 47, 2); особ. ссылать, изгнать (из отечества); deportatio, ссылка (1. 1 § 3 D. 32. 1. 2 § 1 D. 48, 19. cf. 1. 3 D. 48, 13); (1. 1 § 3 D. 1, 12); deportandi (in insulam) ius (1. 3 pr. D. 1, 19. 1. 6 § 1 D. 48, 22); insulae deportatio (1. 6 pr. eod.); deportationis sententia (1. 97 D. 50, 17).
Deportatorium onus, пошлина с товаров (1. 1 C. 12, 47).
Daposcere = poscere (l. 11 pr. D. 48, 19).
Depositarius, depositor, depositio см. deponere.
Depraedari, опустошать, грабить, depraedari pecora ex pascuis (1. 1 § 1 D. 47, 14); (1. 6 § 3 D. 3, 5). Depraedatio, опустошение (1. 9 C. 12, 36. 1. 3 D. 12, 63). Depraedator, paзоритель (1. 32 C. Th. 11, 1).
Depravari, 1) портиться, обеднеть (1. 14 C. 10, 31).- 2) быть подкупленным (1. 2 С. 7, 49).
Depravatio, искажение, негодность (1. 4 pr. C. Th. 16, 6).
Deprecari, 1) просить извинения; deprecatio, просьба о прощении, qui ad amicum domini deprecaturus confugit, non est fugitivus (1. 43 § 1 D. 21, 1); (1. 17 § 5 eod.); deprecatio poenae (1. 37. § 1 D. 4, 4).- 2) просить. deprec. veniam (1. c.), auxilium (1. 2 D. 1, 6). (1. 14 C. 2, 3).
Deprehendere, 1) схватить, depreh: possessionem (1. 10 C. 13, 1); застать кого при совершении кражи, уличить кого на деле; deprehensio, напр. depreh. aliquem in facinore (1. 96 D. 45, 1); in furto, vel in alio flagitio (1. 7 § 1 D. 4, 2); (1. 23 pr. D. 48, 15); (1. 7 § 1 D. 47, 2).- 2) увидеть, alienum pecus in agro suo depreh. (1. 39 § 1 D. 9, 2); (1. 34 D. 20, 1); найти, встретить, cчитать, quae causa cognita ita deprehensa sunt ut etc. (1. 44 D. 4, 4); (1. 28 § 1 D. 9, 2); (1. 7 § 1 D. 5, 3); nulla, nimia culpa deprehenditur (1. 55 § 1 D. 40, 5. 1. 12 D. 48, 3).
Depretiare, понижать цену (1. 22 § 1 D. 9, 2).
Deprimere, 1) давить вниз, угнетать, debitorum mole depressus (I. 16 C. 4, 44); (1. 6 D. 14, 2). - 2) потопить, navis depressa = submersa (1. 7 cf. 1. 4 pr. § 1 eod.); закапывать. dolia in cella vinatia depressa = defossa (1. 3 § 1 D. 33, 6. cf. 1. 8 pr. D. 33, 7).- 3) понижать, depr. aedificium (1. 17 § 2 D. 8, 2); углублять, depr. Rivum, противоп. allevare (l. 9 pr. D. 8, 4); depr. iter, противоп. exaggerare (1. 3 § 15 D. 43, 19); (1. 1 § 8 D. 43, 14); locus depressus, quo aqua decurrit (1. 1 § 2 D. 43, 21), (1. 1 § 3 D. 43, 13).
Depromere, заявить, объяснить, скaзать, sub gestorum testificatione deprom. (1. 11 § 1 C. 2, 7).
Deproperare, поспешно сделать (1. 44 C. 8, 11); спешить (1. 31 C. 1, 4).
Deрugnarе, сражаться, dep. cum bestiis; dep. feram (1. 1 § 6 D. 3, 1. 1.10 pr. D. 48, 6. Gai. I. 13. Ulp. l. 11).
Deputare, 1) назначать, villa cum mancipiis, quae ibi deputabantur; servi in villis deputati (l. 18 § 13 D. 33, 7.1. 3 § 6 D. 33, 9); legata piis actibus deputata (1. un. C. 6, 43); metallorum suppliciis deputari, быть присужденным (1. 1 C. 2, 15); deputati sacrae vestis, императорские гардеробщики (1.7 C. 12, 24). - 2) приписывать, impunitatem deput. consuetudini (1. 3 D. 1, 4). - 3) причислять, iп bonae f. contractibus donationis species non deputatur (1. 22 D. 39, 5).
Deradere, соскабливать, derad. imaginem legatam (1. 12 D. 34, 2).
Derelinquere, 1) оставлять, отказываться, derel. negotia alicuius (1. 6 D. 27, 2), curationem (1. 8 pr. D. 9, 2), accusationem (1. 26 § 1 D. 48, 5), litem (1. 8 § 1 D. 5, 2); derel. iniuriam, не обращать внимания нa = ad animum suum non revocare (1. 11 § 1 D. 47, 10); derel. bona sua, оставлять имущество, противоп. recuperare (1. 2 D. 48, 23); derel. hereditatem, o необходимых наследниках, которые пользуются ius abstinendi (l. 57 pr. D. 29, 2); derelinquere s. pro derelicto habere для обозначения вещей, оставленных собственником, с намерением отказаться от права собственности (§ 47 J. 2, 1. 1. 36 D. 45, 3. tit. D. 41, 7. 1. l. cit.); pro derelicto usucapere (1. 4. 6. 7 eod.); derelinq. fundum (1. 9 pr. D. 4, 2), aedificia, rudera (1. 7 § 2. 1. 15 § 35 D. 39, 2); (1, 7 § 2. 1. 15 § 21 eod.), arborem (1. 2 § 40 D. 43, 8), servum (1. 36 D. 45, 3).- 2) дать, предоставлять = relinquere см. 1. b., semissem derel. alicui (1. 34 D. 38, 2); libertatem servo derel. (I. 7 C. 6, 46); (1. 6 C. 5, 5). - 3) ocтавлять, absurdum est, ipsa origine rei sublata, eius imaginem derelinqui (1. 1 pr. С. 7, 6).
Deridere, насмехаться, eleganter derid. sententiam (1. 10 § 1 D. 3, 5); deridenda loqui (1. 4 § 1 D. 21, 1); derisorius, смешной, conditio deris. (1. 14 D. 28, 7), legatum deris. (1. 71 pr. D. 30).
Derivare, 1) отводить, проводить куда (1. 1 § 10.11, D. 39, 3. 1. 1 § 15. 22 D. 43, 12).- 2) производнть, напр. ехсиsationem (1. 9 C. 9, 46). - 3) употребить на (1. un. C. 11,41).
Derivatio, отведение а) воды (1. 1 § 1 D. 43, 13); b) в граммат. производство, verborum (1. 57 pr. D. 50, 16).
Derogare, 1) отменить что-нибудь из закона, отменить часть закона, против. abrogare (Ulp. 1, 3. 1. 202 D. 50, 16. "Derogatur legi, cum pars detrahitur"); иногда обозн. совершенную отмену закона (1. 1 pr. D. 9, 2); derogatorius, отменительный (1. 2 pr. D. 25, 4). - 2) обессилить, прекратить, privatorum conventio iuri publico non derogat (1. 45 § 1 D. 50, 17. cf. 1. 42 D. 38, 1.1. 13 C. 6, 23); (1. 6 C. 4, 38.1. 2 C. 5, 18. 1. 2 C. 8, 19); privilegiis nihil derog. (1.12 C. 5, 62); (1. 1 § 1 D. 2, 12); in toto iure generi per speciem devogatur, специальный закон может отменить общее положение (1. 80 D. 50, 17. 1. 41 D. 48, 19); ea, quae postea geruntur, prioribus derogant (1. 6 § 2 D. 29, 7); (1. 14 C. 4, 21). Derogatio, вред, убыток, nulla derog. facta fideicommissi petitioni (1. 30 D. 23, 4).
Derogatio, см. derogare s. 2.
Derogatorius, см. derogare s. 1.
Desaevire, свирепствовать, беситься (1. 21 С. 9, 47).
Descendere, 1) сходить, спускаться, in puteum ((1. 3 § 1 D. 11, 3), in certaтina (1. 2 § 5 D. 3, 2).- 2) приступать, прибегать, ad actionem (l. 7 § 1 D. 4, 1. 1. 1 pr. D. 19, 5), ad iudicium Salvianum (1. 2 D. 43, 33), ad Sctum (1. 11 D. 7, 5), ad clausulam (1. 26 § 9 D. 4, 6), ad definitionem (1. 69 § 1 D. 32).- 3) переходить, legitimae tutelae descendunt ad liberos virilis sexus (1. 16 § 1 D. 26,1); (1. 9 § 4 D. 50, 8).- 4) происходить, a.) в тесном смысле; nepotes, pronepotes, caeterique, qui ex his descendunt (1. 120 pr. § 3 D. 50, 16); nepotes, et deinceps descendentes (1. 3 § 6 D. 38, 4); (1. 1 § 2 D. 37, 10); postumi per virilem sexum descendentes (1. 3 pr. D. 28, 3); (1. 68 D. 23, 2); proles descendentium (1. 9 C. 6, 26); b) в пер. см.: проистекать, вытекать: cognatio, quae per feminam descendit (1. 4 § 2 D. 38, 10); actio, quae ex lege XII tab. descendit (1. 23 § 6 D 6, 1); condictio, quae ex lege desc. (1. 28 D. 48, 5), crimen, quod ex lege Julia desc. (1. 29 § 6 eod.); exceptio, quae ex Scto Vellei. desc. (1. 8 0. 4, 29): coercitio, quae desc. sententia (1. 33 D. 48, 19); iudicium, quod ex bona fide desc. (1. 57 § 3 D. 18, 1); (1. 1. § 1. 1. 8 § 3 D. 43, 26); dolus ex contractu descendens (1. 7 § 1 D. 16, 3); causa ex necessitate desc. (1. 1 § 2 eod.), (1. 16 D. 40. 2); (1. 7. 8 D. 17, 2).
Desciscere, отпасть от, religionis cultu et reverentia descisc. (1. 5 C. Th. 16, 7).
Describere, 1) переписывать, tabulae testamenti descriptae, противоп. anthenticae (cf. 1. 1 pr. D. 29, 3); edere est copiam describendi facere (1. 1 § 1 D. 2, 13); (1. 10 § 2 eod.); (1. 9 § 5 D. 48, 13. cf. 1. 45 § 6 D. 49, 14); descriptum et recognitum facere (1. 5 D. 10, 2).- 2) списывать (1. 56 D. 19,2).- 3) распределять, asse descripto=expleto (1. 59 § 1 D. 28, 5). - 4) определять (подать) (1. 8 C. Th. 11, 16).
Descriptio, 1) описание (1. 7 C. 9, 49). - 2) роспись податям (1. 1 C. 10, 22. 1. un. C. 10, 35.1. 1 C. 12, 19.1. 15. 16. C. Th, 13, 3).
Desecare, отсекать, срезывать, desec. fructus (1. 12 § 5 D. 7, 1).
Deserere, покидать, бросать, а) оставлять. des. legationem (1. 1. 2 § 1 D. 50, 7), exercitum (1. 2. 3 D. 48, 4), excubias palatii (1. 10 pr. D. 49, 16); особ. о солдатах: бежать, оставлять знамена; desertor, дезертир (1. 3 pr. § 3. 6. 8. 9. 1. 4 § 9.14.1. 5 pr. § 1-4.1. 14. 15 eod. tit. C. 12, 46); b) слагать с себя, не принимать более участия в чем, des. negotia peritura (1. 17 § 3 D. 13, 6), рирilli negotia (1. 6 D. 27, 2); promissum officium (1. 27 § 2 D 17, 1); (1. 4 § 4 1. 5 § 1 D. 2, 11. cf. 1. 16 D. 2, 8); c) отказаться от предъявления иска, des. litem inchoatam (1. 54 § 1 D. 42, 1. 1. 11 D. 46, 7), querelam (1. 21 pr. D. 5, 2); (1. 31 § 2 D. 3, 5); deserta causa appellationis (1. 6 C. 7, 43), (1. 6 § 3 D. 50, 2); poena desertae accusationis (1. 3 C. 3, 26. 1. 3 C. 9, 6); desertio (1. 1 § 13 D. 48, 16); desertor = qui destitit ab accusatione (1. 1 § 7. 12 eod.); d) оставлять, удаляться от, des. revertendi consuetudinem (1. 5 § 5 D. 41, 1); desertorem studiorum efficere aliquem (§ 2 J. 1, 1); e) отказаться от права, des. usumfructum (1. 3 § 14 D. 43, 16); testamentum desertum = destitutum (1. 7. 8 J. 3, 1); f) опустеть, desertae possessiones; deserta praedia, loca; deserti agri (1. 1. 3. 5. 8. C. 11, 58); (1. 4 C. 7, 32); desertiores partes provinciae (1. 1 § 9 D. 48, 22).
Desertio см. deserere s. a - c.
Desertor см. deserere 8. a c. d.
Deservire, служить к, ad usus s. usibus (1. 39 § 8 D. 30.1. 12 § 19 D. 33, 7. 1. 3 § 7 D. 33, 9).
Deses, праздный, нерадивый (1.2 C. 7, 40).
Desiderare, желать, требовать: desid. ab aliquo, ut caveret, caveri sibi cautionem (1. 7 D. 7, 5. 1. 13 § 11. 1. 20 D. 39, 2); a Praetore vel Praeside desid. in possess. mitti (1. 4 § 9 eod.); (1. 63 D. 6, 1); des. exhiberi rationes, tabulas (1. 3 § 14 D. 10, 4. 1. 3 § 10 D. 43, 5); des integr. restitui, in integr. restitutionem (1. 3 § 1. 1. 11 § 2. 1. 34 § 1 D. 4, 4); damni infecti satis (= satisdari) desid. (1. 35 § 3 D. 3, 3); (l. 6 § 1 D. 2, 13); desid. actionem (1. 5 § 5 D. 9, 3), interdictum (1. 40 pr D. 3, 3); sumtus sibi desid. (1. 27 pr. D. 3, 5).
Desiderium, 1) требование, просьба (1. 1 § 2 D. 3, 1); (1. 9 § 4 D. 1, 16); rescribere ad desiderium alicuius (1. 4. § 5 eod. l. 15 D 2, 4); (1. 11 D. 1, 18).- 2) желание, desideria morientium (1. 4 C. 5, 27).
Desidia, бездействие, нерадение, culpae nomine teneri, i. e. desidiae atque negligentiae (1. 72 D. 17. 2. § 3. J. 3, 14); (1. 26 § 6 D. 9, 4); des. custodis (1. 12 pr. D. 48, 3).
Desidiosus, ленивый (1.18 pr. D. 21, 1).
Designare, означать, отмечать, in actione (de dolo) designari oportet, cuius dolo factum sit (1. 15 § 3 D. 4, 3. cf. l. 14 § 3 D). 4, 2. 1. 7 pr. D. 4, 5); (l. 141 § 5 D 45, 1); testamento design. alicui aliquam nuptiis (1. 101 pr. D. 35, 1).
Designatio, назначение в должность (1. 10 pr. 1. 31 C. Th. 6, 4).
Designator, распорядитель на публичных играх (1. 4 § 1 D. 3, 2).
Desinere, переставать (1. 96 D. 35, cf. 1. 1 pr. 1. 3 § 1 D. 7, 9); (1. 1 D. 41, 7); desin. possidere (1. 3 § 17. 1. 17 § 1 D. 41, 2); (1. 6 § 3 D. 43, 26); (1. 85 D. 28, 5); (1. 21 D. 5, 3).
Desistere, 1) отступать, отказываться, ab officio (1. 13 § 1 C. 12, 19); a tenore legis (1. 5 C. 10, 1); отстать (см. deficere s. 5).- 2) отказаться от предъявления иска (1. 10 D. 5, 1. cf. 1. 20 § 1. 1. 21 D. 4, 4. 1. 8 § 14 D. 5, 2), (1. 13 D. 48, 16. cf. 1. 1 § 1. 7. 14. 1. 2. 4. 6. 12. 15 pr. § 3. 4 eod. I. 2 § 1. 1. 11 § 3. 1. 39 § 6. 1. 40 § 1 D. 48, 5); delator facta denunciatione destitit (1. 10 pr. D. 44, 3. cf 1. 22 § 3 D. 49, 14); is, cuius accusator destiterit (1. 6 § 2 D. 50. 5); (1. 3 § 3 D. 47, 15).- 3) переставать, peregrinari destitisse (1. 7 C. 10, 39).
Desolare, а) оставлять, покидать, desol. curiam (1. 13 C. Th. 12, 1); b) оставлять впусте, loca desolata (1. 10 C. Th. 9, 38); sedes desolati ruris (1. 6 § 3 0. Th. 11, 24).
Desolvere, уплачивать (l. 41 § 9 D. 40, 5).
Desperare, потерять надежду на, отчаяться в, de vita (1. 21 pr. D. 25, 2), probationem (1. 11 C. 4, 1). Desperatio, отчаяние (1. 7 § 2 D. 48, 29).
Despicere, 1) смотреть сверху вниз, locus, ex quo despicitur (l. 1 § 3 D. 43, 21). - 2) презирать (1. 5 pr. C. 12, 34).
Despoliare, ограблять (1. 1. 31 § 7 D. 24, 1); despoliatio = spoliatio (l. 6 C. Th. 9, 17); despoliator = depraedator (1. 28 C. Tb. 16, 2).
Despondere, сговорить, constat, et absenti absentem desponderi posse (1. 4 § 1 D. 23, 1); sibi desp. aliam (1. 11 § 2 D. 24, 2); (1. 27 § 8 D 24, 1); (1. 66 pr. D. 23, 2).
Desponsare, сговаривать (1. 1 C. 5, 1. 1. 1 pr. C. 9, 13).
Destinare, 1) назначать, silvа concidendo, pastui pecudum, destinata (l. 55 § 2 D. 32. 1. 30 § 5 D. 50, 16); (1. 203 eod.); (1. 35 § 3 D. 28, 5.1. 12 § 14 D. 33, 1); locus publici usibus, sepulturae, destinatus (1. 2 § 5. 1. 8 § 2 D. 11, 7. 1. 2 § 5 D. 43, 8.1. 17 pr. D. 50, 16); (1. 50 § 1 D. 5, 1); pecunia calendario destinata (1. 64 D. 32); doti, nuptiis destin. aliquid (1. 7 § 3. 1. 68 D. 23, 3); (1. 21 D. 8, 3); (1. 3 § 1. 5. 6 D. 26, 7); (1. 7 § 1 D. 23, 3); sibi despondere alium vel destinare (1. 11 § 2 D. 24, 2); uxor a patre desponsa destinatave; testamento destinata (l. 36. 66. pr. D. 23, 2); Princeps, qui iudicem destinavit (l. 18 § 4 D. 4, 4).- 2) посылать, ип provinciam destinatus (1. 2 § 3 D. 5, 1); qui ad provincias defendendas destinatur (1. 2 C. 12, 12); (1. 2 C. 11, 73). - 3) намереваться, иметь в виду, destin. domicilium transferre (1. 8 § 9 D. 2, 15); qui destinavit rem petere (1. 24 D. 6, 1); (1. 9 § 5 D. 10, 4); (1. 9 § 5. 7 D. 28, 5); (1. 55 § 41). 26, 7).
Destinatio, решение, определение, quae animi destinatione agenda sunt (1. 76 D. 50, 17); ex sola animi destinatione heredem fieri (1. 6 C. 6, 30), concubinam aestimari (1. 4 D. 25, 7); destinationem dirigere in aliquem (1. 77 § 10 D. 31); contraria destinatione (Gai. 11. 169).
Destituere, 1) пocтавлять, caecus, aversa sella destitutus (1. 1 § 5 D. 3, 1). - 2) уничтожать, не исполнять, destit. supremas defuncti preces (1. 55 § 3 D. 36, 1). - 3) оставлять, покинуть, destit. crimen iudicii publ. = deserere s. c. (1. 3 § 3 D. 47, 15); (1. 4 C. 9, 15); fuga destit. imposita munera (1. 17 C. 4, 44); destitui viris et viribus (1. 3 § 15 D. 50, 4), defensione auxilio (1. 6 C. 7, 43); testamentum destitutum, если никто не приобретает наследства пo завещанию, то оно теряет силу во всем содержании своем (§ 7 J. 3, 1. 1. 38 § 3 D. 28, 6 1. 73 pr. D. 35, 2).
Destitutio, оставление, нерадение (1. 12 C. 11, 58).
Destrictus, destricte (adv.), решительный, старательный, probatissimi et destristissimi defensores (1. 6 C. 1, 55); (1. 5 C. 1, 2); destricte edicere, denegare (1. 13. D. 3, 3. 1. 15 D. 4, 8); destricte probandum est (1. 7 § 8 D. 4, 4); destrictius haberi (1. 1 § 26 D. 48, 18).
Destringere, 1) обнажать меч, destr. ferrum in aliquem (1. un. § 20. Th. 9, 41. 1. 5 C. 10, 11). - 2) обязывать, suariae functioni destricta bona (1. 1 C. Th. 14, 4).
Destructio, разрушение (1. 9 C. 8, 10).
Destruere, 1) ломать, разрушать, domum, opus (1. 65 § 2 D. 30. 1. 22 D. 39, 1).- 2) отменять, отречься от, destr. quod semel remisit creditor (1. 7 § 10 1). 2, 14).
Desuetudo, неприменение известного обычного правила (1. 32 § 1 D. 1, 3. Gai. I. 111. III. 17); iп desuetudinm abire, выходить из употребления (§ 3 J. 1, 5 1. 27 § 4 D. 9, 2. 1. 1 D. 11.1).
Desultor, прыгун (1. 20 pr. D. 19, 5).
Detegere, открывать, обнаруживать, соllusioпem (tit. D. 40, 16). сопiurationem, conspirationem (1. 39 D. 35, 2.1. 13 D. 48, 3. 1. 8 1). 48, 4); error, qui imperitiam detegit (1. 15 D. 2, 1).
Detentare = detinere, a) задерживaть, quos labor publicus officiumve detentat (1. 21 § 5 C. Th. 6, 4); b) иметь, владеть, sиb conductione detent. loca (1. 3 C. Th. 11, 20); detentatio = detentio; detentator = delentor (см. detinere s. 3).
Detentio, detentor см. detinere s. 3.
Deterere, истирать, износить, vestes detritae (1. 22 C. 5, 37.1. 4 C. 6, 72).
Detergere, стирать, чистить, реrticae, quibus araneae deterguntur (1. 12 § 22 D. 33, 7).
Deterior, худший, меньший, deterrimus, напр. deteriorem facere servum = corrumpere (1. 1 pr. § 5. 1. 2. 3, pr. D. 21, 1); (1. 13 D. 6, 1); (1. 35 D. 12, 1); (1. 9 D. 1, 5); (1. 1 § 3 D. 7, 9); (1. 1 pr. § 14 et seq. D. 43, 12); in deteriorem militiam dari (1. 4 § 11 D. 49, 16); nexu conditionis deterrimae adstringi (1. 6 С. Th. 4, 11).
Deteriorare, делать худшим (1. 2 C. 4, 48).
Determinare = definire; oграничивать, определять, determ. iter, viam (1. 13 § 1 D. 8, 3); (1. 15 § 6 D. 29, 1.1. 15 § 7 D. 39, 2); determ. отпem саиsат (1. 6 С. 7, 62); (1. 4 С. 3, 39).
Determinatio, 1) ограничение, предел, determinationis veteris monumenta (1. 2 С. eod.); iter, actus sine ulla determinatione legatus (1.13 § 1 D. 8,3).- 2) определение, постановлениe (1. 15 § 6 D. 29, 1).
Deterrere, страхом отвращать, отклонять, a facinoribus (1. 28 § 15 D. 48, 19); также deterr. aliquid (1. 31 pr. D. 16,3).
Detestabilis, ужасный, quaestus detest. (1. 7 C. 8, 51).
Detesiari, l) = absenti denunciare; detestatio - denunciatio facta cum testatione; detestatum = testatione denunciatum (1. 39 § 2. 1. 40. 238 § 1 D. 50, 16).- 2) detestatus, уличенный в преступлении (1. 35 Th. 16, 5).- 3) detestandus, мерзкий, ужасный, gladiatorium nomen detest. (1. 2 C. Th. 8, 15).
Detexere, соткать (l. 22 D. 34, 2).
Detinere, 1) держать, homo liber detentus; in serfitute detineri (1. 11. 15 pr. D. 4, 6); actio datur in eum, qui detinuit (1. 2 § 9. 1. 3 D. 2, 11); (1. 38 D. 11, 7. 1. 3 § 4 D. 47, 12); detineri in tutela (1. 31 § 3 D. 27, 1). - 2) сохранять, удерживать, ius servitutis - aut usu detineri, aut non utendo deperire (1. 6 § 1 D. 8, 6); ager detentus противоп. alienatus (1. 25 D. 8, 3). - 3) иметь, владеть = tenere s. 2: fines publicos (1. 5 § 1 D. 50, 10); detentio s. detentatio, удержание (1. 15 § 3 D. 4, 6.1. 5 pr. D. 25. 1. 1. 8 § 1 C. 7, 39); commodum detentionis sibi acquirere (1. 8 § 1 C. 7, 39); detentor, s. detentator, фактический владелец (1.29 C. 5. 12.1. 8 § 1 0. 7, 39.1. 10 pr. C. 7, 72. 1. 10 C. 8, 4.1. 5 C. 11, 69). - 4) обязывать, pro ratiociniis obnoxium delineri (1. 3 C. 10, 69).
Detondere, обстригать, lana detonsa (1. § 19 D. 41, 3).
Detorquere, 1) отвращать, отклонять, crimen detorq. in alium (1. 3 § 14 D. 29, 5); вообще предъявлять, обращать, peеitionis detorq. aliquem (1. 20 C. 2, 19).- 2) отнимать, лишать, det. privilegia (1. 5 C. Th. 11, 35), commodum (1. 6 C. Th. 11,36).
Detractio, см. detrahere s. 5.
Detrahere, 1) отрывать, отделять, si vis fluminis partem aliquam ex praedio detraxerit (1. 7 § 2 D. 41, 1); (1. 24 § 3 D. 30), detrah. ex aedibus (1. 41 § 5 eod. 1. 63 D. 24, 1); (1. 43 D. 6, 1), tegulas (1. 18 § 1 D. 19, 1), statuas (1. 24 D. 48, 19); detrah. legatis vel adicere (1. 32 pr. D. 34, 4); (1. 1 § 3 D. 45, 1); pacta, quae detrahunt aliquid emtioni, противоп. quae adicint (1. 72 pr. D. 18, 1); partem detrah. legi (1. 102 D. 50, 16). - 2) oтнимать, legislator detraxit ei connubium (1. 11 pr. D. 24, 2); detrah. insignia militaria (1. 2 § 2 D. 3, 2), fidem (1. 1 § 24 D. 48, 18). -3) oтменять = adimere, напр. conditionem (1. 3 § 9 D. 34, 4).- 4) пропустить, упустить, не упоминать, vis fiebat mentio - postea detracta ext vis mentio (1. 1 D. 4, 2); detracta fundi mentione; detracto verbc (1. 9 § 13. 14 D. 28, 5); detracto arbitrio (1. 69 § 4 D 23, 3); detracta noxae deditione agere, teneri (I. 4 § 3. 1. 5 D. 9, 4). - 5) вычесть = deducere s. 3: legatis s. legatariis detrah. quartam partem (1. 73 pr. § 5 D. 35, 2); (1. 36 § 1.1. 54 D. 7, 1. 1. 17 D. 7, 4. 1. 4. D. 7, 6. 1. 19. D. 33, 2. 1. 66. § 7 D. 45, 1); detractio, вычет, detr. impensarum (1. 1 § 5 D. 37, 7); detr. ex legatis (1. 76 § 1 D. 6, 1); sine ulla detract. soluta legata (1. 15 § 2 D. 35, 2).- 6) влечь, detrahi in carcerem (1. 1 C. 7, 71).
Detrectare, отклонять от себя, отказываться, detrectandi testimonii causa abesse (1. 19 pr. D. 22, 5); (1. 39 § 6 D. 26, 7), onera civilia (1. 6 D. 27, 10), munus militiae (1. 4 § 10 D. 49, 16), fungi munere (1. 9 D. 50, 4); (1. 21 § 3 D. 4, 6). Detrectatio, отказ, неповиновение, abesse sine detrectatione противоп. evitandi criminis causa (1. 15 § 1.2 D. 48, 5).
Detrimentum, убыль, ущерб, особ. потеря имущества, detr. infamiae (1. 1 С. 2, 12); (1. 14 D. 12, 6); (1. 11 D. 11, 3); (1. 5 D. 12, 1. cf. 1. 20 D. 13, 6); (Gai. III. 122); detrimenta fatalium, противоп. augmenta fetuum (1. 3 pr. D. 33, 7).
Detrudere, 1) сталкивать, in carcerem detrud. aliquem (1. 22 D. 4, 2); (1. 3 C. 5, 5); (1. 2 C. 8, 51).- 2) вытеснять: detrudi de via (1. 4 § 27 D. 41, 3), episcopali, loco vel nomine (1. 14 C. 1, 3).
Detruncare, 1) отрубать, nefariorum capita cervicesque detrunc. (1. 7 C. Th. 1, 16).- 2) сломать (1. 11 C.8, 10).
Deunx = 11 unciae (1. 50 § 2 D. 28, 5).
Deurere, сожигать, silvam (1. 29 D. 19, 2); armamenta deusta (1. 6 D. 14, 2).
Deus, Бог, erga deum religio (1. 2 D. 1, 1); per deum iurare (1. 3 § 4. 1. 33. D. 12, 2); (1. 5 § 12 D. 24, 1.1. 4 § 1 D. 48, 13); legata, quae deo relinquuntur (1. 1 § 5 D. 35, 2); (1. 1 § 1 C. 1, 1).
Devagari, бродить (1. 5 C. Th. 1, 10).
Devastare, опустошать, prata devastata (l. 2 C. 11, 50).
Devehere, отвозить, merces (1. 10 § 1 D. 14, 2. 1. 36 pr. D. 28, 5).
Devenire, а) входить, servus qui in fidem alicuius devenit (1. 3 D. 37, 15); b) пeреходить (1. 22 D. 34, 9); (1. 107 D. 40, 3); devenit ad aliquem hereditas (1. 15 D. 20, 6), persecutio (1. 68 D. 50, 17).
Deversorium s. diversorium, 1) постоялый двор (1. 13 § 8 D.7, 1. l. 3 D. 20, 2).- 2) увеселительное место (1. 11 C. Th. 1, 16).
Devertere, 1) заехать к, in caupona gratis devert. (1. 3 pr. D. 4, 9).- 2) сворачивать, a publico itinerе devert. (1. 3 С. Th. 8, 5).
Deverticulum, 1) боковая дорога (1. 33 § 1 С. Th. cit.); devert. fluminis, pукав (1. 45 pr. D. 41, 3.1. 7 D. 44, 3).- 2) = deversorium s. 2. (1. 11 С. Th. l, 16).
Deviarе, сворачивать с дороги, ab itinere solito dev. (1. 25 С. Th. 8, 5); в перен. см.: а iudicio catholicae religionis dev. (1. 2 § 1 C. 1, 5).
Devinсirе, укреплять, lеgеs devinc. religione (Coll. VI, 4 § 6).
Devirginare, лишать девства (1. 21 D. 1, 18).
Devius, 1) в стороне от дороги, боковой, recta navigatione contemta, litora devia sectari (1. 7 C. 11, 1). - 2) блуждающий, fide devius (1. 5 C. Th. 16, 7); devii errores rebaptisantium (1. 3 C. Th. 16, 6).
Devосаrе, 1) призывать, dev. aliquem ad munus (1. 4 C. 10, 60); devocari ad munera (1. 3 C. 10, 42. 1. 1 0. 11, 64), ad obsequium (1. 1 C. 11, 54), ad collationem, ad praebendas operas (1. 4 C. Th. 13, 4). - 2) вести, devocari in irritum (1. 41 C. 7, 16); (1. 1 C. 3, 8).
Devolvi, 1) сваливать, anulus in Tiberim devolutus (1. 23. D. 19, 5); проходить (время), devoluto spatio anni (1. 2 C. 1, 23).- 2) впадать, придти, довести, lumen in aedes devolvi (1. 17 § 2 D. 8, 2); devolvi in hunc orbem, родиться (1. 3. C. 6, 29); devolutus in summam egestatem (1. 7 pr. D. 48, 20); devolvi in tutelae iudicium, actionem, подходить под иск по опеке (1. 9 § 1 D. 26, 7. 1. 1 § 5 D. 27, 5). - 3) переходить, достaваться = deferri s. 2: tutela devoluta ad aliquem (1. 11 § 1 D. 26, 2); (1. 51 D. 5, 1. 1. 1 § 7 D. 37, 9.1. 96 § 4 D. 46, 3. 1. 9 D. 49, 14), ad fiscum (1. 45 § 11 eod. 1. 2 § 1 D. 34, 1); (1. 18 § 3 C. 6, 30): cessio devol. ad sequentem gradum (1. 1 § 9 D. 32); bona devol. ad aliquem (1. 32 eod.); possessio iure successionis devol. ad aliq. (1. 77 § 29 D. 31); dominium devol. ad aliq. (1. 13 § 5 D. 43, 24).
Devotio, 1) преданность, честь, devotio, quae romano debetur imperio (1. 6 C. Th. 12, 13), Principibus offerre devotionem (l. un. C. 12, 49); (1. un. C. 9, 36); (1. 4 C. Th. 15, 5); dies feriati et devotionum (1. 38 § 1 C. Th. 13, 5); publicam devot. vindicare (rubr. C. 3, 27).- 2) уплата податей, также самая подать (1. 7. 9 С. 10, 16. 1. 19 С. Th. 13,1).- 3) признание обязательства (1. 5 С. 8, 40). - 4) dev. tua, титул высших сановников (1. 1 С, Th. 7, 20.1. 2 pr. C. Th. 7, 22).
Devotus (adi.); devote (adv.). преданный, gentes devotae (l. 8 C. 4, 61); devotissimi milites (1. 6 C. 12, 38. l. 7 C. 12, 41); devote ac strenue militari (1. 10 C. Th. 6, 24).
Devovere, посвящать, обещаться, se devov. secundis nuptiis (1. 10 C. 5, 9), sacramentis (1. 14 pr. C. Th. 6, 35).
Dextans, десять унций (1. 47 § 2. 1. 50 § 2 D. 28, 5).
Dextra, правая рука, imbecillitate dextrae validius sinistra uti (1. 12 § 3 D. 21, 1); dextra et sinistra - adire (1. 11 § 1 D. 8, 4).
Diacatochia (diacatnci) - possessio fundi patrimonialis perpetuo ac privato iure (1. 1 C. 11, 58); diacotochus = possessor fundi patrim. perpetuo ac privato iure (1. 1 C. Th. 10, 16).
Diaconicum, ризница (1. 3 C. 1, 5).
Diaconissa, см.
Diaconus, диакон; diaconissa, диаконица (1. 9. 20. 54 C. 1, 3).
Diacopus, брешь, пролом в плотине, для впущения воды (1. 10 D. 47, 11).
Diadota, раздатчик (1. 28 pr. С. Th. 7, 4).
Diaeta, 1) комната (1. 1 § 27 D. 29, 5. 1. 32 D. 39, 5).- 2) дом в саду (1. 13 § 8 D. 7, 1. 1. 43 § 1 D. 30).
Diaetarius, 1) смотритель за комнатами (1. 12 § 42 D. 33, 7).- 2) каютный служитель (1. 1 § 3 D. 4, 9).
Dialecticus, диалектик (1. 88 pr. D. 35, 2).
Dialis, Юпитеров, flamines Diales (см. flamen).
Diametrum = detrimentum (1. 38 pr. C. Th. 13, 5. 1. 5. C. Th. 13, 9).
Diaria, дневная порция пищи (1. 21 D. 34, 1).
Diastolea, контролер (1. 4 C. 10, 69).
Diatretarius, токарь (1. 1 C. 10, 64).
Diatretus, прорезной, токарный, calix diatr. (1. 27 § 29 D. 9, 2).
Dicare, посвящать, rem religioni dic. (1. 5 § 8 D. 24, 1); dicatus = devotus: domestici dicatissimi (1. 6 § 3 C. 2, 8).
Dicatio, 1) хваление = praedicatio (1. 2 C. Th. 9, 34).- 2) почетный титул (1. 1.21 C. Th. 11, 30).
Dicеrе, говорить, вообще а) высказывать, in Senatu sententiam dicere (1. 12 § 1 D. 1, 9. 1, 1 § 3 D. 1, 13. 1. 2 § 1 D. 50, 2); convicium dic. (1. 15 § 11 D. 47, 10); convicti dictio (1. 11 § 7 eod.); dic. testimonium, засвидетельствовать (1. 1 § 1. 1. 3 § 5. 1. 4. 5. 8. 16. 18. 21. § 1.1. 25 D. 22, 5); dictum, слово, приказ, dicto audiens (1. 19 pr. D. 21, 1. 1. 20 D. 44, 7); b) утверждать, tractari potest - et recle dicetur (1. 3 D. 14, 5); quaerebatur - dixi, dicendum est (1. 19 pr. D. 2, 1.1. 2 D. 36, 1); quaeris - dico (1. 28 D. 23, 4); vulgo dicitur (1. 4 D. 14, 6); solemus dicere; dici solet (1. 7 § 5.1. 10 § 2 D. 2, 14. 1. 32 D. 8, 3); potest dici (1. 9 D. 2, 1.1. 6 § 1. 1. 22 D. 3, 5); (1. 2 D. 2, 7. 1. 14 D. 2, 11. 1. 2 § 23 D. 47, 8); c) утверждать перед судом, жаловаться (1. 1 § 2. 5. 10 D. 1, 12. 1. 3 § 6 D. 4, 4. 1. 7 pr. D. 5, 3. 1. 41 D. 10, 2); dicere et probare (1. 25 D. 3, 3. 1. 67 D. 5, 1); se liberum dicere; se ex libertinitate ingenuum dic. = asserere s. 1 (1. 7 § 2 D. 5, 3. 1. 14 D. 22, 3); inoff ciosum, falsum, irritum, ruptum dicere testamentum; falsos codicillos esse dic. (1. 3. 6 pr. 1. 8 § 12. 14 D. 5, 2. 1. 5 § 1. 6 - 9. 1. 7. 15. D. 34, 9. 1. 6 § 1. 1. 19 pr. D. 38, 2); dic. de inofficioso, falso testamento (1. 9 § 2 D. 4, 3. 1. 10 § 5 D. 37, 4. 1, 18 D. 48, 2); d) приводить, dic. certam саusат appellandi (1. 3 § 3 D. 49, 1), causam possessionis (1. 13 pr. D. 5, 3); e) xoдатайствовать вместо кого, защищать = defendere s. c. напр. in foro causas dicere (1. 1. D. 1, 2); ех vinculis causam dic. (1. 25 § 1 D. 29, 5); dictio causae, защита дела (1. 1. C. 8, 5); f) судить, постановлять, ius dicere (1. 2 § 23. 28 D. 1, 2. 1. 1. 10. 14. 18. 20 D. 2, 1.1. 1 § 2 D. 2, 2. tit. D. 2, 3); sententiam dic. (1. 1 § 1 D. 2. 12. 1. 32 § 1. 4. 7. seq. D. 4, 8.1. 55. 57 D. 42, 1. 1. 9 § 11 D. 48, 19. 1. 1 § 7 D. 49, 4); vindicias dic. secundum aliquem, sec. libertatem (1. 2 § 24 D. 1, 2): mulctam dic. (1. 6 § 9 D. 1, 18. 1. 32 § 12 D. 4, 8.1. 2 D. 49, 3. 1. 131 § 1 D. 50, 16); mulctae dicendae ius (1. 2 § 8 D. 5, 1); poenam dic. sententia (1. 15 C. 9, 47); g) в договоре или в завещании что-нб. постановлять, lеgem dic. (1. 5 D. 18, 3. 1. 126 D. 50, 16); testamento legem dic. (1. 14 D. 28, 1. 1. 114 § 14 D. 30); (1. 22 pr. D. 32); n lege dicere (1. 6 § 1.1. 40 pr. § 1 D. 18, D; (1. 6 § 3 D. 8, 4); (1. 27 D. 19, 1. cf. 1. 40 § 5 D. 18, 1); dic. conditionem (1. 6 § 2 eod.), modum (1. 2 pr. D. 19, 1); (1. 13 § 2 D. 8, 3. cf. 1. 22 D. 12, 1); h) обещать, сказать, особ. а) при продаже - известные качества проданной вещи (1. 1 § 1 D. 21, 1.1. 19 § 2 eod. cf. 1. 14 § 9. 1. 18 § 1. 2.1. 19. 38 § 10. 1. 47 pr. 1. 52 eod. 1. 37 D. 4, 3); b) при приданом, dos aut datur aut dicitur, aut promittitur (Ulp. VI, 1.1. 4 C. Th 3, 13); i) определять, называть: ех eo, inde dici (1. 31. 49. 59 D. 50, 16); dici abusive, proprie, improprie (l. 15. 67 pr. 71 pr. 106. 130. 191 eod.); k) понимать, употреблять, duobus, tribus, modis dici (1. 18. 188. pr. eod.).
Dichoneutum aes, медь, дважды литая, перелитая с примесью (1. 1 С. Th. 11. 21).
Dicis gratia s. causa, для формы, для виду: pretium dicis causa = pretium fictum; saepe ad hoc commodantur pecuniae, ut dicis gratia numerationis loco intercedant (1. 4 D. 13, 6.1. 1 § 34 D. 29, 5); (Gai. I. 141. II. 103. 104. 252).
Dictare, 1) диктовать: sive ipse scripsit, sive scribendum dictaverit (1. 9 § 1 D. 28, 5), (1. 1 § 8. 1. 15 § 1. 3 D. 48, 10); (1. 15 pr. eod.); dictatio, диктование (1. 40 pr. D 29, 1); dictator libelli, составитель искового прошения (1. 39 § 1 С. 7, 62). - 2) постановлять, определять: aequitas, iuris disciplina dictat (1. 32 pr. D. 15, 1. 1. 8 C. 4, 6); ipsis rebus dictantibus (1. 2 § 11 D. 1, 2); ius dict. contra aliq., приговорить кого (1. 5 C. 7, 6); dict. (alicui) аctioпem s. iudicium, предъявлять иск против кого (1. 3 § 1 D. 4. 4. 1. 33 § 9 D. 4, 8. 1. 22 § 4 D. 9, 4.1. 7 D. 42, 6. 1. 1 § 4 D. 43, 3. 1. 13 § 1 D. 46, 7.1. 1 § 1. D. 2, 13).
Dictatio см. dictare s. 1.
Dictator, 1) диктатор, в Риме, избирающийся на время в чрезвычайных случаях (1. 2 § 18. 19 D. 1, 2. 1. 1. pr. D. 1, 11). - 2) в городах высшее должностное лицо (1. 1 С. Th. 12, 12). - 3) dictator libelli (см. dictare s. 1).
Dictio см. dicere s. a и s. e., dotis dictio см: s. h.
Diensis, житель города Dion или Dium (Дий) в Македонии (1. 8 § 8 D. 50, 15).
Dies, 1) день, а) 12 часов дня, от восхода солнца до его заката (1. 2 § 1 1). 50, 16): hora sexta diei, полдень противоп. hora sexta noctis, полночь (1. 7 D. 41, 3), или mane, albescente caelo (1. 25 § 1 D. 28, 2. 1. 2 D. 33, 1); b) сутки, 24 часа, а) от полуночи до полуночи (1. 8 D. 2, 12); b) когда часы и начало времени не брались во внимание, annus qui ex continuis diebus CCCLXV constat (1. 4 § 5 D. 40, 7. cf. 1. 51 § 2 D. 9, 2); dies utiles (1. 2 pr. § 1 D. 38. 15. cf. utilis); prior. posterior dies (bissexti); extremus dies mensis (1. 98 D. 50, 16); tertio quoque die (1. 1 pr. D. 43, 28); alternis diebus (см. alternus); (1, 8 § 3 D. 2, 15); et diem et horam denunciatione complecti (1. 5 § 1 D. 43, 24); adiecto die et consule (см consul); (Gai IV. 15. 29. III. 790.- 2) момент а) cpoк, как ограничение действия юридического акта. Такое ограничение может касаться или начала (ех die), или конца действия акта (ad diem) (l. 44 § 1 D. 44, 7); dies certus s. certa, dies incertus s. incerta (1. 16 § 1 D. 12, 6. 1. 30 § 4 D. 30. 1. 1 D. 35, 1.1. 21 pr. D. 36, 2.1. 13 § 3 D. 38, 4. 1. 70 D. 46, 3); (1.77 D. 50, 17); (1. 41 § 1 D. 45, 1); (1. 10 D. 12, 6); ex die, in diem accipere, dare (1. 9 § 17 seq. D. 28, 5); (1. 14 eod.); posse usumfr. ex die legari, et in diem constat (1. 1 § 3 D. 7, 3); dies cedit, venit, pendet (см.); b) срок для совершения известного действия: dies (sc. bon. poss. agnoscendae) alicui non procedit (1. 9 D. 37, 1); diem (compromissi) proferre; si dies exitura est (1. 16 § 1. 1. 27 pr. 1. 33 D. 4, 8); dies actionis exit (1. 4 pr. D. 2, 7. 1. 3 D. 2, 12. 1. 1 § 1. 1. 21 pr. D. 4, 6. 1. 49 pr. D. 36. 1): dies iudicii, судебный срок (1. 2§ 3 D. 2, 11); in s. ad diem addicere (см addicere s. 2); c) cpoк уплаты, dies solvendae pecuniae, usurarum, operarum (см. cedere s. 7. b); (1. 8 § 3 D. 13,7); nisi sua quaque die usarae exsolverentur (1. 12 D. 22, 1); (1.1 § 2 D. 2, 13); d) день смерти, diem suum s. ultimum obire; diem fungi, умереть (см. obire s. 2 и fungi s. 5).
Diffamare, обесславливать (1. 5 C. 7, 14).
Differentia, различие (1. 2 § 1 D. 9, 4. 1. 8 D. 13, 4. 1. 58 pr. D. 50, 16. Gai. II. 284).
Differre, 1) различаться, nihilum diff. ab aliquo (1. 55 D. 9, 2). - 2) откладывать, отсрочить, diff. controversiam, iudicium, quaestionem, causam in tempus pubertatis (1. 7 § 1 D. 37, 9. 1. 1 pr. § 10. 11. 1. 3 § 1. 2. D. 37. 10); ditatio, a) отсрочка, ditationem pati (1. 24 § 2 D. 24, 3), capere (1. 73 pr. D. 45, 1); quod dilationem nec modicam exspectare possit (1. 7 pr. D. 26, 7); b) откладывание срока (1. 7 10. D. 2.12. 1. 45 pr. D. 5, 1. 1. 28 § 1 D. 49, 1); dilatorius, oтлагательный. exceptiones dilat., возражения, которые останавливают действие иска на известное время, противоп. except peremtoriae (1. 9 J. 4, 13. 1.3 D. 44, 1).- 3) хранить, беречь (1.12 D. 48, 1).
Difficilis (adi.), difficile, difficiliter, difjiculter (adv.), трудный, difficiliorem facere navigationem, stationem (1. 1 § 15 D. 43, 12); esse in difficili (1. 29 § 15 D. 28, 2.1. 4 § 1 D. 28, 5); difficile esse, ut etc. (1. 9 pr. D. 2, 14. 1. 38 § 4 D. 21, 1); difficilius dari actionem (1. 1 pr. D. 20, 1); (1. 24 D. 29, 1); (Gai. III. 219).
Difficultas, трудность, difficultatem habere, facere (1. 63 § 7 D. 36, 1. 1. 6 D. 44, 2).
Diffidentia, недоверие (1. 2 J. 1, 1. 1. 1 C. 7, 49).
Diffindere diem, oтложить решение дела (1. 2 § 3 D. 2, 11).
Diffiteri, отрицать (1. 1 С. 5, 73).
Diffluere, разливаться (1.1 § 9 D. 43, 22).
Diffugere, 1) убегать (1. 15 С. Th. 8, 4).- 2) удаляться от, избегать, diffug. curiam (1. 108 С. Th. 12, 1).
Diffundere, разливать, diff. vinum (1. 60 § 2 D. 32.1. 6. .15. 16 pr. D. 33, 6); diffundi, разливаться, распространяться - aqua diffusa (1.1 § 15 D. 43, 12); servitus ita diffusa, ut omnes glebae serviant (1. 13 § 1 D. 8, 3); (1. 31 § 4 D. 27. 1); negotia diffusa (1. 24 pr. D. 26, 7); (1. 11 C. 5, 62).
Digerere, 1) распределять, приводить в порядок, libri digesti (1. 2 § 44 D. 1, 2); Digerta s. Pandectae - это сборник извлечений, сделанных из сочинений 39 юристов (рrоеm. J. § 4. 1. 2 § 1 seq. С. 1, 17). - 2) приводить: superius digestae dignitates (1. 12 С. 10, 47); изложить, определить (1. 4 C. Th. 11, 22. 1. 14 C. Th. 12, 6).
Digeries, пищеварение (1. 4 § 2 С. Th. 14, 4).
Digitus, палец (1. 10 D. 21, 1. 1. 6 С. 12, 1. Gai. III. 98).
Digma, показ (1. 9 С. Т. 14, 4).
Dignari, удостаивать, благоволить (Coll. XV, 3 § 2. Vat. § 166).
Dignatio, 1) почтение (1. 2 § 35 D. 4, 2).- 2) милость (1. 15 С. Th 6, 35). - 3) dignatio tua, титул (1. 2 С. 11, 65).
Dignitas, достоинство а) уважение, dignitatis illaesae status (1. 5 § 1. 2 D. 50, 13); homines integrae dignit., прот. infames (1. un. C. 10, 57.1. 3 C. 12, 36); (1. 14 § 1 D. 11, 3); (1. 1 § 13 D. 25, 4); (1. 2. 3 § 1 D. 22, 5); b) почтение, также самая должность (tit. C. 12. 1), qui dignitate excellit, противоп. humilis; qui sunt in aliqua dignitate positi, противоп. humiliores (1. 11 D. 4, 3. 1. 3 § 16 D. 26,10); (1. 6 § 1.1. 8. 12. D. 1, 9. 1. 23 pr. D. 4, 2); municipalis (1. 22 § 5 D. 50, 1); (1. 1 § 3 D. 14, 6); (1. 16 § 1.1. 50 pr. D. 38,1); (1. 1 § 16 D. 37, 6); patria dignitas quaesita per adoptionem (1. 13 D. 1, 7); во время Империи dignitas обозн. должность высших чиновников государства (прот. militia): dignitate vel militia quadam decorari (1. 8 C. 1, 11); (1. 13 C. 1, 40. 1. 7 C. 3, 13); c) качество, ценность, secundum dignitatem mancipiorum alere et vestire (1. 15 § 2 D. 7, 1).
Dignoscere, различать (1. 3 § 2 D. 39, 4. 1. 16 pr. D. 46, 8. 1. 99 § 2 D. 50, 16).
Dignus, 1) достойный: а) о лицах, dignus notari infamia; venia dignus (1. 11 § 4 D. 3, 2.1. 11 § 10 D. 11, 1); b) o вещах; ценный (также цена деньгам), servus quindecim dignus: mancipia sivgula quinis digna (1. 28 § 3. 1. 31 § 3 D. 24, 1); (1. 19. 65. 88 pr. D. 35, 2).- 2) приличный, neminus percipiat, quam dignum erit eum consequi (1. 17 § 3 D. 1, 7); (1. 4 § 2 D. 48, 13.1. 18 § 9 D. 49, 14); digne (adv.), достойно (1. 31 pr. D. 43, 19).
Digredi, удаляться, digr. de possessione (l. 44 §2 D. 41, 2).
Diiudicare, 1) рассуждать (1. 4 § 4 D. 26. 6. 1. 91 § 1 D. 45, 1). - 2) решать спор (1. 9 § 3 D. 4, 3); diiudicatio, суждение, решение, episcopalis diiud. (1. 5 C. Th. 9, 45).
Dilabi, 1) разрушаться, aedificium dilapsum (1. 6 pr. D. 1, 8).- 2) разливаться (1. 1 § 9 D. 43, 22).
Dilacerare, терзать; в пер. см. промотать (1. 1 D. 27, 10).
Dilaniare, растерзывать (1. 1 С. 9, 14).
Dilapidare, растрачивать, tueri bona, ne dilapidarentur (1. 1 pr. D. 26, 4); dilapidatio, трата, dilap. bonorum, patrimonii (1. 1 C. Th. 4, 20. 1. 28 C. Th. 11, 1).
Dilatare, расширять, dilat. aquam, rivum, iter et actum (1. 1 § 15 D. 43, 12. 1. 3 § 15 D. 43, 19. 1. 1 § 11 D. 43, 21); (§ 3 J. 3, 9); dilat. tempora (1. 4 C. Th. 2, 4).
Dilatio см. differre s. 2
Dilatorius см. differre s. 2
Dilectus, 1) любовь (Paul. II. 20 § 1).- 2) набор рекрут, сбор войска= delectus s. 2 (Paul. V, 29 § 1).
Diligens (adi.); diligenter (adv.), 1) стаpaтельный, заботливый; diligenlia, старание, заботливость, особ. при исполнении обязательств в пользу третьих лиц требуется осторожносгь, свойственная хорошему хозяину: diligentiam praestare debere i. e. non solum, ut a te dolus malus absit, sed etiam ut culpa (1. 68 pr. D. 18, 1); (1. 6 D. 50, 8); (1. 47 § 5 D. 30); (1. 5 § 15 D. 13, 6); (1. 18. pr. eod.). (1. 5 § 5 eod.); (1. 1 § 4 D. 44, 7); (1. 25 § 16 D. 10, 2. 1. 72 D. 17, 2.1. 17 pr. D. 23, 3. 1. 24. § 5 D. 24, 3. 1.1 pr. D. 27, 2), (l. 32 D. 16, 3), (1. 32 D. 16, 3), (1. 25 § 7 D. 19, 2), prudens et diligens paterfam.; homo diligens et studiosus paterfam. (1. 54 pr. D. 19, 1.1. 25 pr. D. 22, 3); diligenter negotia gerere (1. 3 § 7 D. 27, 4); rationes tractare (1. 8 D. 40, 4).- 2) = studiosus iuris civilis anxie diligens (1. 17 D. 37, 14).
Diligere, любить, почитать, dil. aliquem fraterna caritate (1. 58 § 1 D. 28, 5); impuberem ita dilexit (1. 4. D. 26, 3); ingenuam dil. honore pleno (1. 16 § 1 D. 34, 9).
Dilucidus (adi.), dilucide (adv.), ясный, понятный, certum et diluc. ius (1. 19 C. 1, 2); diluc. intervalla. светлые промежутки умалишенного (1. 9 C. 6, 22); dilucide definire, protestari (1. 12 pr. C. 1, 14.1. 13 C. 4, 30).
Diluere, прекратить, погашать debitum solutione dil. (1. 1 pr. C. Th. 4, 19).
Dimensio, измерение, промежуток времени (1. 6 С. 2, 53. 1. 16 С. Тh. 11, 28).
Dimicare, сражаться, бороться: de patria, de liberis, de fortunis, de vita denique dimic. (1. 5 C. Th. 9, 1).
Dimidiatus, разделенный надвое, пoполам , duae dimid. noctes (1. 8 D. 2, 12).
Dimidius, половинный: pars s. portio dimidia, половина: ex parte dim. heredem esse; pars dim. hereditatis (1. 25 § 15 D. 5, 3.1. 3. 9 D. 5, 4.1. 142 D. 50, 16); dim. portio legati (1. 89 § D. 31).
Dimissoriae litterae s. dimissorii libelli = apostoli s. 2. (tit. D. 49, 6. 1. 106 D. 50, 16). Dimittere, 1) отсылать, отпускать, выгонять, dimitt. uxоrem in adulterio dedeprehensam, mulier repudio dimissa (1. 37 § 1 D. 4, 4. 1. 14 § 2 D. 40, 9); legatum dimit. de provincia (1. 10 § 1 D. 1, 16), ab exercitu dimitti (1. 2 D. 3, 2).- 2) увольнять, отсылать, dimitt. custodiam (1. 10. 12 pr. 1. 14 § 2 D. 48, 3), damnatos (1. 31 pr. D. 48, 19); maritus, qui - adulterum dimisit (1. 29 pr. D. 48, 5), filium potestute dimitt. (1. 28 D. 1, 7); filium a semet dimitt., противоп. habere secum (1. 8 D. 35, 1); incertum dimitt. interrogatorem (1. 11 § 7 D. 11,1); оставлять, отказываться от, dimitt. possessionem (1. 18 § 1. 1. 38 pr. D. 41, 2), pignus, ius pignoris (1. 15 § 4. 5 D. 42, 1. 1. 158 D. 50, 17), освобождать должника от обязательства (напр. от уплаты денег), dimitt. debitorem (l. 4 pr. D 50, 9. cf. 1. 19 D. 4, 3); libertus, qui operarum obligatione dimissus est (1. 41 D. 38, 1); удовлетворять верителя (1. 16 D. 20, 4. cf. 1. 1 D 20, 5.1. 10 § 1. 1. 15. 16 D. 42, 8); dimitt. creditorem ex pecunia (1. 72 D. 31), nummis (1. 38 pr. D. 32), pretio accepto (1. 7 § 1 D. 27, 10), ex fructibus (1. 28 D. 23, 4).- 3) покончить (1. 3 C. 7,51); legatis dimissis = solutis (1, 6 pr. D. 29, 4).
Dinumerare, исчислять (1.1 D. 2, 11); dinumeratio, исчисление, din. itineris (1. 1 cit. 1. 3 pr. D. 50, 16), temporis (1. 38 D. 4, 6); computari, salva dinumeratione (Paul V. 33. § 1).
Dinummium vectigal, пошлина с товаров, которую взыскивал город Александрия (1. un. C. 11, 28).
Diocaesarienses = Caesarienses (1. 10 С. 11, 47).
Diocietianus, римский император, 284- 305 после Р. X (1. 2 С. 11, 28).
Dioecesis (dioichtaix), округ, обнимающий несколько провинций; со времен Диоклетиана и Константина Римское государство разделялось на 4 praefecturae, под ведомством так называемых praefecti praetorio; каждая префектура была разделена на известные округи (dioecesis), во главе которых стояли vicarii; каждый округ состоял из нескольких провинций, которыми управляли т. н. rectores provinсiaе; источники упоминают о dioecesis Orientalis, Aegyptiaca, Africana, Asiana, Pontica, Thraciana (восточная praefectura) (1. 1 § 7. C. 1, 27. 1. 5 pr C. 7, 63. 1. 1 C. 11, 53. 1. 6. C. 11, 61. 1. 1. C. 12, 11. 1. 2, C. 12, 40. 1. 10. C. 12, 50).
Dioecetes (dioichthx), начальник, заведующий запасом хлеба (1. 5 С. 1, 4).
Dioscurus, приверженец Аполлинариса (1. 8 pr. C.1, 5. Jul. epit. nov. c. 102. § 364).
Diploma, грамота, паспорт (1.137 § 2 D 45, 1. 1. 27 § 2 D. 48, 10).
Diptycha, дощечка для писания (1. 1 pr. C. Th. 15, 9).
Dirae, проклятия (1. 6 С. Th. 9, 38).
Directarius, вор (1. 7 D. 47, 11. 1. 1 § 2 D. 47,18. Paul. V. A. § 8).
Direciorium, маршрут (1. 3 § 1 C. Th. 14, 15).
Directus (adi.), directo (adv.), прямой, linea in directum traducta (1. 29. D. 41, 1); (1. 2 § 21 D. 43, 8); непосредственно, non directo, sed per successionem hereditas pervenit ad aliquem (1. 103 pr D. 32); verba directa, противоп. inflexa, precaria (1. 15 C. 6, 23); directis verbis stipulationem compositae (1. 10 C. 8, 38), cp. § 1 J. 3, 15; verbis dir. adimere hereditatem (1. 4 C 6, 35); verbis dir. S. iure directo dare libertatem (1. 9. 10. C. 7, 2); directo dare libertatem, противоп. per fideiconmissum; ex directo (противоп. ех fideicomm.) ad libertatem pervenire (1. 56 D. 40, 4. 1. 12 § 2.1. 16. 55 § 1 D. 40, 5. § 2 J. 2, 24); libertas directa, противоп. fideicommissaria (1. 12 pr. 1. 28 D. 29, 4. 1. 11 § 2.1. 16 § 13.1. 22 § 1 D. 36, 1.1.14 C. 7, 2); institutio, substitutio directa противоп. precaria, fideicommiss. (l. 19 pr. D. 29, 1. 1. 26 C. 3, 28. 1. 5 C. 2, 26); directo substituere (1. 15 D. 28, 6); donatio directa противои. mortis causa instituta sive conditione suspensa (1. 25 C. 8, 54); actio directa, iudicinm directum: a) первоначальный иск противоп. а. utilis, аналогическому иску, который может быть предъявлен propter paritatem rationis и в других случаях, подобных тем, для которых он первоначально был предназначен (§ 16 J. 4, 3. 1. 27 § 1 D. 3, 3. 1. 47 § l D. 3, 5.1. 13 pr. D. 9, 2. 1. 26 § 3 D. 23, 4. 1. 37 pr. D. 44, 7); actio directo competit (1. 45 D. 24, 3); directa in rem actio, первоначальный гражданский иск, вытекающий из права собственности, rei vndicatio, противоп. Publiciana, который претор предоставлял бонитарному собственнику (§ 4 J. 4, 6. 1. 6 С. 7, 35); directo vindicare противоп. utilis in rem actio (1. 55 D. 24, 1); electio erit actori utrum directo agere velit - an praetoria (1. 26 § 2 D. 9, 4); b) противоп. actio contraria (см. contrarius s. 1. a) - иск об исполнении главного обязательства (§ 2 J. 4, 16. 1. 20 D. 3, 5); с) противоп. приготовительному иску, actio ad exhibendum обозн. - главный иск, который может быть предъявлен после изъяснения известных второстепенных обстоятельствь (напр., rеi vindicatio, actio in rem) (1. 3 § 13. 1. 17 D. 10, 4); d) противоп. a. restitutoria s. rescissoria обознач.- иск, вытекающий из гражданского права, а не в силу реституции in integrum (1. 8 § 12. 13 D. 16, 1. 1. 24 С. 3, 32); e) противон. а. noxalis - иск, который предъявляется прямо против виновника (§ 5 J. 4, 8. 1. 26 § 4 D. 9, 4); f) обознач. иск, который вчинается прямо (directo agere) против сына, как должника, в противоположность иску, который можеть быть предъявлен против отца, по поручению коего сын вступил в обязательное отношение, напр. act. quod iussu, de peculio (1.3 § 4 D. 13, 6); выражения: directo agere s. condicere относятся также к искам, вытекающим из обязательств filii-familias, servi, institoris, magistri navis, - которые вчинались против отца, господина, собственника промышленных заведений, хозяина корабля, противопол. act. adiecticiae qualitatis (§ 8 J. 4, 7. 1. 84 D. 17, 2).
Direptio, разграбление (1. 2 C. Th. 15, 7.1. 57 § 2 C. Th. 16, 5).
Direptor, гpaбитель (1. 20 C. Th. 11, 7).
Dirigere, 1) определять, направлять, dirig. fines per aliam regionem (1. 2 § 1 D. 10, 1); dirig. viam (1. 9 D. 8, 1), sulcos (1. 1 § 5 D. 39, 3), iudex offiсшum suum ita diriget (1. 7 § 10 D. 10, 3); (1. 20 § 8 D. 10, 2. 1. 2 C. 9, 12); (1. 77 § 10. 26 D. 31), captionem in aliq. (см. captio s. 2); относиться, persona, ad quam verba stipulationis dirigi possint (1. 5 pr. D. 36, 3); pignus ad partem directum (1. 3 § 2 D. 20, 4); (1. 80 D. 50, 17). -2) отсылать, сдавать, передавать, defensores civitatum oblatos sibi reos - ad indicium dirigant (1. 7. 9 pr. C. 1, 55); iudex acta - ad nos dirigat (1. 19 C. 7, 62); (1. un. § 1 C. 1, 32); (1.5 C. 11.64); отправлять, посылать, quoties pedanei iudices dati - ad aliud iudicium necessario diriguntur (1. 4 C. 3, 3); определять кого на службу, аrchirontes - non nisi christiani dirigantur (1. 5 C. 1, 4).
Dirimere, 1) прекращать, закрывать, расторгать, dirimitur societas (1. 27 D. 17, 2); matrimonium (1. 1 D. 24, 2).- 2) решать, agebat Praetor - ut controuersias dirimeret (1. 1 § 10 D. 39, 1); tempora, inter quae iussus est (iudex) litem dirimere (1. 2 § 2 D. 5, 1); calculus, qui iudicio solet dirimi (1. 6 § 7 D. 3, 2); per mediocritatem causam dirim. (1. 7 D. 36, 3); (1. 2 § 1. 1. 8 § 1 D. 10, 1); (11 § 16 D. 36, 1. 1. 38 pr. D. 38, 2).
Diripere, 1) грабить (1. 4. 7 D. 47, 9. 1. 5 pr. D. 48, 6). -2) взять, отнимать (1. 7 C. 7, 19); macula direpta (1. 23 § 1 C, 5, 4).
Diruere. разрушать, dirui, рушиться (1. 6 § 3 D. I, 8.1. 73 pr. D. 18, 1.1. 24 § 10 D. 39, 2. 1. 1 pr. D. 47, 3).
Discedere, 1) расходиться, разделяться = divertere, o супругах (1. 10 D. 24, 2. 1. 35 D. 24, 3. 1. 17 § 1 D. 25, 2. 1. 191 D. 50, 16); disc. cum bопа gratia - cum ira et offensa (1. 32 § 10 D. 24, 1).- 2) уходить, удаляться а) - abire s. 1. sic venire, ut confestim discedat (1. 19 § 2 D. 5, 1); ea mente disc., ne redeat (1. 17 § 1 D. 21, 1); disc. a signis (1. 45 D. 4, 6); b) отказаться, отступать, или decedere, recedere, напр. disc. ab emtione, venditione (1. 17. 18 D. 18, 2. 1. 2. 5 pr. 1. 7 § 1. 1. 8 D. 18, 5), ab obligatione, stipulatione (1. 30 D. 46, 2. 1. 10 D. 46, 5), a toto contractu (1. 47 § 1 D. 4, 4), a communione (1. 1 pr. D. 10, 2), ab omni controversia, contentione, a lite (1. 40. 42 pr. D. 12, 2. 1. 43. 65 § 1 D. 12, 6), de s. a possessione (1.18 D. 8, 5.1. 18 § 6 D. 10, 2.1. 33 § 1.1. 35 D. 42, 5), ab hypotheca (1. 5 pr. D. 20, 6), a causa testamenti (1. 35 D. 40, 5), (1. 90 D. 35, 2), ab uire (1. 12 D. 46, 6); c) = abire s. 4, отделяться, decedere s. c., напр. dominium discessit (I. 10 § 3 D. 13, 1); ususfr. discedit а proprietate, a persona aliqua (1. 35 pr. D. 6, 1. I. 51 D. 7,1.1.15 D. 10, 2).- 3) отличаться (§ 48 J. 2, 1).
Disceptare, 1) ссориться, вести дело, actiones quibus inter se homines disceptarent (1. 2 § 6 D. 1, 2); disc. iudicio bonae fidei (1. 1 pr. D. 22, 1). - 2) разбирать и решать спорное дело (1. 11 pr. D. 4, 8. 1. 3 § 13 D. 10, 4); qui super negotio disceptaturus est (1. 2 C. 2, 10).
Disceptatio, 1) спор, dirimere, terminare disceptationem (1. 70 D. 5, 1. 1. 3 C. 3, 1); discept. civilis, privata (1. 3 C. 3, 8. 1. 1 C. 6, 34. 1. 16 C. 9, 22. 1. 5 C. 9, 46). - 2) судебное разбирательство и решение (1. 8 § 24 D. 2, 15. 1. 4 С. 9, 20).
Disceptator, судья (1. 3 § 1. 1. 17 § 3 D. 4, 8); iudices, romani iuris disceptatores (l. 14 pr С. 3. 1); disceptarix разбирательница (1. 7 C. 3, 26).
Discere,1) учиться, artificium (l. 31 D. 6, l); ego didici говорят часто римские юристы (1. 27 § 1 D. 2, 14. 1. 50 D. 4, 4. 1. 19 § 3 D. 5, 3. 1. 5 D. 7, 7). - 2) узнавать, admissum dolum didicisse (1. 8 C. 2, 21).
Discernere, 1) разделять, отличать, praesentium (tutorum) administratio discerni et aestimari potcst (1. 44 pr, D. 5, 1); (1. 41 § 4 D. 28, 6).- 2) решать, sorte rem disc. (1. 14 D. 5, 1).
Discerpere, разрывать, disc. famosum libellum, famosam seriem scriptionis (1. 9. 10 C. Th, 9, 34).
Discessus, удаление, уход, разлука прот. reditus (1. 13 § 2 C. 9, 51).
Discidium, 1) расторжение, разрыв (1. 11 § 13 D. 48, 5. 1. 8 D. 49, 15.1. 8 § 3 C. 5, 17).- 2) отпадение от веры (1. 2 C. Th. 16, 5).
Discingere, 1) cingulo ехиеrе aliquem, увольнять от должности (1. 3 C. 11, 67. 1. 2 C. 12, 20. l. 5 C. 12, 60). - 2) решать, negotia disc. = terminare (1. 64 C. Th, 11, 30); discingendae causae lites (1. 3 pr. 1. 9 C. Th. 1, 16); iure discingi iurgium (1. 4 C. Th. 2, 26).
Disciplina, 1) учение: а) обучениe, disciplinae, in disciplinam traditus servus (1. 78 pr. D. 32. 1 20 § 6 D. 33, 7); impendere in disciplinas servi, pupilli (1. 13 § 22 D. 19, 1. 1. 2 pr. D. 27, 2); in disciplinam leqare aliquid (1. 12 § 5 D. 36, 2); b) наука, disciplinis vel arte instituere servum (1. 27 § 2 D. 7, l); cuiuslibet discipl. praeceptores (1. 57 pr. D. 50, 16).- 2) норма, discipl. iuris, legum (1. 8 C. 4, 6. 1. 22 C, 4, 32. 1. 12 C. 5, 4), temporum, прием, обычай (1.20.2, 18.1. 2 C. 4, 7).- 3) строгий порядок, discipl. publica (1. 1 pr. D. 1, 11. 1. 9 § 5 D. 39, 4. 1. 18 § 7 D. 50, 4); discipl. spectaculorum (1. 1 § 12 D. 1, 12); discipl. militaris, castrorum, просто disciplina, военная дисциплина (1. 9 D. 2, 12. 1. 50 D. 19, 2. 1. 19 § 7 D. 49, 15. 1. 4 § 15. 1. 12 § 1. 1. 13 § 1 D. 49, 16). - 4) жизнь, probabilem saeculo discipl. agere (l. 19 С. 1, 3).
Discipulus, ученик (1. 5 § 3 D. 9. 2. 1 5 § 10 D. 14, 3).
Discolor, разноцветный: pallia discol. (1. 1 § 1 C. Th. 14, 10).
Discordare, отличаться: fide ac religione disc. ab aliquo (1. 42 C. Th 16, 5).
Discordia, несогласие, discordiis propinquorum sedandis prospicere (1. 77 § 20 D. 31); discordiam (veterum) decidere (1. 21 C. 6. 30).
Discrepare, быть несогласным, а fide Christianorum (1.12 С. 1, 5); разниться, nihil ab aenigmate discr. (1. un. C. 7, 25).
Discretio, 1) отделение, отлучение (1. 53 C. Th. 16, 5).- 2) pазницa (l. 62 § 1 C. 7,1. 1. 23 pr. C. 1, 2. 1.1 § 3 C. 7, 15).
Discrimen, 1) разница, различие (l. 2 C. 9, 3). - 2) опаcность, constitutus in discrimine vitae, mortis (1. 39 § 1 D. 32. 1 5 C. 6, 49); (1. 7 pr. D. 47, 10); (1. 1 C. 4, 40), (1. 17 C. 9, 2); discr. litis (1. 2 C. 7, 49).
Discurrere, 1) ездить в разные стороны, реr рrоvinсiam (1. 20 С. 12, 51). - 2) миновать, проходить: ut lites suo marte discurrerent (1. 1 C. 2, 14).
Discus, тарелка (1. 19 § 1 D. 47, 2).
Discussio, 1) следствие, разбирательство (см. discutere s. 2).- 2) отправление, тиnerит civilium disc. (1. 5 C. Th 12, 1).
Discussor, см discutere s. 2.
Discutere, 1) прекращать, расторгать, discut. matrimonia, sponsalia (1. 2 D. 24, 1. 1. 2 § 2 D. 24, 2); (1. 4 pr. D. 22, 2).- 2) решать. discut. litem (1. 13 § 2 D. 4, 8. 1. 8 C. 7, 53). - 3) разбирать, iudex - nullo alio de рriпсipаli causa discusso - conventionem sequetur (1. 40 § 1 D. 2, 14); levia crimina audire et discutere de plano (1. 6 D. 48, 2); особ. discutere и discussio относятся к действиям т. н. discussores, которые занимались ревизией отчетов по делам податей и публичных строений (tit. C. 10, 30. 1. un. C. 8, 13. 1. 6 C. 2,7)
Disertus, красноречивый, viri, iиrispetiti disertissimi (1. 13 С. 2, 7. 1. 9 С. 6, 25. 1. 5 С. 6. 61).
Disicere, разбрасывать, разсыпать (1. 7 § 6. 1. 9 § 3 D. 43, 24).
Disiunctim, Disiunctio, Disiunctivus см. disiungere.
Disiungere, отделять, противопoставлять; disiunctio, отделение, противоп. coniungere s. b. coniunctio s. c (1. 28 § 1. 1. 29. 1. 53 pr. D. 50, 16); disiung. conditiones (1. 70 pr. D. 46, 1); si coniuncti disiunctique (sc. legatarii) commixti sint (1. 42 pr. D. 30); disiunctim (adv.), от -разделmно, plures diversae conditiones disj. datae, positae (1. 5 D. 28, 7. 1. 51 D. 35, 1); disi. legata res (Gai. II. 199. 205. 215. 223); coheredes disiun. instituti (1. un. § 10 C. 6, 51); disi. res duobus legata (§ 8 J. 2, 20); disiunctivus (adi.), разделительный (124 D. 50, 16); disiunctivo modo (одно или другое) conditiones adscriptae; duae disiunctivae conditiones (1. 78 § 1 D. 35, 1. 1. 63 D. 45, 1); (1. 25 pr. D. 36, 2); disiunct. modo relinquere (1. un. § 10 C. 6, 51).
Dismenstruus, двумесячный, tempus dism. (1. 3 C. Th. 11, 5).
Dispar, неравный, различный, dispar in servo dominium habere (Gai. III, 59. 1. 13 § 2 D. 14, 3): ex disp. partibus scripti coheredes (1. 8 § 2 D. 34, 5); administratio non dispar, sed communis (1. 6 D. 27, 7).
Disparare, разделять, отличать (Vat. § 35).
Dispendiosus, вредный, erogatio disp. (1. 10 C. 12, 38).
Dispendium, 1) убыток, потеря, противоп. compendium, lucrum (1. 65 § 6 D. 17, 2. 1. 31 pr. D. 19, 1); disp. causae fortunarum (1. 30 C. 7, 62). - 2) dispendia, издержки (1.1 § 7 C. 1, 27).
Dispensare, 1) распределять: aggeres, per quos incrementa Nili dispensantur (1. 10 D. 47, 11).- 2) disp. rationes, вести счеты (1. 166 pr. D. 50, 16).
Dispensator, казначей: а) раб, который в знатных домах заведывал кассой и приходо-расходными книгами (1. 16 D. 11, 3.1. 12 D. 14, 3. 1. 141 § 4 D. 45, 1. 1. 51. 62 D. 46, 3); (Gai. I. 122. III. 160); b) казначей императорской кассы (1. 1 С. 2, 37. 1. 4 С. 4, 21); с) dispens. pauperum = oeconomus ecclesiae, богадельный староста (1. 33 § 40.1, 3).
Disperdere, разорять (1. 25 § 7 D. 42, 8. Paul. III. 4. А § 7).
Dispergere, 1) рассыпать, асеrvит (1. 9 § 3 D. 43, 24 1. 47 § 4 D. 26, 7). -2) истрачивать, выдавать (1. 4 C. 10, 70).- 3) расторгать, disp. matrimonia (l. 28 С. 5, 4).
Disperire, погибать (1. 5 pr. D. 44, 7).
Dispertire, распределять (1. 70 § 5 D.7, 1).
Dispicere, разбирать (1. 1 pr. D. 1, 6. 1. 22 D. 5, 3. 1. 25 D. 13, 7. 1. 38. D. 8, 3. Gai. II. 86).
Displicere, не нравиться, si res ita districta sit, ut, si displicuisset, inemta esset (1. 3 D. 18, 1.1. 11 § 13 D. 43, 24); si ideo renunciaveris, quia emtio tibi displicebat (1. 65 § 4 D. 17, 2); (1. 34 § 7 D. 12, 2).
Disponere, 1) расставлять, размещать (1. 1 § 12 D. 1, 12. 1. l. D. 1, 15).- 2) oпределять, quatenus diximus - sic hoc disponendum est (1. 14 § 10 D. 4, 2); recte Sabinus disposuit, ut diceret (1. 35 § 3 D. 28, 5); пocтановлять, constitutio, per quam Imperator disposuit (1. 1 pr. C. 7, 7); (1. 4 pr. C. 6. 28); a testatore dispositum est (1. 114 § 14 D. 30); disp. libertates (1. 26 C. 6, 23); disp. bona, распоряжаться (§ 3 J. 3, 10), familiam (1. 7 D. 33, 5).
Dispositio, постановлениe, pacпoряжение, defuncti ultima dispos. (1. 26 C. 3, 36 1. 8 C. 6, 22. 1. 28 pr. C. 6, 23); dispos iudicum (1. 3 C. 1, 29), sacerdotis (1. 18 C. 1, 3); principales disposit. (1. 1 C. 7, 51); disposit. nostri numinis (1. 15 C. 12, 19); scrinium dispositionum - это канцелярия для тех императорских распоряжений, которые не касались государственных дел в тесном смысле, противоп. constitutiones (1. 1. 3 4. 11 eod.); comes, comitiva dispositionum (см.).
Dispunctio, см. dispungere.
Dispungere, размечать точками, разбирать, особ. проверять счета, приход и расход (1. 15 D. 42, 5. 1. б. § 7 D. 40, 7. 1. 56 pr. D. 50, 16); dispunctio descriptionis, специальное распределение податей (1. 1 § 2 С. 10, 22).
Disputare, 1) обсуждать (1. 19 D. 28, 2. 1. 18 § 26 D. 50, 4); ratio disputandi = subtilis ratio (1. 51 § 2 D. 9, 2).- 2) вести спор, процесс, disp. de inofficioso (1. 1 D. 5, 2).
Disputatio, 1) обсуждение (l. 65 D. 50, 17); dispnt. fori, судебное разбирательство, прения юристов (1. 2 § 5 D. 1, 2. Gai. I. 188).- 2) = controversia s. b. (1. 21 § 6 D. 4, 8).
Disquirere, разыскивать, разбирать (1. 8 C. 3, 31.1. 5 C. 4, 28); disquisitio, исследование (1. 3 D. 4, 6).
Disseminare, распространять (l. 3 C. Th. 8, 11).
Dissensio, несогласие (1. 2 § 47 D. 1, 2. 1. 3 D. 24, 2. 1. 21 § 1 D. 4S, 15. Gai. § 215).
Dissensus см. dissentire s. 2.
Dissentire, 1) не согласоваться, si convenerint in unum - si vero dissentiant (1. 7 § 19 D. 2, 14); in ipsa emtione dissent. sive in pretio, sive in quo alio; dissent. in corpore, nomine, de qualitate (1. 9 pr. § 1 D. 18, 1. 1. 21 § 2 D. 19, 1); (1. 36 D. 41, 1); быть несогласным, противиться: neque absens, neque dissentiens, arrogari potest (1. 24 D. 1, 7. L/ 12 § 3. D. 49,15).- 2) по отношению к заключенным договорам: прекращать, уничтожать; dissensus, воля, направленная на прекращение обязательства, договора = contrarius consensus (l. 65 § 3 D. 17, 2. 1. 80 D. 46, 3. cf. 1. 35 D. 50, 17).
Disserere, рассуждать, подробно говорить, interpretandi subtilitatem copiamque disserendi habere (1. un. C. 12, 15).
Dissidere, не согласоваться, быть против, ab ecclesiae sacerdote dissid. (l. 45 C. Th. 16, 5).
Dissimilis (adi.); dissimiliter (adv.), непoхожий, несходный (l. 60 § 1 D. 12, 6. 1. 32 D. 17, 1.1. 26 D. 18, 1).
Dissimilitudo, несходство, различие (1. 6 D. 8, 2. 1. 244 D. 50, 16).
Dissimulare, a) умышленно скрывать, dissim. probationes (1. 1 § 6 D. 48, 16), de conditione sua (1. 4 D. 40, 13); rem alii obligatam, dissimulata obligatione, alii distrahere (1. 3 § 1 D. 47, 20); b) отрицать (1. 30 D. 6, 1.1. 40 D. 48, 19); c) притворятьcя; dissimulatio, действие для виду, притворство (1. 1 § 2 D. 4, 3); donatio pura et non dissimulata (1. 23 pr. С. 4, 35); reversa post iurgium per dissimulatio nem mulier (1. 27 D. 23, 4); ficti divortii falsa dissimul. (1. 30 C. 5, 12); d) умышленно не обращать внимания (1. 9 § 2 D. 1, 16.1. 14 D. 1, 18); dissimulatio, оставление без внимания; iniuriarum actio dissimulatione (= si quis iniuriam dereliquerit) aboletur (1. 11 § 1 D. 47, 10); (1. 1 C. 2, 22).
Dissipare, 1) разрушать, aedificium (1. 3 § 7 D. 47, 9). - 2) промотать, bona sua, substantiam suam (1. 38 § 1 D. 17, 1. 1. 1 pr. D. 27, 10. 1. 18 pr. D. 36, 3), dotem (1. 22 § 8 D. 24, 3).
Dissociare, отделять, прекращать союз: dissociari, прот. societatem coirе (1. 14 D. 17, 2); matrimonium dissociatum (1. 14 C. 5, 4.1. 23 § 1 C. 9, 9), culpa dissociandi matrimonii (Vatic. § 121).
Dissolutio, прекращение, погашение (см. dissolvere s. 1. а u b).
Dissolutor, pазоритель, dissolutrix, напр. sepulcrorum (1. 8 § 2. 3. C. 5, 17).
Dissolutus (см.).
Dissolvere, 1) развязывать: а) разрушать, dissolv. aedificium (1. 23 § 7 D. 6, 1), (1. 88 § 2 D. 32. 1.83 § 5 D. 45, 1.1. 6. D. 47, 9); (1. 10 § 6 D. 7, 4. 1. 6 § 1 D. 34, 2); прекращать обязательное отношение, погашать, уничтожать, dissolv. vinculum, obligatioпem (1. 69. 89 pr. 1. 95 § 4 D. 46, 3.1. 35 D. 50,17); mandatum morte dissolvitur (1. 108 D. 46, 3); dissolv. donationem (1. 11 § 10 D. 24, 1); (1. 7 § 1 D. 2, 15); dissolvitur iudicium (1. 42 § 3 D. 24, 3), ius societatis (1. 64 D. 17, 2); (1. 3 pr. D. 47, 22); (1. 55 pr. D. 23, 2); dissolv. sponsalia, matrimonium, расторгать (1. 10 D. 23, 1. 1. 6. 7 D. 24, 2. 1. 1 § 5 D. 43, 30); dissolutio matrimonii (1. 3 C. 9, 9).- 2) dissolutus, небрежный, беспутный, dissoluta negligепtia, ignoratio (1. 29 pr. D 17, 1. 1. 55 D. 21, 1).
Dissonans, dissonus, разногласный, dissonantes s. dissonae sententiae (1. 24 pr. D. 40, 1. 1. 38 pr. D. 42, 1), voluntates (1. 3 C. 6, 36). Dissonantia, противоречие (1. 2 § 15 C. 1, 17).
Distare, 1) отстоять, быть удалену, о строениях (1. 38 D. 8, 2); corpora s. capita distantia, прот. cohaerentia corp. (1. 23 § 5 D. 6, 1).- 2) разниться (1. 8 § 2 D. 8, 5. 1. 115 D. 50, 6. Gai. I. 3. III. 121).
Distendere, расширять (l. 12 C. Th. 7, 13).
Disterminare, разграничивать, отделять (1. 4. § 10. D. 10, 1).
Distinctio, различие (1. 11 pr. D. 12, 1. 1. 4 § 2 D. 14, 2. 1. 35 pr. D. 19, 2. 1. 15 § 2 D. 49, 17); (Gai. I. 127. III. 197).
Distinguere, 1) разделять (1. 4 D. 33, 3).- 2) различать (1. 7 § 14 D. 2, 14. 1. 6 § 6 D. 3, 5. 1. 7 § 3 D. 4, 4. 1. 3 D. 1. 8. Gai. I. 90. II. 146. 1. 53 D. 47, 2). - 3) пoстановлять, решать (1. 5 C. 3, 12).
Distractio, Distractor, Distractus см.
Distrahere, 1) разделять: in ius diversum distrah. mancipia sociata (1. 11 C. 3, 38).- 2) прекращать, прот. contrahere: distractus (subst.)=dissolutio прот. contractus, напр. distrah. potius, quam contrah. negotium; magis ex distractu, quam ex contractu obligatum esse (§ 6 J. 3, 27. cf. 1. 5 § 3 D. 44, 7); distrahitur emtio (1. 11 § 6 D. 19, 1), societas (1. 27. 63 § 10. 1. 65 pr. § 1 D. 17, 2): distrah. matrimonium, coniunctionem, расторгать (1, 2 pr. D. 24, 2. 1. 38 § 4 D. 48, 5. 1. 14 C. 5, 4). - 3) actio (de) rationibus distrahendis, иск питомца против опекуна, по которому ответчик обязан дать отчет по управлению опекой и заплатить вдвое, если он что-либо утаил из имущества малолетнего (1. 1 § 19-21. 1. 2 pr. D. 27, 3).- 4) отчуждать, продавать, distractio = venditio (1. 49 D. 4, 4. 1. 19 § 2 D. 5, 1. 1. 29 D. 18, 1.1, 1 pr. D. 18, 7. 1. 5 § 9 D. 27, 9. 1. 8 § 1 D. 42, 5); (1. 5 § 11 1. 16 D. 14, 3); (1. 5 § 4 eod.); distrah. aliquid ex hereditate, res hereditarias, hereditatem (1. 5 pr. D. 5, 3. 1. 23 pr, D. 28, 5. 1. 58 § 6 D. 36, 1); distrah. pignus, rem obligatam; distractio pignoris (1. 1 D. 3, 5. 1. 9 pr. D. 4, 4. 1. 2 § 8 D. 13, 4. 1. 8. 13 D. 20, 5.1. 15 § 5 D. 42, 1. 1. 1. 6. seq. C. 8, 28. Paul. I. 9. § 9). Distrador - venditor (1. 2 C. 11, 58); argenti distractor, меняло (1. 2 § 2 C. 4, 18. 1. 27 C. 8, 14). - 5) отвлекать, отнимать, лишать (1. 31 § 1 D. 16, 3).
Distribuere, разделять, распределять, actio qua inter coheredes res hereditariae distribuerentur (1. 1 pr. D. 10, 2); distrib. legata (1. 73 § 5 D. 35, 2); (l. 3 § 9 D. 26, 7); (1. 2 § 2 D. 14, 2); distributo patrimonio (Gai. II. 226). Distributio, разделение (1. 117 D. 30).
Districtio, затруднение, препятствие (1. 16 § 1 D. 4, 8); другие читают distinctio.
Distringere, 1) заставлять кого разделить свою деятельность, особ. о верителе, который принужден взыскивать свое требование с нескольких должников (1. 27 § 8 D. 15, 1); (1. 3 pr. D. 34, 1.1. 12 D. 46, 6).- 2) вооб. затруднять, беспокоить кого, мешать кому, distringi occupationibus, officiorum necessitatibus (1. 15 § 5 D. 48, 16), iudicio, valetudine etc. (1. 20 D. 3, 3).
Disturbare, приводить в беспорядок (1. 13 pr. C. 12, 19).
Ditare, обогащать (1. un. C. 4, 17).
Ditio, господство, а) власть: qui sub ditione romani nominis est; romanae ditioni supposita terra (1. 2 C. 5, 5. 1. 3 C. 8, 52); b) = potestas, над вещью s. 1. b (Vat. § 248. 1. 1 C. Th. 4, 10.1. 3 C. Th. 8, 13).
Ditior см. dives.
Diu (adv.), долго, diutinus, diuturnus (adi.), долгий, non diu in libertate fuisse, id est non minus decennio; diu in libertate morari (1. 16 § 3 D. 40, 9. 1. 3 § 10 D. 41, 2. 1. 1 C. 7, 22); diu possidere hereditatem (1. 6 § 3 D. 29, 2); (1. 36. 43 § 1 D. 41, 2. 1. 13 § 2. 1. 18. 21 pr. D. 41, 3. Gai. II. 44); implere diutinam possess. (1. 7 pr. 1. 13 D. 41, 4); diuturna consuetudo (1. 33 D. 1, 3); diuturni silentii praescriptio (1.1 C. 4, 52). Diuturnitas, продoлжительность, temporis diuturnitate excludi (1. 10 C. 4, 30. 1. 2 C. 7, 35); (1. 7 C. 7, 33).
Diurnarius, журналист (1. 8 § 1 C. Th. 8, 4).
Dirnus, 1) дневный (днем), против. nocturnus, напр. diurn. horarum aquaeductus; servitus aquae diurnae (1. 17 pr. D. 39, 3. 1. 2 D. 43, 20); diurnus effractor, fur (1. 2 D. 47, 18. 1. 16 § 5 D. 48, 19); diurnae operae, officium diurn. (1. 2 D 33, 1. 1. 3 § 1 D. 38, 1). - 2) ежедневный, mercedem diurnam praestare (1. 23 § 4 D. 40, 6); (1. 47 § 1 D. 26. 7).
Diutinus, Diuturnus, Diuturnitas см. diu.
Divаgаri, бродить, шататься (1. 52 § 1 C. 1, 3. 1. 3. C. 12, 17).
Divalis = divinus: императорский: div. constitutio, lex (1. 10 C. 5, 9. 1. 2 pr C. 10, 34); div. consulta, scita, responsa (1. 23 C. 6, 23. 1. 1 C. 10, 28. 1. 1 C. 12, 26. I. 13 C. 12. 38).
Divendere = vendere (Vat. § 35).
Diversari, заниматься чем, probe in actu reipublicae divers. (1. 4 § 1 C. Th. 6, 27).
Diversitas, 1) разность, различие, divers. mentium (1. 2 pr. D. 24, 2), rerum vel personarum (1. 34 § 8 D. 12, 2), temporis (1. 32 D. 42, 5); rationem diversitatis reddi (Gai. II. 98). - 2) отдаление, расстояние: longinqui itineris divers. (1. 5 C. 10. 19).
Diversorium, 1) гостиница.- 2) см. deversorium.
Diversus (adi.); diverse (adv.), разный, различный, а) pars diversa, противная сторона, diversam partem adiuvare, prodita causa sua (1. 4 § 4 D. 3, 2); absente div. parte cognoscere (1. 71 D 5, 1); advocatus diversae partis (1. 31 D. 4, 8); ) противоположный: iп div. partes irе (1. 191 D. 50, 16); div. scholae auctores (1. 138 pr. D. 45, 1); in div. opinione esse (1. 38 § 3 D. 28, 6); servare, dicere, probare diversum (1. 4 D. 1, 22. 1. 31 § 3 D. 5, 2. 1. 26 § 4 D. 9, 4. 1. 80 § 1 D. 47, 2); ex diverso, с другой стороны (1. 28 pr. D. 2, 14.1. 2 D. 3, 5.1. 27 § 1 D. 4, 4. 1. 35 pr. D. 6, 1. 1. 17 pr. D. 24, 3); c) противоречащий: si plures arbitri div. sententias dixerint (1. 27 § 3 D. 4, 8); div. sententiae iudicum (1. 15 § 2. 1. 24 D. 5, 2); d) неравный, ех div. partibus heredes instituti (1. 21 § 1 D. 35, 2); e) paзличный, другой, div. personae (l. 60 § 1 D. 12, 6); div. tempora (1. 31 § 2 D. 3, 3).
Divertere, расходиться, разводиться; divortium, развод, расторжение брака (tit. D. 24. 2. 1. 2 pr. eod.-1. 3 eod. -1. 101 § 1 D 50, 60. 1. 191 eod.); libellus divortii, разводная (1. 7 D. h. t.); divortii consilio res amotae (1. 16 § 1. 1. 25 D. 25, 2); (1. 11 § 11. 1. 12. 60 § 1. 1. 64 D. 24, 1); (1. 62 § 1 eod. cf. 1. 45 § 5 D. 23, 2. 1. 1 § 1 D. 38, 11. Vatic. § 107).
Dives, 6oгатый, ex divite pauperior effectus (1. 4 D. 26, 2); interdum ditiorem permittetur adoptare pauperiori (1. 17 § 4 D. 1, 7).
Dividere, 1) разделять; divisio, раздел, дележ, соттипi dividundo iudicium (см. communis s. 1); iudicium divisionis = familiae hercisc. (1. 77 pr. D. 31); (1. 41. 57 D. 10, 2.1. 20 D. 26, 8. 1. 122 § 6 D. 45, 1. Gai. II. 219); divid. societatem (1. 16 D. 10, 3); divisio bonorum et aeris alieni (1. 40 § 21). 2, 14); divid. in stirpes, capita (Gai. III. 8. 16. 61); divid. aquam, divisio aquae (1. 17. 25 D. 8, 2. 1. 5 pr. D. 43, 20); (1. 26 D. 3, 5. 1. 3 § 9 D. 26, 7); (1. 1 § 13. C. 14. 1); divid. actiones, dividitur actio, obligatio inter fideiussores, tutores; beneficium dividendae actionis, anxilium divisionis (1. 1 § 11 D. 27. 3. 1. 7 D. 27, 7. 1. 10 § 1.1. 26. 27 § 4 1. 51 § 2 D. 46, 1. 1. 12 D. 46, 6); (1. 11 pr. D. 45, 2); pro parte divisa usumfr. constituere (1. 5 D. 7, 1); (1. 5 § 16 D. 27, 9); pro diviso - pro indiviso alienus fundus (1. 43 pr. D. 41, 2); nunquam pro diviso possideri potest (1. 8 D. 6, 1); dividi non posse, divisionem non recipere s. admittere (1. 4 § 4 D. 8, 5. 1. 27 § 2 D. 9, 2. 1. 25 § 9 D. 10, 2. 1. 31 § 6 D. 21, 1. 1. 11 § 24 D. 32. 1. 1 § 9.1. 7. 80 § 1 D. 35, 21 1. 2 § 1. 2. 1. 72 pr. D. 45, 1. 1. 13. § 1 D. 46, 4).- 2) pacпределять; divisio, раздача, разделeниe, divid. annonarias species (1. 5 C. Th. 1, 5); divisio annonae (1. 1 § 2 D. 50, 4); (1. 117. 122 pr. D. 30); (1. 23 D. 33, 1); div. liberorum inter parentes (1. un. C. 5, 24).
Dividuitas, делимость: dividuitatem non recipere (1. 80 § 1 D. 35, 2).
Dividuus, разделенный: exceptio litis diciduae (Gai. IV. 56. 122).
Divinare, 1) предсказывать (1. 5. 7 C. 9, 18).- 2) предвидеть, догадаться о чем (1. 31 D. 9, 2 1. 29 § 2 D. 17, 1).
Divinatio, прорицание (1. 15 § 13 D. 47, 10. Paul. V. 21 § 4).
Divine -praeclare (1. 1 C. 2, 14).
Divinitas, 1) божественность (1. 6 pr. C. 1, 12.1. 2 § 14 D. 1, 17).- 2) Импeраторское Величество (1. 2 C. 12, 30. 1. 17 C. 12, 36).
Divinitus (adi.), по воле богов, divin. dispositum (1. 13 C. 12, 19).
Divinus, 1) божественный, divinarum atque humanarum rerum notitia (1. 10 § 2 D. 1, 1); (1. 1 D. 23, 2); (1. 2 C. 9, 32); res divini iuris - humani i. (1. 1 pr. D. 1, 8); (1. 2 § 1 D. 43, 1); (1. 2 C. 1, 5), div. vindicta plecti (1. 1 § 1 C. 1, 1). - 2) чудесный: vis div. (1. 24 § 4 D. 39, 2). - 3) имперaторский, div. domus (1. 12 D. 48, 16. 1. un. pr. C. 1, 4У. 1. 8 C. 10, 19); div. indulgentia (1. 3 D. 1, 4); div. beneficium (1. 7 C. 5, 6); div. iussiones (1. 7 C. 5, 27); div. sanctio (1. 4 C. 7, 63), constitutio (1. 15 pr. C. 6, 58). - 4) = divus: Anastasius divinae recordationis (1. 7 C. 5, 27); (1. 26. C. 5, 16).
Divisim (adv.), по частям: quod. div. praestari potest прот. quod totum peti necesse est (l. 85 pr. D. 45, 1).
Divisio, 1) деление (см. dividere). - 2) различие: cum moderata divis. прот. indiscrete s. indistincte (1. 8 § 1 C. 7, 39).
Divitiae, богатство (1. 2 pr. C. 10, 34).
Divortium см. divertere.
Divulgare, распространять (1. 1 § 38 D. 16, 3.1. 14 C. Th. 9, 42).
Divus, покойный, блаженной памяти, divi Principes (1. 3 D. 48, 17. 1. 16 C. 9, 9. 1. 3 C. 9, 23); в 1. 14 D. 27, 9 идет речь о Септиме Севере и Антонине Каракалле: divi parentes mei s. nostri (1. 1 С. 2, 41. 1. un. C. 5, 24. 1. 6 С. 6, 21); divi fratres Марк Аврелий и Луций Верус (§ 6 J. 1, 25. 1. 6 § 1. 1. 7 D. 1, 8. 1. 3 D. 2, 4. 1. 1 § 1 D. 47, 22. 1. 8 § 1 1. 26. 27 D. 48, 19); также говорится: divae memoriae (1. 23 pr. С. 4, 35. 1. 10 С. 5, 14. 1. 9 С. 5, 17); в 1. 26 С. 5, 16 обозн. divius Imperator - императора, который еще жив, см. divinus s. 4.
Docere, 1) учить, обучать, servum doc. artes, artificium (1. 6 D. 25, 1. 1. 12 D, 32); doctus, ученый: vir dostissimus (1. 12 D. 1, 5); doctior et melior (1. 19 D. 10, 4).- 2) извещать, de usu aquae - Praesidem doceri oportere (1. 2 D. 50, 13); si Praetor doctus sit (1. 7 D. 33, 1). - 3) доказывать (1. 18 § 1 D. 22, 3. cf. 1. 2 § 1 D. 44, 4); accusatorem ad docenda, quae detulit, urgere (1. 3 C. 9, 42); doc. immerentem se praeteritum (1. 5 D. 5, 2); (1. 7 § 3 D. 4, 4. 1. 9 § 4 D. 12, 2); doc. de iure (1. 10 pr. D. 8, 5. 1. 16 pr. D. 20, 4).
Docilis, 1) понятливый (1. 37 D. 21, 1). - 2) поучительный (1. 2 C. 10, 64).
Doctor, учитель, doct. legum studiorum (1. 6. 7 C. 10, 52).
Doctrina, 1) учение, impendere in doctrinam (1. 28 § 1 C. 24, 1). - 2) наука: studiosus alicuius doctrinae (1. 19 D. 10, 4); doctrinae magister (1. un. C. 11, 18). - 3) ученость: fiducia doctrinae (1. 2 § 47 D. 1, 2).
Documentum, 1) доказательство, ех ipsis rerum docum. invenire (1. 31 C. 6, 23. cf. 1. 3 pr. C. 8,34).- 2) документ, testimonia et docum. (1. 2 C. 3, 21. cf. 1. 25 C. 4, 19); adhibitis idoneis docum. comprobare (1. 29 C. 8, 54).
Dodrans = 9 унций; вообще три четверти имущества, напр. ponc - fundorum alterum facere dodrantem bonorum, alterum quadrantem (1. 35 pr. D. 28, 5), (Gai. II. 227. 255); (1. 1 pr. D. 35, 2); (1. 29 D. 7, 1).
Dogma, догма, haereticum dogma (1. 1 § 1 G. 1, 1); (1. 13 C. Th. 16, 10).
Dolabra, кирка (1. 18 pr. D. 33, 7. 1. 3 § 3 D. 1, 13).
Dolare, обделывать (топором) (1. 235 § 1 D. 50, 16).
Dolere, чувствовать боль (1. 12 § 4 D. 21,1).
Doliaris, Doliarium см.
Dolium, бочка (1. 3 § 1. 1. 45 D. 33, 6. 1. 8 pr. D. 33, 7. 1. 206 D. 50, 16); doliaris, бочечный: vinum dol. (1. 1 § 4 D, 18; 6); doliarium (subst.), погреб с бочками (1. 35 § 7 D. 18, 1).
Dolon (dulwu), шпага в трости (1. 52 § 1 D. 9, 2).
Dolor, боль, qui certi doloris sanitatem pollicentur (1. 1 § 3 D. 50, 13); doloris impatientia mori malle (1. 34 pr D. 29, 1. cf. 1. 38 § 12 D. 48, 19); (i. 38 § 8 D. 48, 5).
Dolosus (adi.); dolose (adv.), хитрый, коварный (1. 1 pr. D. 4, 3); dolose facere, versari (1. 3 § 1 D. 4, 4. 1. 25 § 5 D. 5, 3. 1 9 § 2 D. 10, 4. 1. 3 pr. D. 11, 6).
Dolus s. dolus malus прот. dolus bonus (см. bonus s. 3), обман, хитрость, ухищрение: 1) в обширнейшем смысле называется всякое действие стороны, не соответствующее истине и справедливости (bona fides-aequitas), что особ. иметь место: а) при exceptio doli (generalis), которая покоится на соображении, что предъявление претензии и требование осуществления таковой вопреки существующему возражению - есть действие contra bonam fidem и оправдывает защиту посред. ехс. doli (tit. D. 44, 4. cf. I. 2 § 5.- 1. 7 eod.); b) такой смысл обмана явствует из прибавления к actio de peculio и de iп rem verso: "et si quis dolo malo domini captus fraudatusque actor est" (1. 36 D. 15, 1. cf. 1. 21 eod.); e) в учении о вознаграждении за вред и убытки при обязательных отношениях dolus обозначает прямое, злонамеренное нарушение главного содержания обязательства в противоположность culpa (см. sub fine и 1. с.); dolus malus, quem semper abesse oportet in iudicio emti, quod bonae f. sit (1. 6 § 9 D. 19, 1); illud nulla pactione effici potest, ne dolus praestetur (1. 27 § 3 D. 2. 14. cf. 1. 17 pr. D. 13, 6. 1. 1 § 7 D. 16, 3. 1. 23 D. 50, 17); cautio, stipulatio: dolum malum abesse afuturumque esse, clausula doli m s. de dolo m. (1. 22. 53. 119. 121 D. 45, 1. 1. 19 D. 46, 7. 1. 19. 22. § 7 D. 46, 8); d) при всяком имущественном ущербе, вызванном злым намерением (dolus malus) кого-лб., потерпевшему предоставлен был преторским эдиктом общий иск, если нельзя было прибегнуть к другому какому-лб. специальному судебному средству, si alia actio non sit (1. 1 § 4. D. 4, 3. 1. 3 § 1 D. 47, 20); e) при недозволенных противоправных действиях (вне обязательных отношений), под dolus paзумеется положительная воля совершить противозаконное действие, напр. iudex tunc litem suam facere intelligitur, quam dolo malo iп fraudem legis sententiam dixerit (1. 15 § 1 D. 5, 1. 1. 7 D. 2, 1. § 4 eod.), (1. 1-3 D. 2, 10), (1. 1 pr. 1 3 D. 11, 3), (1. 12. 26 § 1D. 9, 4), (I. 131. 150. 157 § 1 D. 50, 17. cf. 1. 36 § 3 D. 5, 3. 1. 52 D. 6, 1.1. 1 § 7 D. 43, 3); eum, qui dolo m fecerit, quominus possit restituere, perinde habendum, ac si posset (1. 15 § 10 D. 43, 24. cf. 1. 68 D. 6, 1. 1. 25 § 1 D. 24, 3), (1. 167 § 1. D. 50, 17), (1. 55 eod.), (1. 7 pr. D. 48, 8); (1. 22 pr. D. 48. 10); (1. 3 § 1 D. 47, 10); impuberem furtum facere posse, si iam doli capax sit (1. 23 pr. D. 47, 2), (Gai. III. 211).- 2) в строгом смысле слова обман имеет место тогда, когда одна сторона, желая склонить другую к принятию обязательства, употребила ко вреду последней нарочно такие ухищрения, без которых другая сторона не заключила бы договора. Сюда относятся actio doli (tit. D. 4, 3 C. 2, 21), ехсерtiо doli (specialis). Такой обман служит основанием недействительности договора (1. 7 § 9 D. 2, 14. § 10 eod. - "inest dolo et fraus". 1. 1 § 2 D. 4, 3. 1. 3. D. 17, 2. 1. 43 § 2 D. 18, 1. 1. 13 § 4 D. 19, 1. 1. 36 D. 45, 1. § 1 J. 4, 13).
Domare, укрощать, quadrupedes, quae dorso collore domantur (Ulp. XIX, 1. cf. Gai. 1, 120. II. 15 Vat. § 259}; domitus, домашний, boves domiti (1. 8 pr D. 33, 7), abigere domitum pecus (1. 3 § 1 D. 47, 14).
Domesticus, 1) к дому принадлежащий, домашний, семейный, domestici, члены семейства (1. 31 § 15 D. 21, 1. 1. 1 pr. D. 29, 5); domest. persona (l. 6 pr. D. 3, 4), familia domest. (1. 31 § 10 § 24, 1); атicus vel domest. (1. 4 § 3 D. 50, 4) funus domest. (1. 4 § 2 D. 2, 11), furtum domest., домашняя кража (1. 11 § 1 D. 48, 19), domest testimonium, свидетельство домашнего (1. 3 C. 4, 20), domest instrumenta (1. 5 C. 4, 19); domest. cautio, частное обеспечение (1. 103 D. 30); domest interrogatio servorum (1. 4 C. 9, 41); clandestinae ac domest. fraudes (1. 27 C. 8, 54) - 2) домашние войска, при позднейших императорах (tit. C 12, 17); schola domesticorurum (1. 3 С. 3, 24), comites domestic. (I. 6 § 3 C. 3, 8). - 3) чиновники, принадлежащие к officium наместников провинции (tit C. 1, 5.1. 1. un. C. 5, 2).
Domicilium, 1) жилище (1. 1 § 2 D. 11, 5. 1. 5 D. 23, 2. 1. 22 § 2 D. 48, 5).- 2) местожительство, под которым в юридическом смысле разумеется то место, которое составляет центр гражданских отношений известного лица (ubi quisque negotia sua semper agit (1. 27 D. 50, 1, 1. 3-6.1. 17 § 11. 13. 1. 20. 22. 23 § 1. 1. 27 § 1. seq 1 31. 32 D. 50, 1. tit. C. 10, 39. cf. cit.)
Domina, 1) владелица (1. 9 § 3 D. 20, 4. 1. 1 D. 25, 2) - 2) госпожа дома (1. 41 pr. D. 32.1. 19 § 1 D. 33, 1.1. 40 § 1 D. 34, 2); dom cauponae s. tabernae, хозяйка (1. 29 C. 9, 9). - 3) императрица (l. 21. C. 13, 1).
Dominari, господствовать, иметь преимущество (1. 23 in f С. 6, 37)
Dominatio, 1) господство: viсtorит dom. (1. 5 § 5 С. Th. 4, 8); управление государством (1. 2 § 24 D. 1, 2) - 2) власть над рабами (1. 64 D. 12, 6).- 3) господство собственника (1. 78 D. 29, 2).
Dominicus, 1) господский, касающийся собственника, особ господина раба; quod servus separatum а ratione domin. habet (1 5 § 4 D. 15, 1); (1. 4 § 5 eod.), ex domin. causa (противоп. ех peculio) solvere (1. 19 D. 46, 1); negоtiит domin. gerere (1. 35 D. 46, 3), institor dominicue mercis (1. 11 § 7 D. 14, 3); (1. 13 § 2 eod.); (1. 1 § 1 D. 7, 2 cf. 1. 67 D. 29, 2); (1. 40 § 3 D. 39, 2); (1. 13 § 8 D. 7,1. 1. 3 pr. D. 33, 9). - 2) Божий, Господний, dies solis, quos domincos rite dixere maiores (1. 7 C. 3, 12). - 3) императорский, государственный, ne rei dom. vindicatio temporis praescriptione summoveatur (rubr. C. 7, 38); domin coloni et patrimoniales; coloni, emphyteuticarii dominici iuris (1. 2 eod. 1. 7 C. 3, 26).
Dominium, собственность, а) всего имущества, qui furere coepit - rеi suae dominium retinet (1. 20 D. 1, 5); in universum dominium succedere (1. 70 § 1 D. 50, 16); (1. 195 § 2 eod.); b)прав на физические вещи: а) вещное право, напр. dom. ususfructus (1. 3 D. 7, 6); dom. proprietatis (1. 17 D. 7, 4); b) особ. собственность в тесном смысле слова (1. 11 seq. J. 2, 1. tit. D. 41,1); domin. ex iure Quiritium (Gai. I. 17-21b. 35. 54. 119. 167 etc.).
Dominulus (adfectionis epitheton), молодой господин (1. 41 § 4 D. 32).
Dominus, господин, 1) как титул, a) Ииcуca X. (1. 2 § 1. 23 C. 1, 17. 1. 1 pr. C. 1, 27); dies natalis domini (1. 2 C. 3, 12); b) импepaтopa (1. 3 D. 28, 4); c) cупруга (1. 57 D. 24, 1. 1. 88 § 2 D. 31); d) других лиц (1. 26 D. 13, 5.1. 22 pr. D. 35, 2).- 2) лицо, доверяющее ведение юридических актов своему представителю, называемому procurator, defensor (1. 1 pr. D. 3, 3.1. 10-12. 15. 16. 25. 26. 70. 76. eod.); dom. litis (1. 30. 31 eod. 1. 14 D. 2, 11. 1. 4 § 5 D. 49, 1. 1. 23. 24 C. 2, 13); (1. 27 D. 13, 5).- 3) собственник а) всего имущества, напр. hereditatis dominus (1. 20 pr. D. 29, 2); (1. 61 D. 41, 1. 1. 13. § 5 D. 43, 24); b) относительно прав на физическую вещь а) вообще, напр. appellatione domini fructuarius quoque continetur (1. 8 pr. D. 42, 5); dom. proprietatis (1. 15 § 6. 1. 72 D 7, 1. 1. 16 § 1 D. 7, 8.1. 9 pr. D. 7, 9. 1. 17 § 1. 1. 19 § 1 D. 9, 4.1. 4 § 9 D. 10, 1. Gai. II. 30,91); b) особ. собственник в тесном смысле, противоп. тому, qui habet usumfr. vel aliquam servitutem (I. 8 § 4 D. 11, 7); sive corporis dominus, sive is, qui ius habet, utputa servitutem (1. 13 § 1 D. 39, 2); (1. 13 § 1 D. 6, 2 1, 22 § 1 D. 9, 4).
Domitianus, T. Флавий, римский император, 81-96 по Р. X. (1. 1 D. 40, 16).
Domuncula, домик (1. 3 § 11 D. 47, 12).
Domus, дом, а) жилой д.: а) строение, здание, напр. domus bеne aedificata; domum diruere (1. 43 pr. 1. 52 D. 18, 1); (1. 15 § 13 D. 39, 2); instrumenta agri aut domus (1. 7 § 1 D.33, 10); domum legare (1. 86. 91 § 4. 5. D. 32); b) жилище = domicilium s. 1. (1. 203 D. 50, 16); permittit (SCtum de liberis aguosc.) mulieri - domum denuntiare (1. 1 § 1. 3 D. 25, 3); deductio in mariti domum, quasi in domicilium matrimonii (1. 5 D. 23, 2), domo expellere uxorem, virum (1. 11 pr. D. 25, 2); domus vi introita (1. 5 pr. § 2 D. 47, 10. cf. 1. 8. 22 § 2 D. 48, 5.1. 1 § 2 D. 11, 5); nemo de domo sua extrahi debet (1. 103 D. 50, 17. cf. 1. 18 D. 2, 4); c) жительство, место пребывания = domicilium s. 2, напр. ius revocandi domum, domum revocatio (1. 28 § 4 D. 4, 6. 1. 2. § 3. 4. 1. 5 D. 5, 1); d) семейство, семья, ех eadem domo et gente рroditi (1. 195 § 2 D. 50, 16); (1. 11 § 2 D. 37, 11); dignitas et fama domus (1. 14 § 1 D. 11, 3); (1. 12 D. 48, 16); е) хозяйство, напр. totius domus eversio (1. 21 D. 1, 18); (1. 65 pr. D. 7, 1), ex consuetudine domus (1. 21 pr. D. 33, 1. 1. 23 § 1 D. 33, 8); (1. un C. 11, 71).
Donare, 1) дарить; donatio, под дарением в обширном см. разумеется всякое свободное и безвозмездное предоставление другому лицу имущественной выгоды. Дарение в тесном смысле, как особый юридический акт, вследствие которого одаренное лицо обогащается на счет дарителя, т. е. имущество первого увеличивается, между тем как имущество второго уменьшается (tit. J. 2, 7. D. 39, 5. С. 8, 54-56. 1. 1 pr. D. h. t. 1. 29 pr. eod.); donationis causa promittere (1. 22. 34 eod.); debitorem suum alicui donationis s. promittere iubere (1. 21 § 1 eod.); (1. 21 pr. eod cf. 1. 33 § 3 eod. 1. 41 pr. D. 42, 1.1. 5 § 5 D. 44, 4); (1.1 D. 2, 15); animo donandi fideiubere (1. 32 D. 2, 14); donat. inter virum et uxorem (tit. D. 24, 1. C. 5, 16. 1. 1 D. h. t. 1. 3 § 10 eod. 1. 5 § 1 eod. - § 4 eod.-§ 7 eod. - § 16 eod.); donatio ante s. propter nuptias, дарение по поводу брака, обратное приданое, назначаемое со стороны мужа в ответ на приданое жены (§ 3 J. cit. tit. C. 5, 3.1. 29 С. 5, 12.1. 20 § 1 С. 6, 20); mortis causa donatio, дарение, на случай смерти, есть настоящее дарение и заключает в себе все его признаки, только исполнение дарения отлагается до смерти дарителя и обусловливается тем, что даритель умрет ранее одаренного (§ 1 J. cit. tit. D. 39, 6. С. 8, 57. 1. 32 D. h. t.1. 35 § 2 eod.); pro donato usucapere (tit. D. 41, 6. 1. 1 pr. h. t. l. 6 eod.).- 2) оставлять, бросать, res non negligenda nec donanda (1. 8 § 17 D. 2, 15); causam adversariis suis donare (1. 212 D. 50, 16).- 3) прощать, don. iniuriam (1. 17 § 12 D. 47, 10).
Donarium, дар по обету, приношение в храм (1. 21 C. 1, 2. 1. 57 § 2 С. Th. 16, 5. 1 25 § 1 С. Th. 16, 8).
Donatio, 1) дарение (см. donare s. l).- 2) = res donata (1. 4 D. 41, 6).
Donatistae, секта еретиков (1. 4 pr. 1. 5 D. 1, 5).
Donativum, денежный подарок солдатам (1. 10 § 1 D. 49, 16. 1. 1 С. 12, 36).
Donator, даритель (1. 18 § 3. 1. 19 § 3 1. 33 § 1. 3 D. 39, 5. 1. 19. 23 24 D. 39, 6); donatrix, дарительница (1. 4. С. 4, 38. 1. 20 С. 8, 54).
Donec, 1) пока не, до тех пор (1. 17 рr. D. 33, 1); (1. 25 § 2 D. 41, 2); (17 § 2 D. 2, 8. 1. 1 § 37 D. 16, 3). - 2) пока, convenisse, ut, donec usurae solverentur, sors non peteretur (1. 4 § 8 D. 2, 14); donec dempta erunt (L. XII. tab. VI. 9).
Donum, дар, подарок (1. 35 § 1 D. 39, 6. 1. 194. 214 D. 50, 16); donum dei = donarium (1. 6 pr. D. 48, 13. cf. 1. 38 § 2 D. 34, 2. Paul. IV. 3. § 3. Juliani ep. nov. c. 7 § 39, c. 51. § 192).
Dormire, спать (1. 1 § 3 D. 41, 2. 1. 31 § 3 D. 41, 3. 1. 209 D. 50, 16. 1. 33. pr. D. 32).
Dormitorius, cпальный: carruca dormit. (1. 13 D. 34, 2).
Dorsum, хребет, спина, quadrupedes, quae dorso collove domantur (см. domare).
Dos, 1) приданое, имущество, которое по поводу брака получает муж от жены, или от другого лица, для облегчения издержек супружеской жизни, ad sustentanda onera matrimonii (tit. D. 23, 3. D. 24, 3. C. 5, 11 seq. - 1. 56 § 1 D. 23, 3. cf. 1. 16 pr. D. 49, 17. Gai. I. 178. 180. II. 63. III. 125. IV. 44); dos praelegata (tit. D. 33. 4); dotis collatio (tit. D. 37, 7); pro dote possidere hereditatem (1. 13 § 10 D. 5, 3); pro dote usucapere (tit. D. 41, 9); actio s. iudicium dotis s. de dote, иск о возвращении приданого, в случаях расторжения брака (1. 44 § 1.1. 48 § 1. 1. 78 § 2 D. 23, 3. 1. 18 § 1. 1. 19. 21. 41. D. 24, 3).- 2) хозяйственный инвентарь (1. 2 § 1.1. 20 § 1. 3 D. 33, 7. 1. 52 § 2 D. 46, 1).
Dotalis, 1) к приданому принадлежащий, res dotales (1. 54 D. 23, 3. 1. 18. 22 § 13 D. 24, 3); fundus dot. (tit. D. 23, 5. C. 5, 23. pr. J. 2, 8); (tit. D. 25, 1); pacta dotalia (tit. D 23, 4); instrumentum dot. (1. 65 D. 5, 1. 1. 48 D. 24, 3. 1. 17 § 1 D. 33, 4); dot. cautio (1. 89 § 5 D. 31), obligatio (1. 10 D. 23, 5).- 2) вообще принадлежащий: officina cum animalibus, servis, molis, fundis dotal. (1. 7 C. Th. 14, 3).
Dotare, дотировать (1. 19 D. 23, 2. 1. 9 C. 5, 37); dotata mulier (1. 78 § 2 D. 23, 3. 1. 1 § 7. 8. D. 37, 7), persona (1. un. § 13 C. 5, 13).
Draco, Дракон, первый законодатель Афин (§ 2 J. 1, 2. 1. 23 pr. D. 28, 5).
Draconarius, знаменосец: schola draconariorm (1. 1 § 8 C. 1, 27).
Dromo, ходкий корабль (1. 2 § 2 eod.).
Dubietas, сомнение (l. 20 pr. C. 6, 20. 1. 19 C 6, 30).
Dubitanter (adv.), с сомнением (1. 9 § 5 D. 15, 1).
Dubitare, coмневаться, dubit. de statu suo (1. 15 D. 28, 1), de sua conditione (1. 34 pr. D. 29, 2); dubitatio, сомнение (1. 46 D. 23, 2. 1. 73 § 1 D. 35, 2. 1. 75 § 4. 1. 91 § 6 D. 45, l); (Gai. III. 184).
Dubius (adi.); dubie (adv.), сомнитольный, de re dubia transigere (1. 1 D. 2, 15), (1. 192 § 1 D. 50, 17); dubia interpretatio (1. 20 eod.); (1. 10 D. 49, 14); non dubie (1. 13 § 1. D. 26, 5.1. 65 § 3 D. 36, 1); dubium (subst.), сомнение: dubio procul (1. 22 § 5 eod. 1. 30 § 2 D. 40, 9); in dubio pendere (1. 9 D. 3, 5).
Ducator s. ductor = magister navis (1. 29 § 4 D. 9, 2).
Ducatus, должность т. н. Dux (1. 2 C. 12, 17.1. 28 C. Th. 6, 4. 1. 13 C. Th. 6, 26).
Ducena s. Ducenaria, должность так называемого Duсеnarиus (1. 1 C 1, 31.1. 4 C. 12, 20.1. 5 C. 12, 22).
Ducenarius, императорский чиновник, см. centenarius s. 2.
Ducenti, двести (l. 42 D. 21. 1.1 3 pr. D. 47, 12).
Ducere, 1) водить, проводить, напр. duc. aquam; ius ducendae aguae, ductio, ductio (aquae) = aquaeductus (1. 17. 20. 29 D. 8, 3.1. 21 D. 8, 5.1. 16 D. 8, 6. 1. 10 D. 39, 3. 1. 3 § 4 D. 43, 20. 1. 3 § 3 D. 43, 21); (1. 2 § 1 D. 8, 3); duc. rivum (1. 9 D. 8, 1), cloacam (1. 1 § 8 D. 43, 23); duc. maceriam (1. 17 D. 8, 4); duc. (in domum suam) uxorem, жениться (1. 2 D. 2. 4. 1. 2 § 1. 2 D. 34, 9); duc. funus, хоронить (1. 14 § 2 D. 11. 7); duc. pugnum alicui, ударить кого кулаком (1. 4 D. 47, 10). - 2) уводить, отводить: ductio, отведение, liberae personae, de quibus exhibendis, ducendis, interdicta competunt (1. 1 pr. D. 43, 1. cf. 1. 3 seq. D. 43, 30). - 1. 3 § 1 cit.); servum (ex causa noxali) duc. (1. 6 D. 6, 2. 1. 26 § 6. 1. 32. 39 § 3 D. 9, 4); (1. 30 D. 40, 12); in ius ducito (L. XII. tab. III. 2, 3).- 3) склонять, ductus errore (1.11 § 10 D. 11, l), metu (l. 49. § 1 D. 9, 2), iuvenili levitate (1. 24 § 2 D. 4, 4), misericordia (1. 7 pr. D. 16, 3); qui duxerit violare aeternales vultus (1. 3 C. 11, 10). - 4) считать, necessarium duc. (1. 220 pr. D 50, 16); duc. statuendum (1. 2 C. 12, 7).- 5) отвлекать = deducere (Paul. V 12 § 5).
Ducianus, касающийся так наз. Dux: duc officium (1. 30. C. Th. 7, 4. 1. 2 C. Th. 15, 11); apparitores duc. (1. 1 C. Th. 11, 25).
Duciani (subst.), свита так н. Dux (1. 2 § 8 C. 1, 27).
Ductio, Ductus см ducere.
Dudum, уже давно, iam d. plauit (1. 1 C. 2, 40), d. lex promulgata, lata d. lex (1. 3 C. Th. 3, 12. 1. 14. 163 C. Th. 12, 1. 1. 7 C. Th. 16, 5), прежде, d. concessum erat (1. 14 C. 4, 38).
Duitas = numerus duorum, двойственность (1. 242 § 3 D. 50, 16).
Duitor = (L. XII tab. X 7).
Dulcis, 1) сладкий (1. 16 § 1 Dю 33, 6ю Paul. III 6. § 77).- 2) приятный, милый, dulciss infans, filia (1. 41 § 14 D. 32. 1. 32 § 4 D. 34, 2. 1. 34 § 6 D. 31. 1. 270 § 3 D. 50, 16).
Dulcitudo, приятность: dulc. (пользование) usurarum (1. 10 § 10 D. 42, 8).
Dum, 1) между тем как, когда (1. 18 § 1 D. 4, 4).- 2) ежели (1. 7 § 1 D. 2. 1. 1. 2. 22 § 1 D. 2, 4. 1. 6 D. 41, 2).- 3) = пока не (1. 8 pr. D. 2, 4. 1. 30 § 5 D. 32. 1. 37 D. 33, 2. 1. 8 D. 35, 1. 1. 89 § 1 D. 50, 16. 1. 146 D. 50, 17).- 4) если только (1. 30. D. 23, 3. 1. 1 pr. D. 35, 2); dum tamen (1. 4 pr. D. 1, 8. 1. 22 § 5 D. 28, 1).
Dummodo, только бы (1. 2 D. 3, 3. 1. 7 § 2 D. 5, 3. 1. 5 pr. D. 7, 4. 1. 5 § 5 D. 9, 3. 1. 7 pr. D. 26, 10).
Dumtaxat, только (Gai. IV. 43. 51. I. 12. D. 2, 15. 1. 39 § 2 D. 3, 3. 1. 3 § 9. 1. 42 D. 3,5 1.9 § 2 D. 4, 4. 1. 20 § 6. 1. 25 § 11 D. 5, 3. 1. 7 §.7 D. 6, 2. 1. 3 § 10 D. 34, 4. 1. 31 D. 50, 16. 1. 23 D. 50, 17); по крайней мере (1. 202 D. 50, 16).
Duo, два, двое (1. 15. 16 D. 1, 5. 1. 1 § 17 D. 43, 16 1.4 § 3 D. 47. 8).
Duodecennium, двенадцатилетний срок (1. 1 § 6 С. Th. 2, 27).
Duodecimus двенадцатый, ех duodec. parte heredem scribi (1. 8 § 14 D. 37, 4. 1. 1. C. 9, 38).
Duodeviginti, восемнадцать, annos duodev. explevisse (1. 58 § 2 C. Th. 12, 1).
Duplare, удваивать (l. 20 pr. D. 40, 12. 1. 27. pr. D. 47, 3). Duplatio = duplicatio s. 1 (1. 31 D. 9, 4).
Duplex (adi.); dupliciter (adv.), двойной, duplici modo s. intellectu s. dupliciter accipi, intelligi (1. 10 § 13 seq. D. 38, 10); duplex testamentum (1. 79 D. 35, 2. 1. 1 § 1 D. 35, 3); substitutio duplex = in utrumque casum substituere (1. 1 § 1 D. 28, 6. cf. casus s. 2); (1. 2 D. 40, 4); interdicta duplicia (l. 7 J. 4, 15.1. 2 pr. § 3 D. 43, 1. 1. 3 § 1 D. 43, 17. 1. 1 § 2 D. 43, 18); actiones divisoriae, три иска о разделе общего имущества называются также duplicia indicia (l. 2 § 1 D. 10, 3. cf. 1. 10 D. 10, 1); duplex ius sustinere et patris et filiifam (1. 15 § 3 D. 49, 17).
Duplicare, удваивать, legatum (1. 12 D. 22, 3. 1. 29 D. 23, 3. 1. 11 § 18 D. 32); titulum роssеssiопis, dominium (1. 4. 7. C. 4, 38); (1. 1 § 20 D. 27, 3. cf. 1. 18 D. 40, 12); duplicato lempore damnari in opus publicum (1. 8 § 7 D. 48, 19).
Duplicatio, 1) удвоение(1. 8 § 7 cit.).- 2) новое возражение со стороны ответчика (§ 1. J. 4, 14. 1. 2 § 3 D. 44, 1).
Dupliciter, см . duplex.
Duplio= duplum (L. XII tab. XII. 4).
Duplus, двойной, duplum (sc. pretium), dupla (sc. pecunia), двойная цена, actio legis Aquil. adversus negantem in duplum comреtit (l. 28 § 10 D. 9, 2); (1. 23 § 6 D. 6. 1. cf. 1. 6 D. 10, 4, 1, 1, pr. D. 47, 3); condemnatio (actionis arborum furtim caes) duplum continet (1. 7 § 7 D. 47, 7); in duplum iudiсiит dare (1. 1 pr. D. 11, 3); in duplum condemnari, tenei (1.45 D. 21, 1. 1. 18 pr. D. 40 12); duplam cavere, promittere, stipulari, duplae cautio, stipulatio (1. 49 D. 10, 2. 1. 72 pr. D. 18, 1. 1. 31 § 20 D. 21, 1. 1. 2. 11 § 1. 1. 16 § 1. 2. 1. 18. 21. 27. 34 § 2 D. 21, 2); duplae stipulator promissor (1. 29 § 1 eod.), duplae actio (1. 47 pr. D. 21, 1); то же dupla = duplae stipulatio, нпр. dupla servum emere (1. 58 § 2 eod.), deficiente dupla ex emto agere (1. 11 § 14 D. 19, 1).
Dupondius, 1) монета = 2 asses = 24 unciae, особ. двойное целое (§ 8 J. 2, 14. 1. 17 § 5. 1. 18 D. 28, 5).- 2) Dupondii назывались до Юстиниана насмешливым образом студенты первого курса (С. Оmnem reip. § 2).
Durabilitas, прочность: dominii perpetui durabil. (1. 1. C. 11, 65).
Duracinus, крепковатый, uvае durac. (1. 205 D. 50, 16).
Durare, 1) делать твердым, укреплять: аuтuт corpusque dur. in tormenta (1. 18 § 1 D. 48, 18).-2) твердо пребывать в, остаться при, выдерживать, usque ad sententiam dur. противоп. desistere (1. 16 § 3 D. 38, 2); (1. 20 § 8 D. 28, 1); dur. in eadem voluntate (1. 1 § 5 D. 32), in conditione priore (1. 1 § 2 D. 48, 19), in (servili) causa (1. 68 § 1 D. 30), in tutela (1. 3 pr. D. 26, 2), in officic. (1. 39 pr. D. 26, 7); si in societate duratum sit (1. 58 § 2 D. 17, 2); si duretur non caveri (1. 4 § 4 D. 39, 2). - 3) продолжаться, оставаться, напр. противоп. desinere (1. 3 pr. D. 26, 10), (cf. 1. 23 D. 26, 7); durare patronum (1. 11 § 1 D. 24, 2); (1. 49 § 1 D. 5, 1); противоп. mutari (1. 32 § 11 D. 24, 1. 1. 67 pr. D. 31. 1. 4 pr. D. 40, 2. cf. 1. 58 § 2 D. 17, 2); si duraverit voluntas (1. 1 § 1 D. 32); противоп. dissolvi (1. 45 § 6 D. 23, 2. 1. 7 D. 24, 2), perire (1. 8 D. 4, 5); tolli (1. 21 § 2 D. 46, 1); condictio furtiva durabit - furti actio evanescit (1. 82 § 5 D. 47, 2); (1. 63 § 2 D. 36, 1); (1. 56 D. 44, 7); (1. 85 § 1 D. 50, 17); (1. 58 § 1 D. 46, 1); (1. 2 § 14 D. 41, 4); durat usucapio (1. 21. 33 § 6 D. 41, 3); durant servitutes (1. 23 § 2 D. 8, 3); (1. 8 § 15 D. 20, 6); (1. 10 § 6 D. 15, 3).
Duritia, 1) жесткость, суровость (1.1 § 8 D. 1, 12.1. 7 D. 18, 7).- 2) суровый образ жизни, в перенесении трудов (1. 1 § 23 D. 48, 18).
Durus (adi); dure (adv.), твердый, трудный, durior sententia (1. 13 § 7 D. 3, 2), exitus iudiciorum (1. 1 pr. D. 4 7), conditio (1. 35. 63 § 1 D. 35, 1); (1. 8 § 7. 8. 1. 16 § 1.1. 49 § 2 D. 46, 1); (1. 3 pr. D. 46, 3); durior causa est petitoris (1. 33 D. 50, 17); (1. 4 § 1 D. 47, 9. 1. 11 pr. D. 48, 19).
Duumviri, 1) дуумвиры, низшие чиновники в Риме, d. viarum curandarum (1. 2 § 30 D. 1, 1). - 2) члены городского совета в муниципиях и колониях, которые ежегодно сменялись (1. 6 § 1 D. 3, 4. 1. 1 § 9 D. 27, 8.1. 35 § 1 D. 44, 7. 1. 52 § 12 D. 47, 2. 1. 13 § 5 D. 47, 10. 1. 9 С. 6, 9. 1. 3 С. 11, 35). Duumviratus, должность дуумвиров (1. 7 § 2 D. 50, 2. 1. 1 С. 7, 63. 1. 18 С. 10, 31). Duumviralis = qui duumviratum gessit (1.1 pr. D. 50, 3). Duumviralitas = duumviratus (l. 1 C. 5, 27).
Dux, проводник, глава, duces factionum (1. 16 D. 49, 1); особ. вождь (1. 2 pr. D. 3, 2.1. 1 § 1 D. 29, 1.1. 3 pr. 1. 4 pr. 1. 6 § 2 D. 49, 16); co времен Диоклетиана dux обозн. главнокомандующего в провинциях (1. 7 С. 3, 26. 1. 14. 17. 18. С. 12, 36); Dux Bуzасеnaе provinciae, Numidiae etc. (l. 2 § 1 seq. C. 1, 27); limitum Duces (1. un. C. 11, 44); Dux Aegyptiaci limitis (1. 13 C. 2, 7).
Dyrrachium, значительный торговый город в Греческой Иллирии (1. 1 § 12 D. 14, 1); Dyrrachenus, житель г. Д. (1. 8 § 8 D. 50, 15).
Еще по теме D:
- И.Т. Беспалый. Государственное право Российской Федерации. Учебное пособие. Часть 1. Изд-во "Самарский университет". Самара,2004. 140 С., 2004
РАЗДЕЛ I. ГОСУДАРСТВЕННОЕ ПРАВО РОССИЙСКОЙ ФЕДЕРАЦИИ КАК ОТРАСЛЬ ПРАВА И НАУКА
- Глава I. ГОСУДАРСТВЕННОЕ ПРАВО КАК ОТРАСЛЬ ПРАВА РОССИЙСКОЙ ФЕДЕРАЦИИ
- § 1. Понятие и предмет государственного права Российской Федерации как отрасли права
- § 2. Государственно-правовые нормы, их особенности и виды. Государственно-правовые институты
- § 3. Государственно-правовые отношения, их особенности. Субъекты и объекты государственно-правовых отношений
- § 4. Источники государственного права Российской Федерации
- § 5.Система государственного права Российской Федерации
- § 6. Место государственного права Российской Федерации в системе права Российской Федерации
- Глава II. НАУКА ГОСУДАРСТВЕННОГО ПРАВА РОССИЙСКОЙ ФЕДЕРАЦИИ